IV SA/Gl 848/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2011r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. nie stwierdził u J. C. choroby zawodowej, w postaci astmy oskrzelowej wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W motywach tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że J. C. w latach [...] pracowała w "A" w Gliwicach jako uczeń-pracownik młodociany a następnie na stanowisku piekarza, gdzie była narażona na działanie czynników alergizujących obecnych w pyłach mąki pszennej i żytniej. Dalej stwierdził, że ww. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia [...]r.) oraz w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie Nr [...]z dnia [...]r). W wyniku przeprowadzonych badań i testów alergicznych nie stwierdzono u J. C. uczulenia na alergeny typowe dla środowiska pracy piekarzy, za wyjątkiem słabo odczuwalnego dodatniego odczynu z mąką pszenną. Natomiast stwierdzono dodatnie wyniki testów z popularnymi alergenami środowiskowymi tj. pyłki drzew, traw i chwastów. Wobec nierozpoznania zawodowego tła schorzenia nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia J. C. podniosła, że jako piekarz pracowała w kontakcie z mąkami i w związku z wykonywaną pracą na terenie zakładu a później w warunkach domowych pojawiły się reakcje uczuleniowe, ataki duszności, które rozwinęły się w astmę oskrzelową. Zaznaczyła, że od dnia [...]r. przebywa na rencie z powodu astmy oskrzelowej. Podniosła również, że w okresie od [...]do [...]r. przebywała w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. na obserwacji, która nie wykazała związku jej schorzenia z pracą zawodową. W wyniku odwołania ponownie została skierowana na obserwację do tego samego Instytutu, co uważa za krzywdzące, gdyż "z góry została skazana na tę samą opinię lekarską". W związku z tym domagała się skierowania na badanie do niezależnej placówki medycznej. Decyzją z dnia [...]r. nr [...],[...]i Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że J. C. w latach [...] pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego, bowiem była narażona na działanie wziewnych czynników alergizujących - pyłów mącznych. Jednakże lekarze specjaliści kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u ww. astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Także lekarze Instytutu Medycyny Pracy w Ł., do którego strona w toku postępowania odwoławczego została skierowana, na podstawie analizy narażenia zawodowego, wywiadu oraz przeprowadzonych badań alergologicznych orzekli o braku podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii astmy oskrzelowej (orzeczeniu z dnia [...]r. Nr [...]). W tej sytuacji organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Na skutek skargi wniesionej przez J. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powyższą decyzję uchylił wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009r. sygn. akt IV SA/GI 459/09. W uzasadnieniu wskazał, że z dniem [...]r. przepisy stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji utraciły moc obowiązującą w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07, Dz. U. Nr 116 z 2008 r., poz. 740). W związku z tym wystąpiła podstawa uchylenia decyzji określona w przepisie art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który został uznany za niezgodny z Konstytucją oraz na przepisy rozporządzenia, które są niezgodne z ustawą, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi. Wobec odmowy zastosowania przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji Sąd nie dokonał jej merytorycznej oceny. Wskazał natomiast, iż organ rozpoznając sprawę będzie miała na względzie § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca w sprawie chorób zawodowych. W konsekwencji powyższego wyroku, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją dnia [...]r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia z dnia [...]r. i przekazał sprawę wymienionemu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazując, że z dniem [...]r. r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Natomiast na podstawie § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. nie stwierdził u J. C. choroby zawodowej, w postaci astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz dodał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. pismem z dnia [...]r. wyjaśnił, że merytoryczna treść orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...]r. jest tożsama z aktualnie obowiązującymi przepisami prawnymi w sprawie chorób zawodowych, co nie uzasadnia wydania uzupełniającego orzeczenia lekarskiego. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik J. C. wniósł o jej zmianę i stwierdzenie choroby zawodowej. Wskazał, że odwołująca przez wiele lat była narażona na działanie czynnika szkodliwego w postaci pyłu zawierającego substancje powodujące schorzenie zawodowe w postaci astmy oskrzelowej, co prowadzi do logicznego wniosku, że warunki pracy miały niewątpliwie wpływ na wystąpienie zachorowania. Równocześnie nie stwierdzono żadnych dodatkowych okoliczności - narażenia na czynnik szkodliwy poza miejscem pracy, zmian chorobowych samoistnych - mogących uzasadniać negatywne orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia schorzenia zawodowego. Praca w ekspozycji na czynnik szkodliwy stanowi zatem jedyną przyczynę rozpoznanej choroby. Decyzją z dnia [...]r. nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy oraz § 8 i 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gliwicach z dnia 16 lipca 2010 r. odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej - astma oskrzelowa u J. C. wymienionej w pozycji 6wykazu chorób zawodowych powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2009 r. W pierwszej kolejności organ podniósł, że w dniu [...]r. weszło w życie nowe rozporządzenie z dnia [...]r., którego § 11 ust. 1 nakazuje do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosowanie przepisów tego rozporządzenia z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne, dotyczy to zwłaszcza wydanych orzeczeń lekarskich. Następnie wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby (zakwalifikowanej do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych) oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, czyli wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż J. C. pracowała w latach 1978-2008 w "A" w Gliwicach jako uczeń-pracownik młodociany, piekarz, gdzie była narażona na działanie wziewnych czynników alergizujących - pyłów mącznych. Uznał więc, że w/wym. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego- astmy oskrzelowej. Dalej organ wskazał, że J. C. była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...] wydane na podstawie badań przeprowadzonych od [...]do [...]r. w trybie konsultacyjnym w IMPiZŚ w S.) w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna od [...]r. do [...]r., orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]) oraz w Instytut Medycyny Pracy w Ł. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]). Lekarze specjaliści wskazanych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u J. C. zawodowej etiologii astmy oskrzelowej. Organ stwierdził, iż przeprowadzone w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii IMP w Ł. badania alergologiczne nie ujawniły uczulenia typu natychmiastowego na alergeny zawodowe. W testach punktowych stwierdzono uczulenie na pyłki drzew. Wykonana dwukrotnie wziewna swoista próba prowokacyjna z materiałami środowiska pracy (mąka pszenna, żytnia) dała wynik ujemny. Nie stwierdzono w trakcie próby istotnych zaburzeń wentylacji w badaniach spirometrycznych. Z uwagi na ujemne wyniki testów punktowych oraz ujemny wynik swoistej próby prowokacyjnej z alergenami mąk, obserwowane w surowicy niskie miana przeciwciał swoistych dla alergenów mąki, należy traktować jedynie jako marker narażenia na czynniki alergizujące w środowisku pracy i nie należy ich wiązać z występowaniem klinicznych objawów alergii wziewnej u J.C. Zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie u odwołującej choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik J. C. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez jego niezastosowanie w wyniku błędnego ustalenia, że schorzenie nie może być uznane za zawodowe albowiem choroba ta nie ma etiologii zawodowej. Podnosząc ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu celem wydania decyzji stwierdzającej u skarżącej chorobę zawodową. W motywach skargi pełnomocnik wskazał, iż poprzednia decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. tej samej treści, co zaskarżona została uchylona wyrokiem tut. Sądu z dnia 6 maja 2009 r. sygn. akt IV SA/GI 459/09. Sąd uznał decyzję z dnia 25 maja 2009 r. za niezgodną z prawem i udzielił stosownych wytycznych co do sposobu przeprowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Pomimo tego organ administracji po raz kolejny wydał decyzję tej samej treści co poprzednio. Pełnomocnik stwierdził, iż skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem organu sanitarnego, jakoby dolegająca jej astma oskrzelowa nie była chorobą zawodową. Podkreślił, że jeżeli u J. C. wykryto schorzenie oskrzeli, a przyczyny jego wystąpienia wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na etiologię zawodową i organ równocześnie nie wykluczył jednoznacznie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, to decyzja organu jako sprzeczna z prawem powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie . Przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym wydawanych przez organy administracji decyzji. Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem zgodności z obowiązującym prawem. Wyłącznie w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy Sąd kontrolujący decyzję władny jest ją wzruszyć (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Przy czym Sąd, zgodnie z art. 134 wyżej powołanej ustawy bierze pod uwagę zarzuty zawarte w skardze, a także bada sprawę z urzędu. Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o powyższe uregulowania nie pozwoliła na stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., wyłącznie z uwagi na to, że z dniem [...]r. przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji utraciły moc obowiązującą w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia została zatem przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869), bowiem zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Natomiast postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przed datą wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. (tj. przed 3 lipca 2009 r.). Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z brzmienia tego uregulowania wynika, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch następujących przesłanek: po pierwsze schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie jest bezsporne lub wysoce prawdopodobne, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W rozpoznanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 2009 r. - astmy oskrzelowej. Przyjdzie w tym miejscu wskazać, że zmiana przepisów w toku postępowania nie wpłynęła na zmianę kwalifikacji schorzenia, które było ujęte pod poz. 6 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). W sprawie bezsporne jest, iż skarżąca wykonując pracę była narażona na działanie wziewnych czynników alergizujących - pyłów mącznych. Na tej podstawie organy sanitarne przyjęły istnienie narażenia zawodowego, mogącego prowadzić do wystąpienia astmy oskrzelowej. Natomiast lekarze jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia, tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. , po przeprowadzeniu diagnostyki alergologicznej i na podstawie obserwacji klinicznej, wywiadu zawodowego i chorobowego, danych z dostarczonej dokumentacji medycznej dotyczącej przebiegu choroby wykluczyli etiologię zawodową rozpoznanej u skarżącej astmy oskrzelowej. W orzeczeniu IMPiZŚ w S. wskazano, że astma u skarżącej ma związek przede wszystkim z nawracającymi infekcjami dróg oddechowych. Wniosek ten wyprowadzono na podstawie danych z dokumentacji medycznej dotyczącej przebiegu choroby, oceny samoistnego zaostrzenia zmian przy infekcji dróg oddechowych, wyników przeprowadzonych badań diagnostycznych, brak poprawy po zaprzestaniu pracy zawodowej. Również lekarze Instytutu Medycyny Pracy w Ł. , gdzie skarżąca została skierowana w związku z podnoszonym w toku postępowania zarzutem poddania jej obserwacji w IMPiZŚ w S. najpierw w trybie konsultacyjnym, a następnie w trybie orzeczniczym po wniesieniu odwołania od orzeczenia jednostki diagnostycznej I stopnia (WOMP w S.) - mając na względzie analizę narażenia zawodowego, wywiad oraz wyniki badań alergologicznych przeprowadzonych podczas hospitalizacji w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii tego Instytutu nie znaleźli podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia. Zdaniem lekarzy z uwagi na ujemne wyniki testów punktowych oraz ujemny wynik swoistej próby prowokacyjnej z alergenami mąk, obserwowane w surowicy niskie miana przeciwciał swoistych dla alergenów mąki, należy traktować jedynie jako marker narażenia na czynniki alergizujące w środowisku pracy i nie należy ich wiązać z występowaniem klinicznych objawów alergii wziewnej u badanej. Prawidłowo zatem organ uznał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie ma podstaw do rozstrzygania wbrew wnioskom zawartym w orzeczeniach lekarskich, które w sposób jednoznaczny wykluczyły etiologię zawodową astmy oskrzelowej. Podkreślić przy tym należało, że w zakresie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, w tym przypadku wiedzy medycznej, organ administracji dokonuje ustaleń na podstawie orzeczeń lekarskich. W związku z tym w uzasadnieniu decyzji organ przeprowadził ocenę wydanych w sprawie orzeczeń nie znajdując podstaw do ich zakwestionowania. Orzeczenia jednostek diagnostycznych były zbieżne i zawierały szczegółowe wskazanie podstaw przyjętych wniosków, poparte specjalistycznymi badaniami. Natomiast, jak wynika ze stanowiska WOMP w S. zmiana przepisów nie doprowadziła do zmiany kryteriów orzeczniczych w zakresie diagnostyki astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Nie ulega więc wątpliwości, że nie było podstaw do zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń i do rozstrzygania wbrew wnioskom w nich zawartym, które w sposób jednoznaczny wykluczyły związek schorzenia z czynnikami występującymi w środowisku pracy skarżącej. Organy administracji trafnie zatem odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. Całokształt rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Decyzja ta zapadła na skutek dostatecznego wyjaśnienia sprawy, tj. na podstawie potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny, prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej wyrok Sądu obligował jedynie organ do rozpoznania sprawy w oparciu o nowy stan prawny ukształtowany po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co też organy uczyniły. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.