IV SA/Gl 851/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi L.S. na akt Gminy P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu dziecka do szkoły stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności. L. S. –dalej strona- zwróciła się do Burmistrza Miasta P. z prośbą o zapewnienie dowozu do szkoły lub zwrot kosztów dojazdu do szkoły dziecku I.S. w roku szkolnym 2017/2018. W uzasadnieniu podała iż syn jest uczniem klasy I szkoły podstawowej. Uczęszcza do Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr [...] w G. do szkoły podstawowej nr [...] na podstawie orzeczenia nr. [...] o potrzebie kształcenia specjalnego a odległość z domu do szkoły wynosi 13 km. Wskazała, iż syn do 20 kwietnia uczęszczał do szkoły podstawowej nr w P. Jednak Szkoła jest nie przystosowana do zaburzeń dziecka. Na przerwach syn przebywał bez opieki nauczyciela i żadnego opiekuna wśród dzieci starszych także ze szkoły zawodowej i syn boi się tam chodzić. Wskazała iż chciałaby by syn był w szkole dużo bliżej posadowionej albowiem jest to kłopot dowozić go do G., jednak Szkoła podstawowa w P. nie jest wstanie zapewnić takiej opieki i terapii jakie potrzebne są synowi. W szkole w G. na [...] syn ma zapewnioną opieką także w ciągu przerwy , ma więcej możliwości rozwoju i jest bezpieczny. Stąd została zmuszona do podjęcia decyzji o przeniesieniu syna ze względu na różne sytuacje, które zdarzały się w szkole nr[...]. Podniosła także, iż nie pracuje zawodowo i otrzymuje na syna świadczenie pielęgnacyjne. Dojazdy do szkoły to spory wydatek dlatego chciałaby aby gmina dowiozła syna do szkoły , to odciążyło by bowiem budżet domowy. Wraz z wnioskiem złożyła orzeczenie o niepełnosprawności i orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z nr [...] zawierające wskazanie niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim I. S. Burmistrz Miasta P. pismem z dnia [...] zwrócił się Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych w P. o informacje czy zalecenia wskazane w w/w orzeczeniu mogą być realizowane w Zespole Szkół Specjalnych w P. przy ul. [...] W odpowiedzi na pismo Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych w P. poinformował iż szkoła posiada wysoko wykwalifikowana kadrę pedagogiczną i ma możliwość pełnej realizacji zadań wskazanych w orzeczeniu specjalnym z dnia [...] W odpowiedzi czynnością z zakresu administracji publicznej wyrażonej w piśmie z dnia [...]nr [...] Burmistrz Miasta P. poinformował skarżącą, że nie ma możliwości dowozu dziecka do wnioskowanej placówki. Jednocześnie wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym prawem gmina zobowiązana jest dowozić uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do najbliższej szkoły. W ocenie organu wg orzecznictwa sądowego najbliższą jest szkoła która zapewnia możliwość realizacji zaleceń określonych w orzeczeniu a jak wynika z dokonanych ustaleń wymogi te spełnia Zespół Szkól Specjalnych przy ulicy [...] W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art 37§1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 39 ust.4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo Oświatowe (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 59 z późn. zm.) podniosła iż przepisy prawa oświatowego wskazują, iż obowiązkiem gminy jest m. in. zapewnienie uczniom z niepełnosprawnością bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły. Postawiła zarzut naruszenia prawa poprzez odmowę zorganizowania dowozu dziecka z niepełnosprawnością do szkoły oddalonej od miejsca zamieszkania o 13 km oraz nie podpisanie umowy na zorganizowanie dowozu dla syna I. S. do szkoły. W odpowiedzi pismem z dnia [...] nr [...] Burmistrz podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] oraz w piśmie z [...] W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zakwestionowała zaskarżony akt odmawiający zorganizowania dowozu syna .Podniosła iż syn w roku szkolnym 2017/2018 był uczniem klasy pierwszej i uczęszczał do Szkoły Specjalnej numer [...] w P. Jednak po różnych sytuacjach w tej szkole gdzie kilkakrotnie dziecko było bite przez starszych uczniów syn zaczął bać się chodzić do tej szkoły. Podniosła iż na początku roku rozmawiała z Panią Dyrektor Szkoły nr [...] w P. B. O. i chciała dziecko przenieść do klasy integracyjnej jednak uzyskała informację, że syn w szkole masowej sobie nie poradzi. Opisała także iż 27.03.2018 miała w tej szkole miejsce sytuacja gdzie syn miał podbite oko co zgłosiła wychowawczyni. Wskazała także, iż zdaje sobie sprawę , że w szkole dochodzi do różnych sytuacji wśród dzieci jednak to, że w szkole specjalnej gdzie jest bardzo dużo trudnych dzieci żaden nauczyciel nie wie co się wydarzyło jest niedopuszczalne i świadczy o nienależytej opiece nad dziećmi. Opisała też iż szkoła nr [...] jest zorganizowana w taki sposób że dzieci z klas najmłodszych, często z różnymi zaburzeniami przebywają w czasie przerwy w hałasie i tłoku z uczniami także ze szkoły zawodowej. Nauczyciele w czasie przerwy nie zwracają uwagi na to co dzieci robią i sama była świadkiem gdzie nauczyciele nie zwracali uwagi kiedy dzieci się biły. W konsekwencji jej zdaniem Szkoła Specjalna nr [...] w P. nie jest placówką odpowiednią dla jej syna i nie pozwala ona realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego , czy też w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka a zatem dostosowana do jego zdolności psychofizycznych, czego Gmina rozpoznająca wniosek nie zweryfikowała. W odpowiedzi na skargę Burmistrz P. wniósł o jej odrzucenie lub w razie nie przychylenia się do tego wniosku o oddalenie. Organ wskazał, iż wniosek wpłynął do Urzędu Miejskiego w P. w dniu [...] a odmowną odpowiedź - udzieloną pismem znak [...] z dnia [...] skarżąca otrzymała w dniu 29.05.2018r. i od otrzymania tego pisma należy liczyć termin do wniesienia skargi. Wprawdzie po dacie otrzymania pisma znak [...] skarżąca ponawiała swoje żądanie, jednakże w ocenie gminy P. termin do wniesienia skargi zaczął biec jak już nadmieniono od doręczenia pisma [...] stąd skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 sierpnia 2018 r, złożona przez skarżącą bezpośrednio w biurze podawczym Urzędu Miejskiego w P. w dniu [...] nie została złożona z zachowaniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art 53 § 2 p.p.s.a. w sytuacji gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych odmowa zapewnienia bezpłatnego dowozu dziecka do szkoły uznawana jest za "inną czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a (przykładowo -wyroki NSA z 14 kwietnia 2005 sygn. akt OSK 1909/04, z dnia 6 stycznia 2010 sygn .akt I OSK 1022/09). W konsekwencji zdaniem organu uzasadniony jest wniosek o odrzucenie skargi. Niezależnie jednak od w/w wniosku w sytuacji, gdyby odrzucenie zdaniem Sądu nie było zasadne organ wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. W tym zaś zakresie podał, że w myśl art. 39 ust.4 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art.127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej. Taką najbliższa szkoła jest Szkoła Podstawowa Specjalna nr [...] w P., która dysponuje wysoko wykwalifikowaną kadrą i spełnia warunki umożliwiające pełną realizację zaleceń określonych w orzeczeniu Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w P. [...] o potrzebie kształcenia specjalnego. Tym samym spełnione zostały przesłanki uzasadniające, uznanie jej za "szkołę najbliższą" w rozumieniu art 39 ust 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe Nadto wskazano iż w dniu 24 sierpnia 2018r. w placówce tej przeprowadzono kontrolę przez przedstawicieli organu sprawującego nadzór pedagogiczny - Śląskiego Kuratora Oświaty w Katowicach. Kontrola ta nie stwierdziła nieprawidłowości w pracy Szkoły Podstawowej Specjalnej na skutek czego nie wydano zaleceń pokontrolnych. Powyższe potwierdza protokół nr[...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie. Według zaś art. 146 § 1 tej ustawy, w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. W wyniku przeprowadzenia kontroli w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej czynności stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a wobec tego wystąpiły podstawy do stwierdzenia bezskuteczności wymienionej czynności. Na wstępie jednak zauważyć należy, iż nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek organu o odrzucenie skargi jako wniesionej na akt Gminy P. z dnia z dnia [...] znak [...] z uchybieniem terminu 30 dniowego o którym mowa w art 53 § 2 p.p.s.a, albowiem po jego podjęciu strona miała możliwość wystąpienia do Gminy P. z ponownym wnioskiem o zapewnienie jej synowi dowozu do Szkoły Podstawowej nr [...] w G. Wydanie bowiem w dniu [...] aktu w tym zakresie przez Gminę P. nie oznaczało, iż strona takiej możliwości została prawnie pozbawiona. Jedynie bowiem w sytuacji, gdyby sprawa strony została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną to ponowne wydanie decyzji w tej samej sprawie byłoby niedopuszczalne i stanowiło o naruszeniu prawa , o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Jednak w niniejszej sprawie z takiego rodzaju rozstrzygnięciem nie mamy do czynienia . Przechodząc zatem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przypomnieć należy, iż w piśmie z dnia [...] Burmistrza Miasta P. odmówił skarżącej dowozu małoletniego I. S. do Szkoły Podstawowej nr [...] w G. wskazując, iż obowiązkiem gminy jest zapewnienie dzieciom posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do najbliższej szkoły umożlwiającej i zapewniającej w pełni realizację zaleceń wskazanych w orzeczeniu, zaś taką najbliższa szkołą, co wynika dokonanych ustaleń jest Zespół Szkól Specjalnych w P. W związku z powyższym, podkreślenia na wstępie wymaga, czego Burmistrz wydając zaskarżone pismo nie podał, że podstawą prawną obowiązującą stronę skarżąca w tym zakresie jest regulacja art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U.2018.996 t.j. z dnia 2018.05.24) zgodnie z którą obowiązkiem gminy jest: zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. W związku z powyższym, podkreślenia wymagało, że według utrwalonej linii orzecznictwa, ukształtowanej na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o systemie oświaty ( tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.) – szkołą najbliższą, o której mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1 tej ustawy - jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14). Przedstawioną wykładnię należało odnieść do oceny prawnej przeprowadzonej w niniejszej sprawie, z uwagi na to, że cytowany wyżej art. 39 ust. 4 pkt 1 aktualnie obowiązującej ustawy Prawo oświatowe, posługuje się analogicznym pojęciem "szkoły najbliższej", jak art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy o systemie oświaty. W zaskarżonej czynności organ podniósł, że najbliższą szkołą podstawową w stosunku do miejsca zamieszkania ucznia, gdzie istnieje możliwości realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie jego kształcenia specjalnego jest Zespół Szkół Specjalnych w P. Jednakże organ nie wskazał jednoznacznie podstawy prawnej powyższego stwierdzenia, nie omówił jej w sposób ogólny powołując się jedynie na dokonane ustalenia. Nie wskazał także na podstawie jakich ustaleń wywodzi zasadność swoich twierdzeń, iż możliwość realizacji zaleceń określonych w orzeczeniu spełnia powołana przezeń placówka oświatowa. To zaś uniemożliwia Sadowi jakąkolwiek kontrolę, czy to stwierdzenie w ogóle może być odnoszone do aktualnego stanu sprawy. Natomiast istotnym dla organu argumentem – jak zdaje się wynikać z odpowiedzi na skargę ma być korespondencja prowadzona z Dyrektorem Zespołu Szkól Specjalnych z [...] tam bowiem jej treść przywołano. Sanowanie jednak tego braku w odpowiedzi na skargę w zakresie wskazania argumentów z powodu których negatywnie rozpoznano wniosek strony jest spóźnione. Kontroli bowiem sądowej poddana jest zaskarżona czynność Gminy P. w postaci wydanego pisma z dnia [...] a nie pismo procesowe określające stanowisko Gminy w zakresie wniesionej skargi . Podkreślenia przy tym wymagało, że akta administracyjne zawierając orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z wyszczególnionymi 11 zaleceniami jakie wobec dziecka należy stosować nie zawierają żadnego materiału dokumentacyjnego pozwalającego Sądowi na realną ocenę możliwości warunków realizacji tych zaleceń przez wskazaną przez Gminę szkołę. W aktach jest wprawdzie podniesione wyżej oświadczenie z 29.06.2018r. Wicedyrektora Zespołu Szkól Specjalnych co do dysponowania przez szkołę wysoko wykwalifikowaną kadrą i spełniania warunków umożliwiających pełną realizację zaleceń określonych w orzeczeniu Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej w P. [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, jednak po pierwsze nie powołano się nań w treści spornego aktu, nie omówiono go, nie wskazano także w nim innych argumentów i dowodów które mogłyby potwierdzać prawidłowość negatywnego stanowiska zajętego co do złożonego wniosku. W kontekście przytoczonego przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 prawa oświatowego zatem, gdy niezbędne było przeprowadzenie przez organ oceny, czy wymieniona przez niego szkoła, zapewnia – określone w tym przepisie - warunki do nauki, przy uwzględnieniu zaleceń zwartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego po uprzednim zebraniu materiału dokumentacyjnego w tym zakresie i jego omówieniu w sporny akcie, czego nie dokonano, zaskarżona odmowa zorganizowania dowozu dziecka do szkoły przez Burmistrza Miasta P. nie mogła się ostać w obrocie prawnym . Z tych przyczy na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., należało stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.