IV SA/Gl 857/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.p. i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), orzekł, że wobec J.K. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W odwołaniu od powyższej decyzji J.K. podniósł zarzut błędu w ustaleniach organu I instancji dotyczących narażenia zawodowego. Wskazał, że praca wykonywana przez niego w latach 1997 – 2008 w KWK "A" miała charakter pracy monotypowej. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 235¹ K.p. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i przytoczył treść art. 235¹ Kodeksu pracy. Następnie wskazał, że J.K. pracował w Kompanii Węglowej S.A. Oddział KWK "A" w L. jako górnik strzałowy i górnik pod ziemią, gdzie sposób wykonywania czynności zawodowych nie był związany wyłącznie z wykonywaniem ruchów monotypowych lecz przeważały czynności wymagające zróżnicowanych prac manualnych. Organ podkreślił, że wykonywanie pracy obejmowało zróżnicowane czynności manualne i nie łączyło się z istotną monotypią ruchów w zakresie nadgarstków - nie było związane z wykonywaniem z dużą częstotliwością ruchów zginania i prostowania lub nawracania w stawach nadgarstkowych, ani też z długotrwałym uciskiem w obrębie stawów łokciowych. W związku z tym organ wskazał, że skarżący nie pracował w warunkach ryzyka powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Następnie podniósł, że lekarze specjaliści Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., w orzeczeniu z dnia [...] r. – na podstawie oceny narażenia środowiskowego, która nie potwierdziła, aby skarżący w okresie zatrudnienia wykonywał prace monotypowe stwarzające ryzyko powstania zespołu cieśni nadgarstka – uznali, iż brak jest podstaw do wiązania przyczynowo – skutkowego rozpoznanego obustronnego zespołu cieśni nadgarstka z pracą zawodową, a zatem brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Ponadto organ odwoławczy dodał, że J.K., poinformowany pismem z dnia 4 maja 2011 r. w trybie art. 10 K.p.a. o prawie ustosunkowania się do całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, w piśmie z 10 maja 2011 r. podtrzymał zarzuty odwołania i nie przedstawił nowych dowodów dotyczących toczącego się postępowania w sprawie choroby zawodowej. W podsumowaniu organ podniósł, że po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego, uznał iż nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J.K. podniósł zarzut błędu w ustaleniach organu dotyczących narażenia zawodowego. Wskazał, że wykonując pracę w KWK "A" w L. na stanowisku górnik strzałowy i górnik pod ziemią, w latach 1997 – 2008, wykonywał prace typowo ręczne i siłowe. Podkreślił, że czynności te pozostawały w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, nadgarstka oraz palców wynikającą z wykonywania ruchów zginania i prostowania nadgarstka, otwierania i zamykania dłoni, chwytania narzędzi palcami, używania siły nacisku na narzędzia pracy przez zginanie i prostowanie palców. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie dodał, że brak rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego przez lekarzy orzeczników, pomimo wykonywania pracy w narażeniu na działanie czynników szkodliwych, uniemożliwia wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej jej istnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia została przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów wymienionego rozporządzenia. Ponadto podkreślenia wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie – przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem - że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W zakresie ustaleń dotyczących narażenia zawodowego wskazać należało, że organ odwoławczy – podobnie jak i organ I instancji - w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, iż skarżący podczas zatrudnienia w Kompanii Węglowej S.A. Oddział KWK "A" w L. nie był narażony na wystąpienie wyżej wymienionej choroby zawodowej (organ błędnie określił przy tym datę początkową tego okresu zatrudnienia – jako 1977 r. zamiast 1997 r.). Jednocześnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (podobnie jak w przypadku decyzji I instancji) organ całkowicie pominął wskazanie ustaleń dotyczących narażenia zawodowego skarżącego w okresie poprzedzającym zatrudnienie w KWK "A" w L. Natomiast w karcie oceny narażenia zawodowego (k.9 akt administracyjnych), wśród okresów pracy skarżącego zostało wymienione m.in. zatrudnienie: - w latach 1982 – 1997 w KWK "B" Trzebinia na stanowisku robotnika górniczego pod ziemią, górnika pod ziemią, górnika strzałowego pod ziemią; - w okresie od 1 sierpnia 1988 r. do 31 lipca 1989 r. w C S.A. K. na stanowisku górnika pod ziemią. Pomimo to, organ odwoławczy – jak już była o tym mowa wyżej - całkowicie pominął wskazanie ustaleń dotyczących narażenia zawodowego skarżącego w wymienionych okresach pracy - poprzedzających zatrudnienie w KWK "A" w L. Jest to tym bardziej rażące, że w treści skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej oraz w treści zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, został wymieniony okres narażenia zawodowego na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej – od 1982 do 14 maja 2008 r., a więc z uwzględnieniem zatrudnienia w latach 1982 – 1997 w KWK "B" T. na stanowisku robotnika górniczego pod ziemią, górnika pod ziemią, górnika strzałowego pod ziemią i zatrudnienia w okresie od 1 sierpnia 1988 r. do 31 lipca 1989 r. w C S.A. K. na stanowisku górnika pod ziemią. Niewątpliwie zatem zakresem ustaleń organu w przedmiotowym postępowaniu powinny zostać również objęte wymienione okresy zatrudnienia skarżącego. Tymczasem organ odwoławczy w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie zawarł żadnych stwierdzeń w tym zakresie. Co więcej - pominął także ocenę dotyczącą kompletności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bowiem nie zawarł w uzasadnieniu decyzji stwierdzeń w zakresie tego, iż w karcie oceny narażenia zawodowego - co do wymienionych okresów zatrudnienia - została zamieszczona adnotacja o braku danych odnośnie narażenia zawodowego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość obowiązkom organu w zakresie rozpatrzenia zarzutów odwołania. Nie zawiera bowiem w ogóle wskazania żadnych argumentów, które dotyczyłyby zarzutów odwołania dotyczących ustaleń w kwestii narażenia zawodowego. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić także należało, że organ odwoławczy, przyjmując jako podstawę ustaleń cytowane w decyzji orzeczenie lekarskie, całkowicie pominął w uzasadnieniu, wskazanie oceny powyższego dowodu. Niewątpliwie w zakresie okoliczności wymagających wiedzy specjalnej, w tym przypadku wiedzy medycznej, organ dokonuje ustaleń na podstawie orzeczeń lekarskich. Jednakże orzeczenia te podlegają ocenie – podobnie jak pozostałe dowody – dokonanej na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, a więc z zachowaniem reguł tej oceny. W związku z tym doszło do naruszenia przez organ przepisów dotyczących postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., według których organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków wymienionych w art. 107 § 3 K.p.a., nie zawiera bowiem wskazania istotnych ustaleń w sprawie i oceny zgromadzonych dowodów. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte przez organ odwoławczy ustalenia i oceny dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Na marginesie dodać należało, że w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy w sposób sprzeczny z treścią własnego rozstrzygnięcia stwierdził, iż brak rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego przez lekarzy orzeczników, pomimo wykonywania pracy w narażeniu na działanie czynników szkodliwych, uniemożliwia wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej jej istnienie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uzupełni - we wskazanym wyżej kierunku - ustalenia dotyczące narażenia zawodowego skarżącego, poddając ocenie również warunki jego pracy w okresach zatrudnienia, które zostały pominięte w zaskarżonej decyzji. Następnie organ uzupełni materiał dowodowy poprzez uzyskanie kompletnego i szczegółowo uzasadnionego orzeczenia lekarskiego i wyda rozstrzygnięcie wskazując w jego motywach – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a. SW