IV SA/Gl 861/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r i Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90 poz. 575 z późn. zm.) oraz art.235, art. 235¹ i art.237 kodeksu pracy, a także §1, §2, §5 i §8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 105 poz. 869) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u B.S. choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. która to choroba wymieniona została w poz. 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Z motywów wskazanego rozstrzygnięcia wynikało, iż B.S. pracował w okresie od [...] do [...] jako tokarz-ślusarz wykonując prace związane z obsługą tokarki, szlifierki, gilotyny oraz spawarki elektrycznej w kontakcie z hałasem o natężeniu 84-96 dB. Od [...] do [...] oraz od [...] do [...] zatrudniony był w A w P. na stanowisku ślusarz maszyn i urządzeń górniczych w dołowym, przodkowym oddziale maszynowym w narażeniu na czynnik szkodliwy w postaci hałasu o natężeniu 80-84 dB. W latach [...]-[...] oddelegowany był z A do B w B. na stanowisko ratownika. W trakcie wykonywania czynności zawodowych brał udział w akcjach ratowniczych z użyciem górniczego agregatu gazowego na bazie silnika odrzutowego SO1 i SO3. Ustalono, iż praca ta odbywała się również w narażeniu na hałas. W [...] B.S. zaprzestał pracy zawodowej. Dwie orzekające w sprawie kompetentne placówki medyczne rozpoznały u B. S. uszkodzenie słuchu. Jak wynikało z treści orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię progową tonalną, nadprogową SISI i impedancyjną oraz badanie obiektywne słuchowych potencjałów wywołanych z pnia mózgu ABR wykazały obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej. Przesunięcie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3,kHz wykazało dla ucha lewego 57 dB i prawego 60 dB, a na podstawie ABR w uchu lewym 58 db, i w uchu prawym 67dB. W orzeczeniu wskazano, iż charakter uszkodzenia słuchu oraz trwałe podwyższenie progu słuchu obustronnie spełniają kryterium choroby zawodowej słuchu. Zauważono jednakże, iż B.S. nie potrafił sprecyzować kiedy wystąpił u niego niedosłuch, a nadto przekazał, iż w czasie pracy zawodowej nie był poddawany badaniom audiometrycznym słuchu. Uznano zatem, iż 15 letni okres, jaki upłynął od ustania narażenia zawodowego oraz brak dokumentacji audiometrycznej potwierdzającej uszkodzenie słuchu z okresu zatrudnienia nie uzasadnia rozpoznania choroby zawodowej. Na skutek odwołania się od wydanego orzeczenia lekarskiego placówki medycznej I stopnia, w dniach od [...] do [...] B.S. został zbadany przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie również rozpoznano u badanego obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem oraz niedosłuch obustronny odbiorczy. W trakcie przeprowadzonej w czasie badań hospitalizacji stwierdzono podwyższenie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3,kHz wynoszące odpowiedni dla ucha lewego 47 dB i prawego 52dB, Wskazano, iż audiometrią impedancyjną zarejestrowano odruchy strzemiączkowe, co potwierdzało ślimakową lokalizację uszkodzenia słuchu. Zauważono jednak, iż brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej potwierdzającej w sposób obiektywny istnienie u badanego, w okresie narażenia zawodowego lub do dwóch lat od jego ustania, niedosłuchu spełniającego kryteria przewlekłego urazy akustycznego. Wobec powyższego nie znaleziono podstaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zdiagnozowanym u badanego niedosłuchem, a warunkami jego pracy zawodowej zakończonej w [...]. Wskazano, iż na stan narządów słuchu pacjenta mogło mieć wpływ szereg innych czynników pozazawodowych, czy samoistnych czynników ototoksycznych, takich jak zmiany miażdżycowe, wahania ciśnienia tętniczego i inne. Biorąc pod uwagę opinie medyczne oraz karty narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. przyjął, iż B.S wykonywał czynności zawodowe w całym okresie zatrudnienia w narażeniu na hałas. Wskazał, iż rozpoznano u badanego niedosłuch spełniający kryteria urazu akustycznego, lecz na stan słuchu B.S. mogły mieć również wpływ czynniki pozazawodowe. Reasumując wykluczył możliwość stwierdzenia choroby zawodowej z tego powodu, że wystąpienie udokumentowanych objawów choroby niedosłuchu nie nastąpiło ani w okresie narażenia zawodowego, ani w dwuletnim okresie od ustania narażenia zawodowego, czego wymaga regulacja zawarta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Organ stwierdził, iż B. S. nie pracuje zawodowo od [...] i nie posiada dokumentacji medycznej potwierdzającej w sposób obiektywny istnienia niedosłuchu spełniającego kryteria rozpoznania przewlekłego zawodowego urazu akustycznego powstałego w okresie narażenia zawodowego lub w ciągu dwóch lat od jego ustania. W złożonym odwołaniu od wymienionej na wstępie decyzji z dnia [...] Nr [...] B. S. zakwestionował stanowisko organu inspekcji sanitarnej podnosząc, iż pracował w narażeniu na hałas przekraczający wielokrotnie dopuszczalne normy. Poddał w wątpliwość twierdzenia organu, co do innej niż zawodowa etiologii jego choroby. Według odwołującego praca w ekspozycji na czynnik szkodliwy stanowiła jedyną przyczynę rozpoznanego u niego urazu akustycznego, a w konsekwencji domagał się od organu inspekcji sanitarnej stwierdzenie choroby zawodowej. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W pierwszej kolejności podniesiono, biorąc pod uwagę zapis zawarty § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, że nowe regulacje prawne, a więc regulacje zawarte w tym rozporządzeniu należy stosować także do postępowań wszczętych i niezakończonych do czasu wejścia w życie tego aktu, co w przedmiotowej sprawie odnosi się zwłaszcza do orzeczeń medycznych. W ramach ustaleń stanu faktycznego wskazano, iż w okresie zatrudnienia przypadającego na okres od [...] do [...], odwołujący pozostawał w narażeniu na hałas. W roku [...] przeszedł na rentę z ogólnego stanu zdrowia, a od [...] przebywa na emeryturze. Przywołano treść opinii medycznych obu placówek diagnostycznych stwierdzając, iż lekarze specjaliści badający odwołującego uznali zdiagnozowany u badanego niedosłuch, jako niedosłuch spełniający kryteria urazu akustycznego wymaganego dla choroby zawodowej. Zwrócono uwagę, iż w czasie wydawania opinii lekarskich obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie chorób zawodowych (...) , według którego rozpoznanie choroby zawodowej mogło nastąpić najpóźniej do 2 lat od ustania narażenia zawodowego, co w przypadku odwołującego nie mogło mieć miejsca wobec zaprzestania wykonywania pracy zawodowej w [...]. Organ podkreślił, iż w toku postępowania poinformowano B.S. o możliwości zajęcia stanowiska w trybie art. 10 k.p.a,, jednakże nie przedstawił on żadnych nowych dowodów. Odniesiono się nadto do treści obowiązujących w czasie wydawania decyzji obu organów przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. i stwierdzono, iż wskazany tam zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został zachowany. Nie godząc się ze stanowiskiem przedstawionym w przytoczonej decyzji, B. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której podniósł, iż organ inspekcji sanitarnej nie uwzględnił warunków, w jakich pracował, a które stały się przyczyną powstania schorzenia narządów słuchu. Wskazał na swoich kolegów, którzy pracując w takich samych warunkach jak on, uzyskali stwierdzenie choroby zawodowej. Wyraził żal, że nie został poinformowany w czasie wykonywania pracy zawodowej lub bezpośrednio po jej zakończeniu o możliwościach wystąpienia do organu o przyznanie mu choroby zawodowej. Odpowiadając na skargę, organ inspekcji sanitarnej nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia i wnosząc o jej oddalenie przytoczył dotychczasowo podnoszone argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza konieczność zbadania, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Oceny tej Sąd dokonuje na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ w toku postępowania administracyjnego. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd przeto obowiązany był wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wskazać trzeba, iż słusznym było rozpatrzenie sprawy skarżącego na podstawie przepisów art. 235¹ i nast. Kodeksu Pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869) mimo, iż pierwsze czynności zmierzające w kierunku stwierdzenia choroby zawodowej rozpoczęte zostały jeszcze pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów, a to rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115) wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.). Jak stanowi bowiem intertemporalna regulacja zawarta w nowym akcie wykonawczym, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r., stosuje się przepisy tego nowego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Stosownie do treści art. 2351 Kodeksu Pracy, za chorobę zawodową uważa się schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jednocześnie wyznaczona został ustawowa przesłanka czasowa, co do okresu, w którym może nastąpić rozpoznanie choroby zawodowej. W art. 2352 k.p. wskazano bowiem, iż rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Ustawodawca uzależnił zatem możliwość stwierdzenia choroby zawodowej, w przypadku ustania narażenia zawodowego, od wystąpienia zobiektywizowanych objawów choroby w zamkniętym, wyznaczonym okresie czasu bez względu jednak na to, kiedy rozpoznanie choroby zawodowej nastąpi. Zwrócić uwagę należy, iż mniej korzystne dla pracownika uregulowanie zawarte było w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie zostało tam bowiem ograniczone czasem. Mogło nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem", w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Dla choroby zawodowej w postaci obustronego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym, jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,i 3 kHz, opisanej pod pozycją 21 w załączniku do nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. wyznaczono, jako okres wymagany dla wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, maksymalnie dwa lata od ustania zatrudnienia w narażeniu na hałas. Bezspornym jest, iż skarżący zaprzestał wykonywania pracy zawodowej w roku [...]. Postępowanie w sprawie choroby zawodowej wszczęte zostało w roku [...], a jako pierwsze obiektywne zdiagnozowanie choroby narządów słuchu u skarżącego można uznać orzeczenia jednostek medycznych wydających w sprawie opinie, co miało miejsce w [...] i [...], a więc w 16 lat po ustaniu narażenia zawodowego. W takim stanie faktycznym nie było przeto możliwe stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. Dopuszczalne to byłoby natomiast wyłącznie wtedy, gdyby obok orzeczeń placówek medycznych wydających opinie w sprawie istniała inna dokumentacja medyczna wykazująca występowanie choroby narządów słuchu skarżącego w latach trwającego narażenia zawodowego, lub w okresie dwuletnim, po ustaniu tego narażenia, a więc do [...]. Brak takiej dokumentacji, nawet wobec występowania innych przesłanek niezbędnych do stwierdzenia choroby zawodowej, takich jak narażenie na hałas w czasie zatrudnienia, czy też nawet tożsamość obrazu schorzenia zdiagnozowanego u skarżącego i obrazu choroby zawodowej opisanej w wykazie chorób zawodowych stanowi bezwzględną przyczyną odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżący nie legitymował się niezbędnymi dla wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia dokumentami, co jest zresztą nie kwestionowane przez niego. Tym samym nie wykazane zostało w sprawie, by do [...] wystapiły u niego objawy choroby narządów słuchu, której stwierdzenia, jako choroby zawodowej, domagał się a co najważniejsze, skarżący nie wykazał, by objawy te zostały udokumentowane w okresie do [...] a wiec w okresie 2 lat po ustaniu zatrudnienia. Odnosząc się do prezentowanego przez skarżącego stanowiska trzeba wskazać, iż lekarze orzecznicy, wydający w jego sprawie opinie medyczne nie zaprzeczali, by skarżący cierpiał na niedosłuch, ani też organy administracji nie negowały tego schorzenia u skarżącego, jednakże wobec nie spełnienia bezwzględnych, określonych w ustawie warunków do jego uznania, jako choroby zawodowej, nie było możliwe rozstrzygnięcie zgodnie z wolą skarżącego. Udokumentować, to poprzeć coś dokumentami lub stwierdzić coś na podstawie dokumentów ( por. Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN). Nie jest więc możliwe zastąpienie tego wymogu ustawowego oświadczeniami skarżącego bez względu na to, czy są one wiarygodne i logicznie uzasadnione. Nie ma również znaczenia dla rozstrzygnięcia, z jakich przyczyn skarżący nie posiada możliwości udokumentowania wcześniejszego wystąpienia u niego objawów choroby odpowiadających schorzeniu opisanemu w wykazie chorób zawodowych. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie naruszała przepisów Kodeksu Pracy regulujących materię związaną z chorobami zawodowymi ani też wydanego na podstawie tam zawartej delegacji ustawowej rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Sąd nie dostrzegł także, by organy inspekcji sanitarnej uchybiły zasadom procedury administracyjnej, a w szczególności przepisom. art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wyłącznie mogłoby być przyczyną uwzględnienie skargi. Dostrzeżono natomiast w toku kontroli zaskarżonej decyzji przeprowadzonej ex officio błędy, które jednak zdaniem Sądu nie miały wpływu na wynik sprawy, a zatem nie mogły stanowić o uwzględnieniu skargi. Zważyć bowiem trzeba, iż co prawda przepisy wymienione w załączniku do rozporządzenia z roku 2002 r. i jak i rozporządzenia aktualnie obowiązującego dotyczące obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego znajdują się w załączniku do rozporządzenia pod tą samą pozycją, co w załączniku nieobowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.. Jednak przepisy te nie są tożsame. Jeśli chodzi o chorobę wymienioną pod poz. 21 załącznika do rozporządzenia, to rzeczywiście istnieje zgodność brzmienia, co do pierwszego członu znajdującego się tam zapisu. Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem poszerzony jednak został w stosunku do przepisów rozporządzenia z roku 2002 o drugi typ ubytku słuchu - czuciowo-nerwowy. Występuje tu zatem różnica w opisie schorzenia. Tymczasem opinie jednostek diagnostycznych w niniejszej sprawie zostały wydane pod rządami rozporządzenia z roku 2002 r. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ analizował wydane orzeczenia lekarskie także pod kątem nowego rozporządzenia. Organ nie wskazał, że dostrzegł tę zmianę oraz, że rozważył sprawę pod kątem ewentualnego rozpoznania u skarżącego schorzenia widniejącego w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, a więc - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem. Jak wcześniej zaznaczono, dostrzeżone uchybienie nie mogło mieć jednakże istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem odmowa stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego nastąpiła nie ze względu na brak rozpoznania schorzenia adekwatnego do opisu choroby zawodowej znajdującego się w wykazie chorób zawodowych lecz z innej , omówionej wcześniej, przyczyny. W związku z powyższym, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.