IV SA/Gl 865/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, , , po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczeń finansowych związanych z lokalem mieszkalnym postanawia: odrzucić skargę. W dniu [...] wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sporządzona przez pełnomocnika skarżącego – adwokata J. F., skarga G. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczeń finansowych związanych z lokalem mieszkalnym. Od skargi nie został uiszczony wpis. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, jednocześnie przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby w terminie 7 dni uiścił opłatę. Stosownie natomiast do brzmienia art. 212 § 1 cytowanej ustawy opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Z kolei art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. stanowi, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, m. in. od skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Art. 231 p.p.s.a. stanowi zaś, iż wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 233 wyżej wskazanej ustawy zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W tym miejscu należy podnieść, że na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Wobec tego należało rozstrzygnąć, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze skargą na decyzję należącą do kategorii spraw objętych wyżej przywołanym przepisem art. 239 pkt lit. d p.p.s.a. Wobec braku legalnej definicji pojęcia stosunku służbowego, zarówno w ustawie o Policji, jaki i w innych ustawach regulujących status funkcjonariuszy pełniących służbę w Straży Granicznej, Służbie Więziennej, Straży Pożarnej oraz innych tego typu formacjach, Sąd podjął - dla potrzeb niniejszej sprawy – próbę zdefiniowania tego pojęcia. W ocenie Sądu pojęcie stosunku służbowego na gruncie cytowanego przepisu należy traktować w wąskim zakresie, obejmującym jedynie elementy istotne tzn. nawiązanie tego stosunku, jego przekształcenia oraz rozwiązanie, a także kwestie związane z rodzajem pełnionej służby, wykonywanymi w ramach obowiązków służbowych czynnościami, miejscem i czasem pełnienia tej służby oraz wynagrodzeniem należnym funkcjonariuszowi z tytułu pełnienia służby. Stosunek służbowy posiada bowiem charakter administracyjnoprawny, w związku z czym wszystkie istotne jego składniki są kształtowane jednostronnie i władczo przez właściwy organ. Natomiast uprawnienie funkcjonariusza Policji do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, jako przyznawane na wniosek zainteresowanego funkcjonariusza uprawnienie pochodne (jakkolwiek wypływające ze stosunku podstawowego), należało potraktować jako pozostające poza elementami istotnymi kreującymi stosunek podstawowy. Chodzi tu o sprawę w przedmiocie udzielenia innych świadczeń, należnych funkcjonariuszom Policji na podstawie ustawy szczególnej - ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Wskazane wyżej świadczenia przysługują policjantom, a tym samym stanowią niewątpliwie pochodną stosunków służbowych, na podstawie których funkcjonariusze ci są zatrudnieni. Pomimo to wydaje się jednak, że postępowania dotyczące wspomnianej problematyki nie kwalifikują się do spraw, o których mowa w art 239 pkt 1 lit d p.p.s.a.. Skoro bowiem celem przywołanych uprawnień jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji oraz zapewnienie im możliwości zamieszkiwania w miejscu pełnienia służby, to przedmiot tych postępowań należałoby zaklasyfikować nie tyle do spraw ze stosunków służbowych co do spraw mieszkaniowych, dla których nie przewidziano ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. O zasadności takiego rozumowania świadczy także wykładnia celowościowa, która powinna mieć decydujące znaczenie w procesie stosowania art. 239 p.p.s.a. Wydaje się bowiem, że objęcie zwolnieniem ex lege spraw ze stosunku pracy i stosunków służbowych miało ułatwić dostęp do sądu administracyjnego osobom broniącym swych podstawowych uprawnień wynikających ze stosunku prawnego stanowiącego zazwyczaj główne źródło ich dochodu i utrzymania. W rezultacie przywilej w postaci zwolnienia od kosztów sądowych należałoby ograniczyć do spraw, w których strona skarży rozstrzygnięcia o rozwiązaniu takiego stosunku zatrudnienia lub o zmianie elementów składających się na jego istotę (wynagrodzenie, warunki pracy lub służby). Nie powinien on natomiast dotyczyć uprawnień do otrzymania lokalu, kwatery ani świadczenia pieniężnego na zakup lokalu czy też jego remont, które przysługują wprawdzie funkcjonariuszowi Policji, lecz nie stanowią podstawowego składnika stosunku prawnego w ramach którego służbę tę pełni. Ścisła interpretacja zwolnienia przewidzianego w art. 239 pkt 1 lit d p.p.s.a. znalazła wyraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zdaniem którego do zastosowania omawianego przepisu nie wystarczy jakikolwiek związek pomiędzy przedmiotem danej sprawy a stosunkiem pracy lub stosunkiem służbowym. Przedmiotem zaskarżenia musi tu bowiem być rozstrzygnięcie organu administracji publicznej wynikające z takiego stosunku, a zarazem wpływające na jego kształt (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2007 r., sygn. I OZ 703/07 oraz z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. I OZ 401/08). W ostatnim czasie pojawiło się również orzecznictwo wskazujące na przynależność tych spraw do kategorii spraw objętych dyspozycją art. 239 p.p.s.a. – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. I OZ 558/08, niepublikowane, jednak orzekający w sprawie Sąd nie podziela tego poglądu. W takiej sytuacji sprawa w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza Policji nie mogła być uznana za należącą do kategorii spraw objętych dyspozycją art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a. i nie była również sprawą dotyczącą należności pieniężnych. Wobec tego skarżący powinien był uiścić należny na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 wyżej cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów wpis stały w kwocie 200 zł. W niniejszej sprawie skargę wniósł będący adwokatem pełnomocnik skarżącego, który nie uiścił należnego od skargi wpisu stałego. W myśl art. 221 p.p.s.a., pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania do uiszczenia opłaty jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 221 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.