IV SA/Gl 872/16

WyrokWSA w Gliwicach2017-04-19

Skład orzekający: WSA Beata Kozicka, NSA Tadeusz Michalik (spr.), WSA Edyta Żarkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, której powierzono faktyczną pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu opiekuńczego, ale która nie jest rodzicem, opiekunem prawnym ani nie wystąpiła o przysposobienie dziecka, jest uprawniona do świadczenia wychowawczego na to dziecko?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych do otrzymania świadczenia wychowawczego na dziecko N.B. Zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie przysługuje rodzicowi, opiekunowi faktycznemu (rozumianemu jako osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, która wystąpiła do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka) lub opiekunowi prawnemu. Skarżący, mimo powierzenia mu pieczy nad dzieckiem, nie spełniał żadnej z tych definicji, a dodatkowo sąd opiekuńczy oddalił jego wniosek o ustanowienie rodziny zastępczej.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta przyznał skarżącemu świadczenie wychowawcze na jedno dziecko, ale odmówił na drugie dziecko (N.B.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w części odmawiającej przyznania świadczenia na N.B. Kolegium wskazało, że dziecko zostało powierzone skarżącemu w pieczę przez sąd, ale skarżący nie jest rodzicem, opiekunem prawnym ani faktycznym w rozumieniu ustawy, ponieważ nie wystąpił o przysposobienie dziecka, a jego wniosek o ustanowienie rodziny zastępczej został oddalony. Skarżący zaskarżył decyzję, argumentując, że skoro sprawuje faktyczną pieczę, powinien otrzymać środki na utrzymanie dziecka.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta K. przyznał J. R. świadczenie wychowawcze na dziecko O.R. oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko N.B. Od tej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N.B. strona wniosła odwołanie. Wyraziła w nim niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydana m.in. na podstawie art.138 § 1 pkt. 1 k.p.a. (Dz.U. z 2016 r. poz.23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy decyzję organu I instancji w zaskarżonej części. W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek J.R. z dnia 21 kwietnia 2016 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci O.R. i N.B. Dalej organ zaznaczył, iż postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt: [...] Sąd Rejonowy K. ograniczył M.B. i A.G. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią N.B. przez umieszczenie małoletniej w pieczy u J.R. Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, a świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Organ zaakcentował, iż strona nie spełnia przesłanek ustawowych do otrzymania świadczenia wychowawczego na dziecko N.B., gdyż dziecko zostało powierzone jej pieczy, a zatem strona nie jest osobą uprawnioną do wnioskowanego świadczenia na to dziecko. W szczególności J.R. nie jest dla dziecka rodzicem, opiekunem faktycznym, ani też opiekunem prawnym. Kolegium wyjaśniło stronie, że zgodnie z art. 2 pkt 10 cytowanej ustawy opiekun faktyczny dziecka - oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. J.R. taką osobą nie jest, nie ma też ustanowionej opieki prawnej nad tym dzieckiem. Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania J.|R. prawa do świadczenia wychowawczego na N.R. i decyzja w zaskarżonej części zasługuje na utrzymanie w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący J.R. wskazywał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzja. Podnosił, iż dziecko oddano jego pieczy, a jednocześnie nie jest dla niego ani rodziną zastępczą, ani też opiekunem prawnym. Podnosił, że nie jest prawnikiem, ale skoro sprawuje faktyczną pieczę nad dzieckiem to winien otrzymać środki na jego utrzymanie. Do skargi załączył pełny odpis postanowienia z dnia [...] r., sygn. akt: [...] wydanego przez Sąd Rejonowy K., z którego wynika nie tylko, że Sąd ograniczył M.B. i A.G. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią N.B. przez umieszczenie małoletniej w pieczy u J.R., ale nadto widnieje tam zapis, iż Sąd oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie rodziny zastępczej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195), zwana dalej "ustawą" . Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). W opinii Sądu skarżący nie spełnia przesłanek ustawowych do otrzymania świadczenia wychowawczego na dziecko N.B. gdyż dziecko jedynie zostało powierzone jego pieczy, a zatem skarżący nie jest osobą uprawnioną do wnioskowanego świadczenia na to dziecko. W szczególności skarżący J.R. nie jest dla dziecka rodzicem, opiekunem faktycznym, ani też opiekunem prawnym. Nadto z postanowienia z dnia [...]r., sygn. akt: [...] wydanego przez Sąd Rejonowy K., z którego wynika wprost, że Sąd ograniczył M.B. i A.G. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią N.B. przez umieszczenie małoletniej w pieczy u J.R., ale nadto oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie rodziny zastępczej. Należy zatem Kolegium wskazać stronie skarżącej, że zgodnie z art. 2 pkt 10 cytowanej ustawy opiekun faktyczny dziecka - oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. J.R. taką osobą nie jest, nie ma też ustanowionej opieki prawnej nad tym dzieckiem. Podsumowując, należy zatem stwierdzić, iż organy procedujące w sprawie prawidłowo odmówiły przyznania skarżącemu J.R. prawa do świadczenia wychowawczego na N.R. Konkludując przyjdzie wskazać, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianej tu ustawy. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności sprawy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Całkowicie na marginesie można wskazać, że w opinii składu tu orzekającego, opisane wyżej postanowienie sądu powszechnego jest w swej istocie specyficzne i kuriozalne, albowiem z jednej strony powierza skarżącemu opiekę nad dzieckiem, a z drugiej strony odmawia ustanowienia go rodziną zastępczą. Innymi słowy, powierzono skarżącemu opiekę nad dzieckiem, a z drugiej strony wydano orzeczenie praktycznie uniemożliwiające skarżącemu otrzymanie środków finansowych na utrzymanie dziecka pozostawionego w pieczy. Sąd w składzie tu orzekającym nie znajduje w przepisach Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego podstaw prawnych do wydania takiego rodzaju ostatecznego rozstrzygnięcia jak wyżej opisane postanowienie sądu powszechnego (powierzenie pieczy nad dzieckiem i jednoczesna odmowa ustanowienia rodziną zastępczą). Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło