IV SA/Gl 874/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi L.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Prezydent Miasta C., wskazując jako podstawę materialnoprawną art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa z dnia 7 września 2007 r., odmówił L.J. umorzenia należności z tytułu wypłaconych na rzecz uprawnionego dziecka A.J. zaliczek alimentacyjnych, w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał się na złożony przez L.J. wniosek z dnia [...] o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych za okres od [...] do [...]. Zaznaczył, iż od dnia rozpoczęcia egzekucji, tj. od dnia [...] wpłaty dokonywane przez L.J. nie zaspakajają w całości zasądzonych alimentów, przez wymagany okres kwalifikujący do umorzenia zadłużenia, co wynika z zaświadczenia z dnia [...], nr [...], wydanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. Powołując się na brzmienie obowiązujących przepisów organ uznał, iż L.J. nie spełnia wymogów formalno-prawnych do umorzenia zadłużenia, wynikających z treści art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Od powyższej decyzji L.J., pismem z dnia [...], wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Apelował o wnikliwe rozważenie jego złożonej sytuacji materialnej i osobistej, jako [...]-letniego rencisty ze złym stanem zdrowia, przebywającego w więzieniu do [...] i pracującego tam zaledwie przez [...] z przyczyn od niego niezależnych. Pozwala to na wyciągnięcie wniosku, że ściągnięcie długu wydaje się być nie możliwe, zatem uzasadnione jest umorzenie wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Poinformował, iż nie wie, na co zostały zużyte wypłacone na rzecz jego córki do rąk jej matki zaliczki, a ponadto zarówno on, jak Policja nie wiedzą, gdzie one obie przebywają. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...], działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 865 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., utrzymana została w mocy decyzja organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r., wskazując na uznaniowy charakter decyzji wydawanych na ich podstawie oraz uznał, iż w odniesieniu do zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych zastosowanie ma jedynie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r., przy czym odwołujący niespełna wymogów określonych w tym przepisie, co potwierdzają kwoty wyegzekwowane od dnia [...] przez komornika. Organ odwoławczy podkreślił, iż ta regulacja nakłada na organ właściwy dłużnika obowiązek szczegółowego wykazania wpływu egzekwowanych kwot tytułem zobowiązań dłużnika alimentacyjnego, wynikających z wypłaconej osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej oraz porównania ich z wysokością zasądzonych alimentów. Bezwzględny obowiązek alimentacyjny ciąży na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego utrzymanie, wychowanie czy też edukację. Dobro dziecka jest wartością najważniejszą podlegającą konstytucyjnej ochronie ze strony Państwa. Skoro, odwołujący ma świadomość nie wywiązywania się ze swojego obowiązku alimentacyjnego i zdaje sobie sprawę z tego, że jego zadłużenie będzie wzrastać, to powinien liczyć się z koniecznością spłaty zadłużenia, a nawet mógł wystąpić do sądu z pozwem o obniżenie alimentów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz w piśmie z dnia [...] skarżący poinformował, iż od roku [...] przebywa w zakładzie karnym, gdzie pracował tylko [...], a potem nieodwołalnie został wycofany z pracy ze względu na stan zdrowia. Zatem nie dostanie pracy przez kolejne [...] lat, bowiem ma do odbycia [...]-letni wyrok. Po wyjściu skarżący będzie miał [...] lat życia i wówczas pracy również nie dostanie, jak też nie będzie miał emerytury. Nadto, wyrokiem z dnia [...] sąd uchylił wobec skarżącego obowiązek alimentacyjny, gdyż uznał, że matka dziecka nie używa pobieranych alimentów dla dobra dziecka i nie można ustalić miejsca jej pobytu, jak też nikt nie wie, gdzie przebywa od [...] r. jej dziecko, czyli córka skarżącego A.J. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadmienił, iż podnoszona przez skarżącego nowa okoliczność, dotycząca uchylenia obowiązku alimentacyjnego nie może być uwzględniona z uwagi na fakt, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] o sygn. akt [...] uchylono skarżącemu obowiązek alimentacyjny z dniem [...], a złożony wniosek dotyczy umorzenia wypłaconych za okres od dnia [...] do [...] i od [...] do [...] zaliczek alimentacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia podnieść należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości. Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy przyjdzie stwierdzić, że na podstawie art. 47 obecnie obowiązującej ustawy, tj. z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), zwanej dalej tak jak dotychczas, ustawą z dnia 7 września 2007 r., utraciła moc ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366). Organem właściwym do umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r., czyli należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych jest organ właściwy dłużnika (por. art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy). Z kolei w myśl art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. " ilekroć w ustawie mowa o organie dłużnika - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego". Ustawodawca w omawianej ustawie z dnia 7 września 2007 r., odmiennie niż w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej określił właściwość miejscową organu pierwszej instancji, bowiem art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. przekazywał sprawy umorzenia zaliczek alimentacyjnych organom właściwym wierzycieli alimentacyjnych. Natomiast ustawa z dnia 7 września 2007 r. określa, co wskazano wyżej, że w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych orzeka organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. stanowi, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 tej ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Nie ulega wątpliwości, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności powstałe z tytułu wypłacenia osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej, jeśli są spełnione, określone w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r., warunki skuteczności egzekucji. Jak wynika z treści wskazanego przepisu, dotyczy on egzekucji należności, o których mowa w art. 28 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r., czyli należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (Dz. U. z 1991 r. Nr 45, poz. 200 z późn. zm.). Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że wniosek skarżącego nie obejmował wypłaconych osobom uprawnionym należności z funduszu alimentacyjnego. Zatem nie miał w niej zastosowania przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r., bowiem skarżący wnioskował o umorzenie należności powstałych z tytułu wypłacenia zaliczek alimentacyjnych, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Ze szczegółowych wyliczeń znajdujących się w aktach sprawy wynika, że egzekucja alimentów w okresie od [...] do [...] wyniosła kwotę [...] - zł. Nie zostały więc spełnione warunki skuteczności egzekucji, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Sam skarżący nie kwestionuje dokonanych obliczeń i potwierdza brak posiadania jakichkolwiek dochodów. Wobec powyższego nie było podstaw do uwzględnienia złożonego przez skarżącego wniosku. W tym miejscu należy wskazać, iż w wielu orzeczeniach sądowoadministracyjnych, wydanych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r., dotyczących należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czyli tam, gdzie ustawodawca nakazuje uwzględnić sytuację dochodową i rodzinną, na tle konkretnych przypadków stwierdzano, że zarówno powody zdrowotne, jak i bezrobocie nie mogą być uznane za wystarczające do zastosowania umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (zob. wyroki WSA: z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 728/10, z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 559/10 - publ. www.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 31/11 (publ. www.nsa.gov.pl), wskazał na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego odnośnie różnic w regulacji wynikających z art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r., dotyczących umożliwienia umorzenia należności pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. i nowych regulacji dotyczących możliwości umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych już po dniu 1 października 2008 r. W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione w odniesieniu do zaległości dłużników alimentacyjnych z tytułu wypłaconych zaliczek, wprowadzenie w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. dodatkowych kryteriów, od spełnienia których uzależnione jest umorzenie należności. Wprowadzając instrument w postaci zróżnicowania wielkości umorzenia ustawodawca stworzył zachętę dla dłużników, aby zmobilizować ich do systematycznego regulowania ciążących na nich zobowiązań. Instytucja ta znajduje także pełne uzasadnienie w zasadzie sprawiedliwości społecznej, wyrażającej się w tym, aby osoby zobowiązane do dostarczania środków utrzymania dla osób najbliższych nie przerzucały tego ustawowego obowiązku na inne podmioty. Stanowisko takie zaprezentowane zostało między innymi w orzeczeniach NSA w sprawach o sygnaturach: I OSK 1426/11, I OSK 980/10, I OSK 31/11, I OW 89/09 i 113/09, a także w wyroku WSA w Lublinie z dnia 8 października 2009 r. sygn. II SA/Lu 292/09 (publ. www.nsa.gov.pl). Zgodnie z nim jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r., jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. nie uzależnia umorzenia należności od sytuacji majątkowej i rodzinnej dłużnika, ale przede wszystkim od skuteczności dotychczas prowadzonej egzekucji. Tymczasem, zebrane w niniejszej sprawie dokumenty, jak i poczynione ustalenia wskazują na brak skuteczności dotychczas prowadzonej egzekucji. Rozpoznanie sprawy, z uwzględnieniem przesłanek umorzenia należności określonych w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. powoduje, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalono skargę.