IV SA/Gl 884/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W.C. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 64/13 oddala skargę o wznowienie postępowania. Pismem datowanym na dzień [...] W.C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 24 września 2013 roku, sygn. akt IV SA/Gl 64/13 oddalającym jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z fundusz alimentacyjnego. Złożenie skargi o wznowienie postępowania poprzedził następujący tok zdarzeń. Przytoczonym powyżej wyrokiem z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 64/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] (nr [...]) w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z fundusz alimentacyjnego. W dniu 13 stycznia 2014 roku wydano postanowienie o stwierdzeniu jego prawomocności z dniem [...]. Pismem datowanym na dzień [...] strona skarżąca złożyła wniosek o umorzenie kosztów postępowania wskazując w nim przede wszystkim swoją trudną sytuację życiową, że nie pracuje i nadal przebywa w Areszcie Śledczym. Pismem z tego samego dnia, czyli [...] wniosła o przysłanie jej sentencji wyroku wraz z jego uzasadnieniem. Z kolei kolejnym pismem, także z [...], wniosła przyznanie jej pomocy prawnej. Z uwagi na braki formalne ostatniego z wniosków (o pomoc prawną) wezwano stronę do jego uzupełnienia poprzez nadesłanie wniosku na urzędowym formularzu PDF – w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, stosownie do treść art. 252 § 2 w zw. z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.). Wniosek został uzupełniony, a postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2013 roku, sygn. akt IV SA/Gl 64/13 przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W następstwie powyższego tut. Sąd pismem dnia [...] zwrócił się do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (dalej także: ORA) o wyznaczenie W.C. adwokata, celem reprezentowania go w toczącym się przed tutejszym Sądem postępowaniu o sygn. akt IV SA/Gl 64/13, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] (nr [...],) wydaną w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie w piśmie tym Sąd – stosownie do treści § 35 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 roku Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) – poinformował, że: po pierwsze – ustanowienie adwokata nastąpiło po wydaniu w sprawie wyroku z dnia 24 września 2013 roku, mocą którego tutejszy Sąd oddalił skargę W.C., po drugie – odpis wyroku wraz ze sporządzonym na wniosek skarżącego uzasadnieniem został mu doręczony w dniu [...]. Pismem z dnia [...] Okręgowa Rada Adwokacka w K. poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla strony skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata P.M. z Kancelarii Adwokackiej w G. przy ul. [...]. Jak wynika z przytoczonego przebiegu zdarzeń, kolejnym pismem dotyczącym postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 24 września 2013 roku, sygn. akt IV SA/Gl 64/13 jest osobiście przygotowane pismo strony skarżącej z dnia [...] o jego wznowienie. W piśmie tym W.C. podniósł, że pełnomocnik został przyznany mu już po ogłoszeniu wyroku, a on sam z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności nie mógł samodzielnie uczestniczyć w postępowaniu przed tut. Sądem i dowodzić swoich racji. Ponadto opisał swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną. Akcentując, że nie jest w stanie z uwagi na stan zdrowia podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia w jednostce penitencjarnej, w której przebywa. W dniu [...] do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika W.C. – adwokata P.M., w którym poparł on wniosek strony. Jako podstawę wznowienia wskazał naruszenie art. 271 pkt 2 P.p.s.a. poprzez pozbawienie strony możliwości działania w sprawie. Wskazał w nim, że pełnomocnik został przyznany stronie "dopiero w dniu [...], czyli po ogłoszeniu orzeczenia". Uzasadniając okoliczności stwierdzające zachowanie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżącego podał, że "W.C. został poinformowany o prawomocności orzeczenia w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 64/13 dopiero listem z dnia [...] w tej sytuacji termin do wniesienia skargi w chwili jej zgłoszenia jeszcze nie upłynął". Na rozprawę w dniu 26 listopada 2014 roku za organ i za stronę skarżącą nikt się nie stawił. Sąd stwierdził prawidłowość doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy. Pełnomocnik potwierdził odbiór zawiadomienia o terminie rozprawy w dniu [...], zaś organ w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie rozważań wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o charakterze wyjątkowym, ponieważ zmierza do obalenia prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie. Dlatego jest oparta na wąsko określonych podstawach, które należy interpretować ściśle. Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały taksatywnie w przepisach art. 271-273 P.p.s.a. Tym samym niedopuszczalna jest dowolność w zastosowaniu tej instytucji, a także rozszerzająca interpretacja przesłanek wznowienia postępowania. Działanie takie podważyłoby bowiem zasadę stabilności orzeczeń sądowych. Uwzględnienie skargi w omawianym zakresie możliwe byłoby jedynie wówczas, gdy sąd potwierdzi wystąpienie przesłanki wznowienia, a więc, że rzeczywiście okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania miała miejsce. Sąd stwierdza, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 64/13 oddalającym skargę W.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z fundusz alimentacyjnego. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że został nakreślony powyżej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Z uwagi na przedmiot postępowania na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 270 P.p.s.a. W przypadkach przewidzianych w dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Rozpatrywanie skargi o wznowienie postępowania odbywa się w kilku etapach. W pierwszej kolejności badana jest formalna dopuszczalność skargi w tym zachowanie terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zarządzeniem z dnia 6 października 2013 roku sędzia sprawozdawca skierował sprawę na rozprawę, uznając tym samym, że nie występują podstawy do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. Formalne badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania oraz zachowania terminu do jej wniesienia powtarzane jest na rozprawie. Zgodnie z art. 281 P.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W ocenie sądu w badanej sprawie nie występują przesłanki do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. W osobistej skardze strona zawarła oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podała i uzasadniła podstawę wznowienia (art. 271 § 1 pkt 2 - brak pozbawienia możliwości działania), a także usprawiedliwia termin, jej wywiedzenia. W ocenie sądu należy uznać, że skarżący zachował termin do wniesienia skargi o wznowienie. Podstawę do wznowienia skarżący wiąże z brakiem możności osobistego działania i de facto oczekiwaniem na działania ustanowionego pełnomocnika. Wprawdzie pewne wątpliwości może budzić to, że skarżący tak długo nie podejmował kroków w celu uzyskania informacji o wyniku postępowania prowadzonego w sprawie IV SA 64/13, tj. np. nie kontaktował się z ustanowionym z urzędu pełnomocnikiem czy też jaki jest jego tok, już po przyznaniu mu prawa pomocy i wyznaczeniu mu przez ORA w K. pełnomocnika, to jednak tego typu wątpliwości nie są jednak wystarczające, aby podważyć jego argumentację odnośnie zachowania terminu do wniesienia skargi. Jedną z zasad płynących z konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu jest reguła in dubio pro actione, nakazując rozstrzygać wątpliwości na korzyść dopuszczalności sądowej drogi dochodzenia praw przez jednostkę. Uznanie dopuszczalności wznowienia pozwala na przejście do merytorycznego rozpoznania sprawy. Granice rozpoznania sprawy zakreśla przy tym podstawa wznowienia (art. 282 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na charakter skargi przypomnieć także należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niewzruszalności prawomocnych orzeczeń sądowych (art. 170 P.p.s.a.). Przepisy określające warunki, w których może nastąpić uchylenie lub zmiana takich orzeczeń, muszą być zatem, jako wyjątek od wspomnianej reguły, interpretowane ściśle. Obalenie prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego lub wojewódzkich sądów administracyjnych możliwe jest między innymi w wyniku wznowienia postępowania sądowego. Instytucja wznowienia postępowania sądowego nie zawsze daje jednak stronom prawo do pełnej kontroli kwestionowanego orzeczenia. Postępowania ze skargi o wznowienie postępowania ogranicza się bowiem do ponownego rozpatrzenia sprawy, ale wyłącznie w granicach wskazanych przez stronę przesłanek, które muszą mieścić się w ściśle określonych prawem podstawach wznowienia postępowania (art. 271, art. 272 § 1 i 3 oraz art. 273 P.p.s.a.). Strona skarżąca jako jedną z podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazała przesłankę przewidzianą w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., twierdząc, że była pozbawiona możliwości działania w sprawie zakończonej wyrokiem tut. Sądu z dnia 24 września 2013 roku, sygn. akt IV SA/G;l 64/13. W związku z tym zauważyć należy, że zgodnie z powołanym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Podkreślenia wymaga, że aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: pierwsza – w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, druga – strona została pozbawiona możności działania oraz trzecia – bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2011 r., sygn. II FSK 1699/09, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści powołanego przepisu wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania sądowego. Generalnie można powiedzieć, że jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu. W ocenie o Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła podstawa wznowienia postępowania określona w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. W sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 64/13, w której zapadł kwestionowany wyrok skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art. 244 § 2 P.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącego adwokata P.M. (k. 61 akt o sygn. IV SA/Gl 64/13). Jak wynika z akt sądowych postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 24 września 2013 roku, sygn. akt IV SA/Gl 64/13 wyznaczony pełnomocnik nie zaskarżył tego orzeczenia. Nie zwrócił się też o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji nie można uznać, aby doszło do naruszenia prawa, które skutkowało pozbawieniem skarżącego możliwości działania. Z argumentacji skarżącego nie wynika, że ma on zastrzeżenia odnośnie sposobu reprezentowania jego interesów w sprawie przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, ani też sposobu kontaktowania się nim. Z akt przedmiotowej sprawy ale też z objętej wznowieniem nie wynika czy taki kontakt w ogóle został nawiązany. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu, na skutek wniosku strony złożonego po wydaniu orzeczenia, które w drodze skargi kasacyjnej zamierza ona zakwestionować, momentem miarodajnym do oceny, czy wnoszący środek odwoławczy, zachował ustawowy termin jest upływ 30 dni od dowiedzenia się przez stronę o ustanowieniu pełnomocnika urzędu, względnie upływ 30 dni, od kiedy pełnomocnik ów miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Jednakże, warunkiem koniecznym otwierającym możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w tym terminie, jest złożenie jej wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia i tylko wtedy gdy wniosek ten zostanie uwzględniony – tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 85/13. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że przesłanki wznowienia z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. nie występują w sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w sytuacji, gdy swoje obowiązku wykonuje w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 50/10; LEX nr 578123). Ewentualne zaś zastrzeżenia co do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady deontologii zawodów prawniczych (kodeksy etyki), a niewłaściwe wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika powinno stać się przyczyną wystąpień mocodawcy do właściwych organów samorządu zawodowego (w tym przypadku – Okręgowej Rady Adwokackiej w K.). Skoro w wyniku merytorycznego badania skargi sąd uznał, że nie wystąpiły powoływane przez skarżącego przesłanki wznowienia postępowania, należało oddalić skargę o wznowienie, na podstawie art. 282 § 1 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przytoczonego przepisu, sąd orzekł jak w sentencji wyroku.