IV SA/Gl 907/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia Decyzją z dnia [...] r., na podstawie m.in. art.2, art.7, art.8 ust.1 i 2, art.9, art.10, art.18 ust.2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), Prezydent Miasta C. odmówił przyznania K. P. zaliczki alimentacyjnej na dziecko K. L. Doszedł bowiem do przekonania, że matka nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów tej ustawy, bo wychowuje inne dziecko wraz z konkubentem. Została ona utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. W piśmie z dnia [...] r. K. P. domagała się przyznania jej zaliczki alimentacyjnej za okres 2006/2007. Zostało ono potraktowane jako podanie o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianą wyżej decyzją ostateczną. Zaskarżonym postanowieniem stwierdzono uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że podstawę wznowienia postępowania w sprawie stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06, mocą którego uznano za niekonstytucyjne przepisy art.2 pkt 5 lit. a cytowanej wyżej ustawy z dnia 22 kwietnia 2003 r. w związku z art.3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w ówczesnym brzmieniu, w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w zawiązku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej oraz art. 2 ust.1 pkt 5 lit. a cytowanej ustawy z 22 kwietnia 2003 r. w zakresie, w jakim pomija prawo do zaliczki alimentacyjnej osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim i osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, jak też art. 29 ust.1 tej ustawy. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 r. (Nr 119, poz.770), zatem po myśli art.145a § 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją opartą o owe przepisy można było wnieść w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia wyroku w życie, czyli do dnia 7 sierpnia 2008 r. Stąd wniosek złożony w dniu [...] r. uchybiał temu terminowi, a wnioskodawczyni nie domagała się jego przywrócenia. Przeto merytoryczne jego rozpatrzenie okazało się wykluczone. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia, podnosząc, że nikt jej nie poinformował o terminie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania o przyznanie świadczenia. W konsekwencji czego dowodziła pokrzywdzenia córki brakiem należnych jej pieniędzy. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji postulował uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wskazując na jego wadliwość proceduralną, stwierdził, iż z uwagi na niemożność uwzględnienia skargi w całości nie uchylił tego rozstrzygnięcia w trybie autokontroli. Wadliwość owa polega na tym, że uchybienie terminu, do jakiego niewątpliwie doszło w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, powinno skutkować wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania, nie zaś postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Strona bowiem nie złożyła wniosku o jego przywrócenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Dokonując – stosownie do brzmienia art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art.3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd – po myśli art.134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy – nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zatem bada jej zgodność z prawem uwzględniając również z urzędu zarzuty w skardze niepodniesione. Jak głosi art.145 § 1 tej ustawy sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które odpowiednio miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, natomiast w razie wystąpienia przesłanek z art.156 k.p.a. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia. W toku oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w tych ramach nie mogło ujść uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rażące naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów prawa formalnego. Oto bowiem wydało ono rozstrzygnięcie nieznane procedurze administracyjnej w trybie nadzwyczajnym. Umknęło temu organowi to właśnie, że kwalifikacja podania skarżącej nastąpiła w tym właśnie kierunku. Nota bene nie jest to oczywiste, bo strona nie precyzuje trybu rozpatrzenia jej żądania, a ograny nie zadały sobie trudu poczynienia ustaleń w tym celu (rozpytania strony o jej intencje w sferze procesowej). Tymczasem regulacja dotycząca wznowienia postępowania administracyjnego jest regulacją w zasadzie kompletną, bowiem żaden z przepisów zamieszczonych w Rozdziale 12 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego nie odsyła do przepisów dotyczących postępowania zwyczajnego. Oczywiście można konstruować odpowiedniość ich stosowania poprzez wykładnię systemową, bowiem Rozdział ten został umieszczony w Dziale Postępowanie, lecz zasób rozstrzygnięć wydanych w tym trybie i w tym Rozdziale jest wyczerpujący. Przepis art.149 k.p.a. reguluje kwestie wstępne obejmujące etap niejako przedmerytoryczny rozpatrzenia sprawy, natomiast zagadnienia należące do istoty sprawy rozstrzygane są w drodze decyzji opisanych w art.151 k.p.a. Nie przewidują one postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia podania. Jedynym przepisem mogącym stanowić oparcie dla tego rozstrzygnięcia jest art.134, który jednak wyraźnie odnosi się do odwołań. Toteż oczywistym jest, że w razie uchybienia terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania należy wydać decyzję o odmowie wznowienia na podstawie art.149 § 3 k.p.a. Nie wchodząc więc w merytoryczne kwestie zasadności zajętego stanowiska oraz materię przywrócenia terminu, trzeba podkreślić istotną wadliwość proceduralną zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu jest to zatem wadliwość kwalifikowana, niepozwalająca na uchylenie postanowienia, a nakazująca jego eliminację z obrotu prawnego. Wyczerpuje ona bowiem dyspozycję art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia bez podstawy prawnej. W tej sytuacji nie mógł odnieść skutku postulat organu jego uchylenia na zasadzie art.145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bo art.145 § 2 nakazywał stwierdzenie jego nieważności. Co mając na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku. Wyrzeczenie o wykonalności oparte o art.152 cytowanej ustawy pominięto ze względu na charakter zaskarżonego postanowienia.