IV SA/Gl 911/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant st. ref. Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją adresowaną do J.R. z dnia [...] Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy w S., na podstawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 50 ust. 1 pkt 2, art. 106 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. /Dz.U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm./ oraz uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] w sprawie przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, trybu ich pobierania oraz zasad częściowego i całkowitego zwolnienia z opłat postanowił przyznać J.R. świadczenie z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych. W decyzji ustalona została wysokość odpłatności za świadczone usługi w kwocie [...] zł za godzinę. Odpłatnością tą, jak wynikało z treści uzasadnienia decyzji, obciążona została w całości adresatka decyzji, J.R., a ustalając odpłatność organ miał na względzie łączny dochód uzyskiwany w [...] gospodarstwie prowadzonym przez J.R. i J.R. W odwołaniu wniesionym od wskazanej decyzji J.R. zakwestionowała ilość przyznanych [...] godzin usług oraz wysokośći odpłatności za przyznane świadczenia. W wyniku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, mimo, iż była adresatem zaskarżonej przez siebie decyzji, J.R. nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, gdyż mogła jedynie legitymować się interesem faktycznym a nie prawnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny natomiast zgodnie z zaprezentowanym poglądem Samorządowego Kolegium Odwoławczego posiadała wyłącznie J.R. i do niej winna była być skierowana wydana decyzja, bowiem jako [...] i [...] mogła korzystać z [...] nadanych jej ustawą o pomocy społecznej. Organ uznał, iż J.R. działając w imieniu [...] w postępowaniu administracyjnym powinna wykazać się właściwym pełnomocnictwem lub postanowieniem sądowym wyznaczającym ją przedstawicielem ustawowym [...] J.R. Prezentując takie stanowisko organ odwoławczy uznał, iż postępowanie organu I instancji prowadzone było wobec osoby nie będącej stroną i powinno zostać umorzone. J.R. skierowała przeciwko decyzji organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której określając zaskarżone rozstrzygnięcie jako podjęte bez zastanowienia opisała, iż [...] korzystała uprzednio z pomocy społecznej nie będąc [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak nakazuje art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem /art. 1 § 2 ustawy dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem zarówno materialnym jak i procesowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dostrzeżonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ramach jego działania nakreślonego treścią wskazanego art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przedmiotowej sprawie ocena w zakresie posiadania legitymacji strony, obliguje do odpowiedzi, czy skarżąca J.R. posiadała interes prawny w rozstrzygnięciu kwestii przyznania usług opiekuńczych [...] J.R.. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie – o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym mówiąc inaczej znaczy to samo co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1876/00 publ. LEX Nr 47938/. Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba podzielić pogląd organu odwoławczego, iż J.R., która nie była adresatem decyzji organu I instancji posiadała uprawnienia do uzyskania świadczenia w postaci usług opiekuńczych ze względu na [...]. Jednakże w ślad za przyznaniem prawa do tych świadczeń nałożono w omawianej decyzji obowiązek w postaci odpłatności za przyznane usługi. Obowiązkiem tym obciążono [...] członka rodziny – J.R., współzamieszkującą i współgospodarzącą z uprawnioną do usług opiekuńczych J.R. Przy ustalaniu wysokości odpłatności wzięto również pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez J.R. dochodów. Decyzja organu I instancji ukształtowała zatem nie tylko prawa J.R. lecz również obowiązki całej rodziny obciążając ich wspólny dochód koniecznością zapłaty za przyznane usługi opiekuńcze. W konsekwencji akt stosowania normy prawnej, w tym wypadku uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w S. w związku z treścią art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wywarł bezpośredni wpływ na sferę sytuacji prawnej J.R. Rozważając to zagadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż interes prawny strony skarżącej upatrywać należy w nałożeniu na nią obowiązku odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze. Skoro w rozpatrywanej sprawie J.R. ubiegała się o przyznanie usług opiekuńczych na rzecz [...] podając, iż prowadzi z nią wspólnie gospodarstwo domowe i skoro takie właśnie ustalenia faktyczne organ poczynił, dając temu wyraz w potraktowaniu dochodu J.R. i J.R. jako dochodu wspólnego, to przyjąć należy, że swą decyzją organ I instancji przyznał uprawnienia ale również nałożył na rodzinę osoby uprawnionej określone obowiązki. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż postępowanie administracyjne podlegające kontroli Sądu toczyło się w przedmiocie praw ukształtowanych na gruncie ustawy o pomocy społecznej. W aspekcie zatem tego aktu prawnego należy dokonywać oceny przesłanek decydujących o posiadaniu przymiotów strony postępowania. Podzielając w pełni zaprezentowany już wcześniej przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 5 marca 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 878/99 publ. w Pr.Pracy 2003/11/39/ Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż w sprawach w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pomocy społecznej rodzinie, prawa strony ma każdy członek tej rodziny zwłaszcza, gdy jak w przypadku skarżącej uznany jest za osobę wspólnie mieszkającą i współgospodarującą z tym członkiem rodziny, po którego stronie leży przyczyna powodująca potrzebę udzielenia pomocy społecznej. O tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego decyduje okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Wbrew prezentowanemu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. poglądowi, iż norma taka nie istniała, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, iż interes prawny skarżącej wywieźć należy z treści art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] w sprawie przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, trybu ich pobierania oraz zasad częściowego i całkowitego zwolnienia z opłat. Wobec powyższego nie sposób zaakceptować poglądu organu odwoławczego, jakoby skarżąca nie legitymowała się interesem prawnym, uprawniającym do wystąpienia o przyznanie prawa do usług opiekuńczych [...] będąc, wedle ustaleń organu, członkiem rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Zarówno bowiem do złożenia wniosku o udzielenie pomocy społecznej dla rodziny, jak i do złożenia odwołania od decyzji zapadłej w takiej sprawie, uprawniony jest każdy z członków tej rodziny, bo każdy z nich jest osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ drugiej instancji miał zatem obowiązek rozpatrzyć merytorycznie odwołanie złożone przez J.R. Umarzając postępowanie w sprawie naruszył przepisy art. 28 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a, a przyczyną tego uchybienia była błędna wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej. Mając to wszystko na uwadze, sąd uznał skargę za uzasadnioną i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.