IV SA/Gl 911/17
WyrokWSA w Gliwicach2018-02-07
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Barbara Brandys-Kmiecik, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasiłek stały przyznawany jest na czas nieokreślony, czy też jego przyznanie jest warunkowane posiadaniem aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności, a jego wysokość jest obligatoryjna?Ratio decidendi
Zasiłek stały, mimo swojej nazwy, nie jest przyznawany na czas nieokreślony. Jego przyznanie jest warunkowane posiadaniem aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności uprawniającego do jego uzyskania. Organ administracji nie posiada swobody w zakresie przyznania tego świadczenia ani jego wysokości, gdyż uzależnione jest to od spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich warunków wynikających z przepisów ustawy o pomocy społecznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku stałego za marzec 2017 r. oraz przyznania go na okres od kwietnia 2017 r. do listopada 2019 r. skarżącemu M.D., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności do 30 listopada 2019 r. Skarżący kwestionował sposób ustalenia wysokości zasiłku, datę wszczęcia postępowania oraz zarzucał naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji. Organy administracji uznały, że skarżący spełnia kryteria dochodowe i posiadał orzeczenie o niepełnosprawności, jednakże wniosek z kwietnia 2017 r. był nowym wnioskiem, a zasiłek stały przyznawany jest na okres wskazany w orzeczeniu o niepełnosprawności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (MOPR) w B., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B., z [...] r. nr [...] r. przyznającą zasiłek stały M. D. na okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. w kwocie 525,54 zł oraz od 1 maja 2017 r. do 30 listopada 2019 r. w kwocie 604 zł miesięcznie. Jako podstawę prawną organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. , poz.1257, w skrócie kpa) oraz art. 37 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 930).
Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem bez daty, który wpłynął do MOPR 25 kwietnia 2017 r. M. D. wystąpił o przedłużenie wypłaty zasiłku stałego z uwagi na wyrok sądowy, Sądu Rejonowego w C., sygn. akt [...] z [...] r. przedłużający czasokres niepełnosprawności w stopniu znacznym do 30 listopada 2019 r. oraz nadpłatę przedmiotowego zasiłku za marzec i kwiecień 2017 r., gdyż w tych miesiącach nie został mu wypłacony. Podkreślił, że o ustalenie niepełnosprawności wystąpił w roku 2014 i z tej przyczyny nie powinno być przerwy w wypłacie zasiłku. Wskazał również na nowelizację ustawy o pomocy społecznej.
Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z [...] r. wskazaną wyżej Prezydent Miasta B. przyznał wnioskodawcy zasiłek stały na okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 listopada 2019 r. w kwotach wskazanych w decyzji. Zasiłek stały za kwiecień 2017 r. został obniżony z racji pobierania w tym miesiącu zasiłku okresowego, na mocy decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] r. nr [...], w kwocie 317,00 zł. Odrębną decyzją z [...] r. nr [...] r. organ odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku stałego za marzec 2017 r.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca spełnia wymogi określone w art. 37 ust 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdzono, że wysokość zasiłku stałego ustalono jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę 634 zł a posiadanym dochodem tj. 108,46 zł dla świadczenia za kwiecień 2017 r., co daje kwotę 525,54 zł i w pełnej wysokości 604 zł w pozostałych miesiącach z uwagi na brak innych dochodów (zasiłku mieszkaniowego w kwocie 108,46 zł). Organ podkreślił również, że zasiłek przyznano na okres ustalonej wyrokiem niepełnosprawności z [...] r., który uprawomocnił się 7 stycznia 2016 r. Dalej organ wskazał, że wnioskodawca posiadał prawo do zasiłku stałego do lutego 2017 r. (decyzja [...] r. obejmująca okres od 1 maja 2016 do 28 lutego 2017 r.).
Od tej decyzji M. D. wniósł odwołanie wskazują, że decyzja o przyznaniu zasiłku stałego powinna być wydana na czas nieokreślony z zastrzeżeniem warunku w postaci dostarczenia w zakreślonym terminie kolejnego orzeczenia o stwierdzeniu niepełnosprawności na dalszy okres. Podkreślił, że z wyroku sądowego nie wynika, że zasiłek stały winien zostać przyznany do 30 listopada 2019 r. lecz do tej daty przedłużył okres określonej w orzeczeniu Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w Katowicach z [...] r. niepełnosprawności w stopniu znacznym. W związku z powyższym wniósł o wydanie takiej decyzji.
Zaskarżona decyzją z [...] r. SKO utrzymało w mocy decyzją organu I instancji.
W uzasadnieniu organ przywołał brzmienia art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i określone w nim warunki przyznania zasiłku stałego oraz zapisy rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego. Wynika z niego, że w okresie objętym postępowaniem kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 634 zł, a maksymalny zasiłek stały 604 zł. Organ podkreślił, że z poczynionych ustaleń i zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca spełnia oba kryteria uprawniające do przyznania mu prawa do zasiłku stałego. Zarówno kryterium dochodowe, gdyż w kwietniu 2017 r. jego dochód stanowił zasiłek mieszkaniowy, co nie przekracza kwoty 634 zł oraz legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności na okres do 30 listopada 2019 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Kolegium zaznaczyło, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek M. D., wbrew jego twierdzeniom, nie 29 maja 2016 r. ale 25 kwietnia 2017 r., kiedy wpłynął do MOPR wniosek o przedłużenie wypłaty zasiłku stałego w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w C. wyroku o wydłużeniu okresu niepełnosprawności do 30 listopada 2019 r. i zmianę w tym zakresie orzeczenia o niepełnosprawności. Jednocześnie pismo zawierało wniosek o nadpłatę zasiłku stałego za marzec i kwiecień 2017 r. Z akt sprawy wynika, że organ odrębnie rozpatrzył kwestię zasiłku stałego za marzec 2017 r. i za pozostały okres od kwietnia 2017 r. do listopada 2019 r. tj. obejmujący czasokres ustalonej niepełnosprawności w stopniu znacznym. Przedmiotem niniejszej kontroli jest właśnie ta ostatnia kwestia. Podkreślić należy, że wnioskodawca pobierał już zasiłek stały w okresie od maja 2016 r. do lutego 2017 r. na podstawie odrębnej decyzji.
Dokonując kontroli decyzji organu I instancji Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się jej wadliwości, gdyż wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania prawa do zasiłku stałego, tj. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz spełnia ustawowe kryterium dochodowe.
Badając spełnienie kryterium dochodowości organ wskazał, że rozpatrywana sprawa nie odnosi się do sytuacji wskazanych w art. 106 ust. 7-11 ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i do kwietnia 2017 r. pobierał dodatek mieszkaniowy w kwocie 108,46 zł, która to kwota stanowiła jego dochód. Wysokość zasiłku stałego w kwietniu 2017 r. [525,54 zł] została ustalona jako różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej tj. kwotę 634 zł, a posiadanym dochodem tj. 108,46 zł. W kolejnym miesiącu tj. maju 2017 r., z uwagi na brak dochodu przyznano wnioskodawcy zasiłek stały w pełnej wysokości tj. 604,00 zł. d
W świetle przedstawionego wyroku nie ma też wątpliwości o spełnieniu kryterium orzeczonej niepełnosprawności w stopniu znacznym na okres do 30 listopada 2019 r. Organ podkreślił również, że zasiłek stały nie jest co do zasady przyznawany na czas nieokreślony, a jedynie na okres na jaki wnioskodawca ma orzeczony odpowiedni stopień niepełnosprawności (umiarkowany lub znaczny). Tylko orzeczenie o stopniu niepełnosprawności na stałe uprawniałoby do zasiłku stałego na czas określony. Wnioskodawca takim orzeczeniem nie dysponuje lub nie okazał go organowi. Tym samym zarzuty podniesione w odwołaniu organ uznał za bezzasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej ppsa - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), jako wydanej z naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 7 kpa (zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa- przypomnienie Sądu). Skarżący nie zgadza się z twierdzeniem organu odwoławczego, że w jego sprawie nie ma zastosowania art. 106 ust. 7-11 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przeczy temu nowelizacja ustawy z 2016 r. opublikowana w Dz. U, poz. 2174. Podkreślił, że w jego sprawie ma zastosowanie znowelizowana ustawa, gdyż wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożył 27 maja 2016 r., co potwierdzają akta sprawy IV SA/GL 870/16, która aktualnie zawisła w Naczelnym Sądzie Administracyjnym z racji wniesionej skargi kasacyjnej. Zarzuca również błędne ustalenie stanu faktycznego, gdyż konsekwentnie podtrzymuje twierdzenie, że wniosek o przyznanie zasiłku złożył 27 maja 2016 r. a 25 kwietnia 2017 r., kiedy złożył wniosek o przedłużenie wypłaty zasiłku stałego z uwagi na wyrok sądowy o przedłużeniu czasokresu niepełnosprawności. Podkreślił, że nie można świadczenia, które w swej nazwie ma słowo "stały" ograniczać przez wydanie decyzji na czas określony. Należało wydać decyzje na czas nieokreślony z zastrzeżeniem warunku przedłożenia orzeczenia o niepełnosprawności na dalszy okres. Podkreślił, że trwałość zasiłku stałego wynika z art. 106 ust. 11 ustawy. Nadto w zaskarżonej decyzji podano nieprawidłowe inicjały "MH", gdyż żaden członek Kolegium takowych nie posiadał a M. K. (przewodnicząca i sprawozdawca) uczestniczyła w wydaniu decyzji w tym samym dniu. Decyzja ta dotyczyła tej samej sprawy, tj. zasiłku stałego co winno skutkować jej wyłączeniem z orzekania, zwłaszcza że skarżący wnosił o to w odwołaniu. Dla ukrycia tego faktu obie decyzje przesłano w jednej kopercie. Na koniec podkreślił, że w jego przypadku wydano 4 decyzje w sprawie zasiłku stałego, z których żadna nie jest prawomocna. To zaś uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Załącznik skargi stanowi nowelizacja ustawy z 2 grudnia 2016 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazał, że kopię wyroku z [...] r sygn. akt V U 142/14 zmieniającego orzeczenie o niepełnosprawności z [...] r. poprzez wydłużenie jej czasokresu do 30 listopada 2019 r., którą skarżący przedłożył organowi do wiadomości 25 kwietnia 2017 r., chociaż wyrok uprawomocnił się 7 stycznia 2016 r. Organ podkreślił, że do lutego 2017 r. wnioskodawca pobierał zasiłek stały na podstawie innej, wcześniejszej decyzji wydanej w związku z wnioskiem złożonym 27 maja 2016 r. Wniosek z 25 kwietnia 2017 r. był nowym wnioskiem a nie wnioskiem o przedłużenie wypłaty świadczenia, gdyż wcześniejsza decyzja obejmowała okres do 28 lutego 2017 r. i nie obejmowała zatem miesiąca marca 2017 r. W ocenie Kolegium w przypadku postępowania w sprawie zasiłku stałego za marzec 2017 r. wniosek dotyczył zmiany decyzji obejmującej okres do lutego 2017 r. i rozszerzenie jej na miesiąc marzec 2017 r. z racji przedstawionego wyroku. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy wniosek złożony w kwietniu 2017 r. dotyczy tego miesiąca i następnych i zasadnie organ uznał go za nowy wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Odnośnie pozostałych zarzutów organ uznał je za niezasadne, gdyż oznaczenie decyzji ma charakter porządkowy i jest bez znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie znajduje uzasadnienia.
Przypomnieć należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola prowadzona jest na podstawie akt sprawy przedstawionych Sądowi i znajdujących się w nich dowodach.
W kontrolowanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa procesowego ani materialnego a w szczególności naruszenia prawa skutkującego nieważnością zaskarżonej decyzji wskazanego przez skarżącego. Podkreślić należy, że podniesione zarzuty wynikają z błędnego rozumienia przepisów prawa i dokonania jego wykładni.
Wskazać należy, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa) i w tym przypadku jest to kodeks postepowania administracyjnego oraz ustawa o pomocy społecznej w brzmieniu po nowelizacji z 2 grudnia 2016 r. oraz winny załatwiać sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, bez zbędnej zwłoki. Należy zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 106 ust. 7 -11 ustawy o pomocy społecznej w nowym brzmieniu. Postępowanie prowadzone z wniosku skarżącego z 25 kwietnia 2017 r. nie zostało przez organ zawieszone, gdyż skarżący załączył do niego orzeczenie o niepełnosprawności w postaci wyroku sądowego. Organ sprawdzał tylko jego prawomocność, gdyż nie został mu wcześniej przedstawiony a datowany jest na [...] r. Z informacji Sądu wynika, że stał się prawomocny 7 stycznia 2016 r., mimo tej okoliczności skarżący nie przedstawił MOPR tego wyroku do daty złożenia wniosku z 25 kwietnia 2017 r. Z akt sprawy nie wynika aby organ posiadał informację o toczącym się postępowaniu sądowym w tej sprawie i skarżący wcześniej podejmował działania o zmianę decyzji przyznającej mu zasiłek stały na okres do 28 lutego 2017 r., wynikający z pierwotnego brzmienia orzeczenia o niepełnosprawności z [...] r. Sąd stwierdza z urzędu, że istotnie przed tut. Sądem była rozpoznawana skarga na decyzję SKO z [...] r. w przedmiocie zasiłku stałego za okres od 1 maja 2016 r. do 28 lutego 2017 r. Wyrokiem, sygn. akt IV SA/GL 870/16 z 9 maja 2017 r. skarga została oddalona. Wyrok nie jest prawomocny. Przedmiotem kontroli sądowej była również sprawa zasiłku stałego za miesiąc marzec 2017 r. Wyrokiem, sygn. akt IV SA/GL 878/17 z 23 stycznia 2018 r. skarga została oddalona. Wyrok nie jest prawomocny.
Wskazać zatem należy, że ustawa o pomocy społecznej w art. 8 ust. 1 pkt 2 stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej strona skarżąca jest osobą niepełnosprawną, a jej dochód na dzień złożenia wniosku nie przekraczał kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z tego względu organ pomocy społecznej przyznał jej prawa do zasiłku stałego.
Z kolei art. 8 ust.3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast z treści art. 8 ust. 4 wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220); dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575). Innymi słowy, przepis ten ma jednoznaczne brzmienie. Wszystkie przychody – poza wyrażonymi w ustępie 4 (art. 8 ustawy) wlicza się do dochodu. Powyższa regulacja oznacza, że do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jak również korzystającej z takiego świadczenia, należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocą wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Ponieważ dodatek mieszkaniowy nie zostały mocą ustawy o pomocy społecznej wyłączone z dochodów uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń, prawidłowo organy pomocy społecznej doliczyły je do dochodu strony skarżącej. W związku z tym, że art. 8 ust.4 cyt. ustawy określa wyjątki od zasady ustalania dochodu zamieszczonej w art. 8 ust. 3 ustawy, katalog tych wyjątków nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Z uzasadnienia decyzji obu instancji wynika, że organy nie uwzględniały przy ustaleniu dochodu skarżącego za okres objęty postępowaniem uzyskanego przez skarżącego zasiłku okresowego za maj 2017 r. w kwocie 317 zł, przyznanego decyzją Prezydenta Miasta B. z [...] r., co było zgodne z art. 37 ust. 6 ustawy.
Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarującej lub osoby pozostającej w rodzinie wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (zobacz wyrok WSA w Gliwicach z 24.07.2017 r. IV SA/GL 209/17 czy z 26.04.2017 r. IV SA/GL 988/16 publ. CBOS)
Nie można też podzielić stanowiska skarżącego że "zasiłek stały" przyznawany jest raz ale warunkowo. Warunkiem jest posiadanie i przedłożenie organowi w zakreślonym terminie orzeczenia o niepełnosprawności uprawniającego do jego przyznania. Zapisu takiego ustawodawca nie zawarł w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Zgodne bowiem z art. 26 ustawy świadczeniami z pomocy społecznej są: świadczenia pieniężne, w tym zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy, zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie, pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki, świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd oraz świadczenia niepieniężne wymienione w tym przepisie.
Zgodnie z art. 37 tej ustawy zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości:
1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie;
2) w przypadku osoby w rodzinie (...)
- różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 2). Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. W przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, (...) świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłek stały nie przysługuje. (...) Przy ustalaniu uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego do dochodu nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego.
Stosownie natomiast do art. 6 pkt 1 ustawy, całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 102 ust. 1 tej ustawy, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, lub jej przedstawiciela. Natomiast przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 106 ust. 1) Stosownie do art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Nie ma zatem wątpliwości, że zasiłek stały wbrew swej nazwie jest przyznawany także czasowo, tj. na okres stwierdzonej niepełnosprawności uprawniającej do jego uzyskania. Innymi słowy jeżeli wnioskodawca przedstawi organowi orzeczenie czasowe o niepełnosprawności organ nie może przyznać zasiłku stałego na czas nieograniczony lub pod warunkiem jak wskazuje skarżący, gdyż nie posiada takiego umocowania w ustawie. Art. 106 ustawy odnosi się do innej sytuacji faktycznej niż skarżącego, gdyż w dacie złożenia wniosku strona nie dysponuje jeszcze orzeczeniem o niepełnosprawności, co w przypadku skarżącego nie miało miejsca posiadał orzeczenie o niepełnosprawności co najmniej od maja 2016 r., kiedy złożył pierwszy wniosek o przyznanie zasiłku stałego.
W tym miejscu należy tez wyjaśnić, że jeżeli zasiłek przyznawany jest na wniosek, to sprawa prowadzona z takiego wniosku stanowi odrębne niezależne postepowanie administracyjne i nie ma znaczenia, że dotyczy tego samego zasiłku stałego z art. 37 ustawy. Jest to inna sprawa, gdyż dotyczy innego czasokresu i wtoku postepowania administracyjnego badane są przesłanki występujące w tym okresie uprawniające do jego przyznania. W przypadku skarżącego organ prowadził trzy odrębne postepowania, z których każde obejmowało inny okres czasowy. Każde z postepowań zakończyło się wydaniem decyzji, o czym stanowi art. 106 ust. 1 ustawy. Powyższe powoduje, że zarzut występowania członka SKO w dwóch postępowaniach odwoławczych w sprawie różnych decyzji w przedmiocie zasiłku stałego, jako rażące naruszenie prawa, gdyż orzekał w tej samej sprawie okazał się chybiony. Również bez znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia pozostaje zarzut dotyczący wadliwego oznaczenia decyzji, gdyż jak wyjaśniło SKO w odpowiedzi na skargę ma ono charakter porządkowy i nie jest przypisane do składu orzekającego.
Ponieważ zasiłek stały jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym. Skarżący złożył wniosek o jego przyznanie w kwietniu 2017 r., kiedy wygasło prawo do jego uzyskania na podstawie wcześniejszej decyzji. Właściwy organ nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od kumulatywnego spełnienia przez osoby warunków wynikających z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj.: pełnoletność osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego. Spełnienie tych przesłanek powoduje, że świadczenie musi zostać przyznane, co organ uczynił, zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych.
Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło