IV SA/Gl 912/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej astmy oskrzelowej u H.K.. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że z orzeczeń obu uprawnionych placówek medycznych wynika brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej. W orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z [...] neguje się chorobę zawodową, ponieważ występująca choroba pozostaje bez związku z pracą zawodową, brak uczulenia na alergeny środowiska zawodowego. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z [...] również neguje się występowanie choroby zawodowej, ponieważ przeprowadzone badania nie wykazały uczulenia na alergeny występujące w środowisku pracy. Nadto zaznaczono, że w orzeczeniach lekarzy wskazuje się na inne przyczyny choroby strony nie mające związku z warunkami pracy. Zaznaczono, że na podstawie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej stwierdzono, że strona w latach [...]-[...] miała kontakt z pyłem pochodzącym od papieru pakowego, w latach [...]-[...] miała kontakt z pyłem przemysłowym pochodzącym z kotłowni węglowej oraz chemikaliami stosowanymi w zmiękczalni wody – kwasem fosforowym, fosforanem sodowym, kwasem solnym, oranżem metylowym, fenoloftaleiną, mydłem [...]. Zestawienie warunków narażenia zawodowego i orzeczeń uprawnionych placówek zawodowych nie dało podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się H.K., która wniosła odwołanie, przy czym odwołanie to wniosła do Państwowej Inspekcji Pracy w K.. W odwołaniu tym nie zgodziła się z otrzymanym rozstrzygnięciem i podtrzymała swoje twierdzenia, że choroba związana jest wyłącznie z jej pracą w warunkach narażenia zawodowego. W zasadniczej części odwołania H.K. przedstawiła okoliczności związane z ujawnieniem się choroby, jak również działania zmierzające do zniwelowania jej negatywnych skutków. Opisała również inne dolegliwości. które ujawniły się u niej w okresie zatrudnienia. W dalszej części odwołania opisała działania zakładu pracy oraz lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R.. W szczególności negatywnie przedstawiła okoliczności związane z jej zwolnieniem z zakładu pracy, a dotyczące nie wypłacania należnych jej środków finansowych. W dalszej części odwołania podkreśliła, że w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie była badana, zaakcentowała również, że warunki pracy na kotłowni były tragiczne i spowodowały u niej występującą chorobę. Zaznaczyła również, że obecnie nie może przebywać w pomieszczeniach opalanych węglem, albowiem nasilają się objawy choroby, a to skutkuje koniecznością wzywania pogotowia ratunkowego. Pismem z dnia [...] zwróciła się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ omyłkowo przesłała je do Państwowej Inspekcji Pracy w K.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia organ administracji nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonej prośby, z uwagi na to, że strona nie usprawiedliwiła okoliczności uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. H.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe postanowienie i zaznaczyła, że swoje odwołanie błędnie zaadresowała. Tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 16 lipca 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 926/08 uchylił zaskarżone postanowienie, a w uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ odwoławczy obowiązany jest merytorycznie rozpatrzyć odwołanie strony. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, jak również zwrócił uwagę na zmianę stanu prawnego w zakresie chorób zawodowych. Następnie organ ten przywołał unormowania prawne regulujące zagadnienia związane ze spełnianiem wymogów dla stwierdzenia występowania choroby zawodowej, by w dalszej części przejść do przedstawienia kariery zawodowej strony. W ramach tej części rozważań wskazano, że H.K. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Strona była badania w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., której orzecznicy orzeczeniem z dnia [...] stwierdzili brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Rozpoznali u strony astmę oskrzelową związaną z nietolerancją niesterydowych leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych ze współistnieniem polipowatości nosa. H.K. badana była także w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., której lekarze orzecznicy w orzeczeniu z [...] rozpoznali u strony ciężki przebieg astmy z zaostrzeniami, ujemny test eliminacji zawodowej oraz brak potwierdzonego uczulenia na alergeny środowiska zawodowego nie uzasadnia zawodowej etiologii astmy, natomiast obraz kliniczny przemawia za rozpoznaniem Zespołu Samtera bez jakiegokolwiek związku objawów chorobowych z warunkami pracy. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że orzeczenia te podjęte w starym stanie prawnym na mocy przepisów przejściowych zachowują moc obowiązującą. Organ odwoławczy zaakcentował, że strona w trakcie postępowania odwoławczego miała możliwość uczynnego udziału w postępowaniu dowodowym i przedłożyła dodatkowe dokumenty medyczne, które zdaniem organu potwierdzają występowanie u niej schorzenia, jednakże nie o charakterze choroby zawodowej. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy ponownie przybliżył stan normatywny w zakresie chorób zawodowych, jak również odniósł się do zarzutów formułowanych przez stronę i podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane, a w szczególności zaakcentował, że brak jest podstaw do kwestionowania orzeczeń uprawnionych placówek medycznych. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się H.K., w imieniu której radca prawny A.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze tej zarzucono powyższej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 w związku z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego i fragmentaryczne rozważenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji jedynie w oparciu o orzeczenia lekarskie całkowicie pomijając kwestię pracy w charakterze pomocnika palacza kotłowego oraz inny materiał dowodowy i wystąpiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi zarzucono organom administracji, że nie uwzględniły szeregu zarzutów podnoszonych w odwołaniu a dotyczących zakresu i sposobu dokonania badań przez uprawnione placówki, jak również pominięcie kwestii pracy skarżącej w charakterze pomocnika palacza kotłowego, a skupienie się jedynie na pracy przy uzdatnianiu wody. Zdaniem skarżącej przyczyną jej schorzenia była długotrwała praca w warunkach szkodliwych w pomieszczeniu kotłowni, ponieważ była tam narażona na kontakt z pyłem węglowym, sadzami jak i innymi gazami wydzielającymi się w trakcie spalania. W skardze podkreślono, że żaden z lekarzy nie odniósł się do kwestii pyłów węglowych, w przedmiotowych orzeczeniach nie wspomina się, że skarżąca od 1998 r. pracując na stanowisku zmiękczania wody wykonywała jednocześnie funkcje pomocnika palacza kotłowego i jej rzeczywistym miejscem pracy była kotłownia. Lekarze orzecznicy skupili się na analizie alergenów skórnych i skórnych testach alergicznych ich dotyczących, natomiast nie podjęto działań zmierzających do wyjaśnienia wpływu pyłu węglowego, sadzy i innych gazów na występującą u niej astmę oskrzelową. Rozpoznane przez lekarzy nietolerowanie określonych leków faktycznie miało miejsce, jednakże wiele lat temu i było jednorazowe, ponieważ nigdy więcej tego typu leków nie używała. W tej sytuacji postawiono pytanie, jak mogła powstać ciężka astma aspirynowa skoro skarżąca w ogóle nie stosowała lekarstw, które mogłyby potencjalnie uczulić, a napady astmy miały miejsce przede wszystkim w pracy w kotłowni skąd pogotowie ratunkowe odwoziło ją do szpitala. Podkreślono również, że skarżąca nie paliła papierosów i nigdy nie przebywała w otoczeniu dymu papierosowego, a w jej rodzinie nikt nie jest alergikiem i nie cierpi na astmę. Dolegliwości związane ze zdiagnozowanym schorzeniem pojawiły się dopiero po podjęciu pracy w kotłowni, a lekarze nie zajmowali się wpływem pracy w kotłowni na rozwój jej choroby. Nadto pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że lekarze nie zbadali, czy jest ona faktycznie uczulona na leki aspiryno pochodne, a cała diagnoza opiera się na informacji przekazanej przez skarżącą, że kiedyś zdarzyło się jej źle poczuć po zażyciu pyralginy. W konsekwencji pełnomocnik skarżącej stwierdził, że odmówiono jej podstawowego badania określającego pochodzenie choroby wykluczając jednocześnie jej zawodowe pochodzenie. W konkluzji tej części rozważań dochodzi do stwierdzenia, że postępowanie dowodowe jest niekompletne. Następnie odwołano się do orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w zakresie charakteru prawnego orzeczeń uprawnionych placówek medycznych. Na marginesie prowadzonych rozważań zaakcentowano, że skarżąca we własnym zakresie przeprowadziła eksperyment i zażyła pyralginę oraz ibufrofen i nie nastąpiła żadna reakcja astmatyczna, natomiast w trakcie pobytu w jednostce orzeczniczej ataki astmy były częste, ponieważ za oknem pokoju, w którym przebywała był komin, z którego dym dostawał się do pomieszczeń szpitalnych. W konsekwencji pełnomocnik skarżącej uznał, że organy administracji nie przeprowadziły tego postępowania w sposób prawidłowy, gdyż dopuściły się naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a organ administracji podejmując zaskarżoną decyzję naruszył zasady postępowania dowodowego wydając decyzję w oparciu o zakwestionowane i niekompletne orzeczenia jednostek diagnostycznych. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację, do tej którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organy administracji w sprawie, ponieważ stan ten w trakcie prowadzonego postępowania uległ istotnej zmianie. Przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że w momencie wszczęcia postępowania obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), natomiast w okresie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z treścią § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Unormowanie to oznacza, że w stosunku do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie wskazanego rozporządzenia zastosowanie mają przepisy tego rozporządzenia, a czynności procesowe przeprowadzone w oparciu o postanowienia rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., są prawnie skuteczne i wywołują wszystkie prawem przewidziane skutki. Tym samym opinie uprawnionych placówek medycznych wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. zachowują swoją moc i spełniają wymogi przewidziane treścią nowego rozporządzenia. Stosownie do postanowień art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Po myśli art. 2352 tego Kodeksu rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W świetle powyższych przepisów z chorobą zawodową spotykamy się jedynie wówczas, gdy wystąpi związek przyczynowo-skutkowy między zdiagnozowaną chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych a "narażeniem zawodowym", czyli występowaniem szkodliwych dla zdrowia czynników w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, bez występowania narażenia zawodowego, oznaczało będzie, że dana choroba nie została spowodowana czynnikami występującymi w środowisku pracy i nie będzie mogła być uznana za chorobę zawodową. Analogiczne rozstrzygnięcie zapadnie także wówczas, gdy pomimo rozpoznania schorzenia odpowiadającego chorobie zawodowej oraz zatrudnienia w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby uprawnione placówki medyczne wskażą w sposób nie budzący wątpliwości inne powody schorzenia niż związane z wykonywaniem pracy w warunkach narażenia. Choroba zawodowa nie zostanie rozpoznana także wówczas, gdy udokumentowane objawy choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych wystąpią po okresie zatrudnienia w warunkach narażenia i po okresie wskazanym w przepisach prawa jako uprawniającym do rozpoznania takiej choroby. Wszystkie podmioty wypowiadające się w rozpatrywanej sprawie podnoszą, że skarżąca choruje na astmę oskrzelową, jak również pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej, jednocześnie uprawnione placówki medyczne nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej, albowiem uznały, że schorzenie, które zostało u niej zdiagnozowane nie posiada etiologii zawodowej, lecz pozazawodową. W tym zakresie obie placówki medyczne wypowiedziały się w sposób pozwalający uznać, że odniosły się do wszystkich aspektów związanych ze schorzeniami występującymi u H.K.. Pełnomocnik skarżącej w skardze podniósł zarzuty dotyczące naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego i fragmentaryczne zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez wydanie decyzji jedynie w oparciu o orzeczenia lekarskie całkowicie pomijając kwestię pracy w charakterze pomocnika palacza kotłowego oraz innych materiałów dowodowych. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie podniesione zarzuty nie mogą zostać uwzględnione. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że oba podniesione zarzuty sprowadzają się do tego, że zdaniem skarżącej organy administracji jak również orzecznicy wypowiadający się w sprawie pominęli przy podejmowaniu orzeczeń okoliczności związanej z jej pracą w kotłowni w charakterze pomocnika palacza. Zatem orzecznicy obu placówek medycznych jak i organy administracji przy podejmowaniu stosownych orzeczeń pomijali wpływ pyłów węglowych na stan jej zdrowia. Odnosząc się do podniesionego zarzutu zauważyć należy, że w ramach postępowania zmierzającego do ustalenia warunków pracy skarżącej okoliczność pracy w kotłowni była podnoszona. Znajduje to wyraz w protokole dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzanego na potrzeby choroby zawodowej. Nadto przyjdzie zwrócić uwagę na to, że w orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z [...]. wskazuje się, że skarżąca narażona była na pył przemysłowy oraz inne środki chemiczne. Analogiczne stwierdzenie znajduje się w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]. W świetle powyższego przyjdzie zwrócić uwagę na to, co oznacza pojęcie pyłu przemysłowego. Pod pojęciem tym ujmuje się cząstki stałe o bardzo małych rozmiarach, powstałe w wyniku spalania paliw kopalnych i innych procesów produkcyjnych, unoszone z dymem (zob. materiały do ćwiczeń z ergonomii H. Manterys). Oznacza to, że obie placówki medyczne przeprowadzające badanie skarżącej miały w polu widzenia także narażenie na stan zdrowia wynikające z przebywania w kotłowni. Nadto w orzeczeniach tych wskazuje się, że przeprowadzone badania nie wykazały uczulenia na alergeny środowiska zawodowego, a odwoławcza placówka orzecznicza rozpoznała u skarżącej mając na względzie obraz kliniczny Zespół Samtera (współistnienie astmy, polipowatości nosa i nietolerancji NLPZ) bez jakiegokolwiek związku objawów chorobowych z warunkami pracy. Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają uznać, że zarzuty sformułowane w skardze, a dotyczące pominięcia zagadnień związanych z pracą w kotłowni i wynikających z tego zagrożeń, nie znajdują umocowania faktycznego. Dodatkowo przyjdzie dostrzec, że organy orzecznicze w sposób przekonywujący wykazały, że schorzenie skarżącej nie jest związane z warunkami pracy, lecz posiada inne pozazawodowe pochodzenie. Zatem argumentacja zamieszczona w skardze nie może być uznana za zasadną i uzasadniającą jej uwzględnienie. Należy podkreślić, iż organy administracji nie kwestionują u skarżącej występowania choroby – astmy oskrzelowej, jednakże akcentują to, że nie jest ona związana z warunkami, w których przyszło jej pracować. Pełnomocnik skarżącej akcentuje, że po [...] była ona dwukrotnie hospitalizowana i przebywała na leczeniu sanitarnym, tym samym organ administracji winien wystąpić do uprawnionych placówek medycznych o ocenę tak uzyskanej dokumentacji medycznej, a nie dokonywać samodzielnie ich analizy. Zarzut ten także nie może być uwzględniony, a co więcej przyjdzie zauważyć, że organ odwoławczy odniósł się do całości zgromadzonego w trakcie postępowania materiału dowodowego. Nadto przyjdzie stwierdzić, że formułowany w skardze i wcześniejszych pismach procesowych zarzut sprowadzający się do oparcia rozstrzygnięcia na opiniach uprawnionych placówek medycznych także nie znajduje umocowania w treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego, w którym dokonuje się analizy także innych dokumentów medycznych w tym przedłożonych przez skarżącą. Akcentowana w skardze okoliczność dotycząca tego, że skarżąca przeprowadziła kontrolny tekst wpływu leków, na które jest uczulona i nie wykazał on ujawnienia się objawów alergicznych, nie może być uwzględniony, albowiem nie został udokumentowany, jak również skarżąca nie dysponuje wiedzą pozwalającą jej ocenić, czy zażycie określonego leku wywołuje nieporządne skutki z punktu widzenia stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobligowany był do zbadania prawidłowości zaskarżonej decyzji w kontekście przepisów prawa materialnego i procesowego. Przeprowadzona kontrola nie wykazała, aby organy administracji obu instancji podejmując zaskarżone rozstrzygnięcia dopuściły się naruszenia prawa w takim stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW