IV SA/Gl 927/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.B. na akt [...] Izby Aptekarskiej w K. z dnia [...]r. w przedmiocie ustalenia opłaty za dostęp do informacji publicznej w związku z wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia odmówić przywrócenia terminu Wnioskiem z 11 lutego 2014 r. przesłanym drogą elektroniczną B.B. zwrócił się do [...] Izby Aptekarskiej o udostępnienie wszystkich orzeczeń wydanych w ramach postępowań dyscyplinarnych za lata 2012 i 2013 w postaci skanów na adres mailowy [...].pl. Pismem z dnia [...] r. Prezes Rady [...] Izby Aptekarskiej (dalej [...]IA), powiadomił wnioskodawcę, że za udostępnienie wnioskowanej informacji zostanie obciążony kwotą 1908 zł oraz wskazał zasady jej wyliczenia. Dalej z akt wynika, że pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r. B.B. wezwał [...]IA, na zasadzie art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do usunięcia naruszenia prawa w postaci wyznaczenia kosztów udostępnienia informacji publicznej, tj. orzeczeń dyscyplinarnych za lata 2012 i 2013, o których został poinformowany pismem z dnia [...] r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 18 kwietnia 2014 r. Prezes Rady [...]IA poinformował w/wym., że nie znalazł podstaw do zmiany wyznaczonej opłaty. Następnie przy piśmie z dnia 19 września 2014 r. skierowanym do wnioskodawcy Prezes Rady [...]IA załączył notę księgową z dnia 15 września 2014 r. z tytułu opłaty za udostępnienie informacji publicznej w wysokości 1438,97 zł B.B. pismem z dnia 7 października 2014 r. wezwał [...]IA do usunięcia naruszenia prawa w postaci kosztów udostępnienia informacji publicznej, o wysokości których został poinformowany we wskazanej wyżej nocie. Wobec nieuwzględnienia przez [...]IA stanowiska zaprezentowanego w wezwaniu pismem z dnia 24 listopada 2014 r. B.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach , którą objął notę księgową z dnia 15 września 2014 r. Skarga ta została odrzucona jako niedopuszczalna postanowieniem tut. Sądu z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. IV SA/Gl 294/15. Sąd uznał, że poddana zaskarżeniu nota księgowa nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., natomiast stwierdził, że aktem takim jest pismo organu z dnia [...] r. Odpis wskazanego powyżej postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 14 września 2015 r. Pismem z dnia 21 września 2015 r. (data nadania) B.B. wniósł skargę na akt z dnia [...] r. wyznaczający opłatę za udostępnienie informacji publicznej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając powyższy wniosek wskazał, że w związku z rzeczywistą zmianą wysokości opłaty (pismo z dnia 19 września 2015 r. wraz z notą z dnia 15 września 2014 r.) zaskarżył do Sądu właśnie ten akt. Wskazał, że zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt. I OSK 778/13 organ wyznaczając opłatę winien poinformować go o możliwości zakwestionowania jej wysokości w piśmie, które rzeczywiście wyznacza opłatę w związku z wykonaniem wniosku. Stwierdził, że zaistniała sytuacja nie może obarczać go co do skutków braku możliwości zaskarżenia opłaty wyznaczonej w związku z udostępnieniem informacji publicznej. Nadto podniósł, że kwestia aktu, który winien zostać zaskarżony mogła budzić jego wątpliwości, które dopiero zostały rozstrzygnięte przez WSA w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie w związku z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności procesowej. W kwestii wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że skarżący uchybił terminowi ze swojej winy, jest on bowiem dobrze zaznajomiony z przepisami w zakresie dotyczącym dostępu do informacji publicznej, na co w szczególności wskazuje korespondencja w sprawie opłaty. Wiedzę o tym, że należy zaskarżyć wymiar opłaty skarżący winien posiadać, a skutki braku wiedzy nie obciążają [...]IA. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skuteczne wniesienie skargi uzależnione jest od wyczerpania trybu określonego w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Skargę do sądu, jak to przewiduje art. 53 § 2 P.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia przez organ odpowiedzi na wezwanie, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z przepisu art. 85 P.p.s.a. wynika, że czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu musi spełniać warunki określone w art. 87 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, pismo takie wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zważyć także należy, że przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa zasad dokonywania oceny zachowania strony, w związku z czym ocena braku winy, w uchybieniu terminu do dokonanania czynności procesowej z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, pozostawiona jest uznaniu sądu. Dokonując zatem takiej oceny sąd uwzględnia wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, mając na uwadze obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i biorąc pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. W piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi jest przy tym uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszym rzędzie należało stwierdzić, że w dniu 21 września 2015 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na akt Prezesa Rady [...]IA z [...]r. wraz ze skargą. Z treści uzasadnienia tego wniosku wynika, że dopiero z postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 19 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 294/15 skarżący dowiedział się, że podlegającym zaskarżeniu aktem wyznaczającym opłatę za udostępnienie informacji publicznej jest właśnie ten akt, a nie pismo z 19 września 2014 r. wraz z notą księgową z dnia 15 września 2014 r. Postanowienie to zostało mu doręczone w dniu 14 września 2015 r. Powyższe, w ocenie Sądu, uzasadniało przyjęcie, że wymogi formalne do wniesienia przedmiotowego wniosku zostały zachowane, gdyż skargę wraz z wnioskiem skarżący wniósł z zachowaniem siedmiodniowego terminu, licząc od dnia kiedy dowiedział się, że to akt z [...] r. powinien być zaskarżony, co skutkowało uchybieniem terminu do wniesienia skargi na ten akt. W ocenie Sądu okoliczności podane w ww. wniosku nie usprawiedliwiają natomiast braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na akt z dnia [...] r. ustalający wysokość opłaty za udostępnienie informacji publicznej. We wniosku tym skarżący wskazuje na brak stosownego pouczenia. W istocie wymieniony wyżej akt w swej treści nie zawiera pouczenia o tym, jakie przewidziane prawem działania powinna podjąć strona niezadowolona z wyznaczenia opłaty we wskazanej przez organ wysokości. Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone w powołanym przez skarżącego postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 778/13, w kwestii braku pouczenia o trybie zaskarżenia aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Niemniej jednak, zdaniem Sądu orzekającego, brak pouczenia należy rozpatrywać w świetle danej sprawy i okoliczności jej towarzyszących, na co także wskazano w treści ww. orzeczenia NSA. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r., powołując się na art. 52 § 3 P.p.s.a w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., wezwał [...]IA do usunięcia naruszenia prawa w związku z wyznaczeniem kosztów udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej określonych w piśmie z dnia [...] r. Zatem co najmniej w dacie wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa skarżący miał świadomość, że pismo z dnia [...] r., w którym określono wysokość opłaty za udostępnienie informacji publicznej podlega zaskarżeniu do Sądu oraz miał wiedzę co do trybu zaskarżenia tego aktu, skoro na tryb ten wprost się powołał poprzez wskazanie art. 52 § 3 P.p.s.a. Można jednocześnie zauważyć, że w treści tego wezwania B.B. powołał się także na orzecznictwo sądów administracyjnych w przedmiocie opłat związanych z udostępnieniem informacji publicznej, w tym na wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 850/07, zamieszczając fragmenty treści uzasadnienień tych orzeczeń. Natomiast w uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że ustalenie wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze aktu, od którego przysługuje wezwanie do usunięcia naruszenia prawa a następnie skarga do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wobec tego brak pouczenia co do możliwości zakwestionowania aktu z dnia [...] r. wyznaczającego opłatę nie stanowi usprawiedliwienia braku winy dla uchybienia terminu do wniesienia skargi na ten akt, skoro skarżący, powołując się na regulację art. 52 § 3 P.p.s.a, podjął czynności procesowe związane z jego zaskarżeniem, co wskazuje, że znane mu były przepisy dotyczące wniesienia skargi do sądu. Natomiast skargę, B.B. wniósł od noty księgowej jaką otrzymał przy piśmie [...]IA z dnia 19 września 2014 r. wzywającym go do uiszczenia wskazanej w niej kwoty. Przy czym należy zauważyć, że skargę tę złożył z zachowaniem sposobu i terminu do jej wniesienia, pomimo braku pouczenia w tym zakresie. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że kwestia, który akt winien zostać zaskarżony mogła budzić jego wątpliwości, Sąd uznał, że nie stanowi ona także usprawiedliwienia dla uchybienia terminu do wniesienia skargi na akt z dnia [...] r. Po pierwsze dlatego, że skarżący w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa na ten akt wniesionym w dniu 9 kwietnia 2014 r. wprost powołał się na podstawy prawne do jego zaskarżenia oraz na orzecznictwo sądowe, które to potwierdzało. Po wtóre nota księgowa została do niego wystosowana dopiero 19 września 2014 r., a więc po upływie terminu do zaskarżenia aktu z dnia [...] r. Można byłoby mieć wątpliwości jaki akt powinien być zaskarżony, gdyby w terminie do zaskarżenia pierwszego z nich , drugi także był wydany. Tymczasem sekwencja dat wskazuje, że taka sytuacja nie miała miejsca. Dlatego też w świetle okoliczności sprawy nie sposób uznać, że pozbawiony pouczenia akt Prezesa Rady [...]IA z dnia [...] r., co najmniej w dacie wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie był dla skarżącego zrozumiały co do możliwości oraz trybu wniesienia skargi na ten akt, skoro skarżący uruchomił procedurę związaną z jego zaskarżeniem. Brak takiego pouczenia mógłby natomiast stanowić podstawę do uznania dopuszczalności wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, gdyby było ono wniesione po terminie (powołane wyżej postanowienie NSA z 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 778/13 niepubik.) Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania Sąd nie dopatrzył się braku winy w działaniu skarżącego. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy w myśl cytowanych wyżej przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.