IV SA/Gl 93/12

WyrokWSA w Gliwicach2012-11-16

Skład orzekający: Adam Mikusiński, Tadeusz Michalik, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie jest spokrewniona w pierwszym stopniu z niepełnosprawnym dzieckiem, ale na której ciąży obowiązek alimentacyjny, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd wskazał, że wykładnia przepisów, w tym art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, powinna uwzględniać orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które kwestionuje literalne stosowanie przepisu wyłączającego świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Ponadto, sąd uznał, że obowiązek opieki nie musi wynikać wyłącznie z obowiązku alimentacyjnego, ale również z ogólnych obowiązków małżeńskich i rodzinnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego H.N. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną żoną. Organy administracji odmówiły świadczenia, argumentując, że skarżący nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec żony z uwagi na powinowactwo, a także że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji ponownie odmówił świadczenia, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. H.N. zaskarżył ostateczną decyzję SKO do WSA w Gliwicach.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta C.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2012 r. sprawy ze skargi H. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r., nr [...]. Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 5, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 i art. 28 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił H.N. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną osobą – M.N. W uzasadnieniu decyzji organ ten podał, że świadczenie to przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą wobec której ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Odmowa wnioskowanego świadczenia spowodowana została tym, że na stronie nie ciąży obowiązek alimentacyjny, ponieważ między nią a M.N. występuje związek powinowactwa, a ten nie uprawnia do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od tej decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. H.N., który wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W motywach odwołania podniósł, że obowiązek alimentacyjny między małżonkami jest sprawą oczywistą. Nadto zarzucono organowi pierwszej instancji nie uwzględnienie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych. W dalszej części odwołania przybliżony został stan zdrowia M.N. oraz przedstawiono podejmowane wobec niej czynności pielęgnacyjne. W podsumowaniu odwołania strona przybliżyła własną sytuację zdrowotną oraz przedstawiła przebyte choroby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył stan faktyczny w niej występujący oraz obowiązujące unormowania prawne. W tej części rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwrócił uwagę na przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskowanej formy pomocy i następnie stwierdził, że przedłożony materiał dowodowy nie daje możliwości ustalenia, czy występuje związek przyczynowy między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki. W konkluzji organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji wyjaśnienie, czy H.N. nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną czy też z powodu złego stanu zdrowia. Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 5, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 i art. 28 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił H.N. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawną osobą – M.N. W uzasadnieniu decyzji organ ten podał, że świadczenie to przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą wobec której ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia spowodowana została tym, że na stronie nie ciąży obowiązek alimentacyjny, ponieważ między nią a M.N. występuje związek powinowactwa, a ten nie uprawnia do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się do zaleceń organu odwoławczego organ pierwszej instancji podkreślił, że H.N. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a od 2002 r. nie posiada renty z tytułu niezdolności do pracy. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia. Strona wyraża gotowość podjęcia zatrudnienia jako pracownik umysłowy, jednakże brak jest takich ofert. Nadto organ ten zaznaczył, że gdyby strona otrzymała stosowną ofertę zatrudnienia, to podjęłaby zatrudnienie, natomiast sprawowanie opieki nad niepełnosprawną żoną ma drugorzędne znaczenie. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się H.N., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, jak również zarzucił organom wypowiadającym się w sprawie formułowanie twierdzeń, które nie są zgodne z faktami i na tę okoliczność przywołał szereg przykładów. Odwołujący się przyznał, że mógłby podjąć zatrudnieni, jednakże wysokość wynagrodzenia musiałaby być taka, aby mógł zatrudnić osobę sprawującą opiekę nad żoną. W dalszej części odwołania H.N. podniósł, że organy administracji wykorzystują energię na to, aby odmówić mu otrzymanie wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołało stan prawny w sprawie poprzez przytoczenie art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu odwoławczego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami przewidzianym prawem, albo osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto zaznaczono, że świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy odniósł się do stanu faktycznego w sprawie i stwierdził, że bezspornym w sprawie jest, że H.N. opiekuje się żoną, ale w opiece tej pomaga mu córka. Z akt sprawy nie wynika, aby strona zrezygnowała z pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną. Strona posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności i wyraża gotowość podjęcia zatrudnienia jako pracownik umysłowy. Oznacza to, że nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną lecz z tego powodu, że nie otrzymał satysfakcjonującej go oferty zatrudnienia. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie tej zastosowanie posiadają unormowania prawne obowiązujące w dniu złożenia wniosku, a nie w dniu wydawania decyzji, co wynika z postanowień art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). Z rozstrzygnięciem powyższym nie zgodził się H.N., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, jak również wytknął organom administracji nieścisłości, które znalazły się w treści uzasadnienia podejmowanych rozstrzygnięć. Następnie podkreślił, że żona jest niezdolna do pracy od 1990 r., a od kilkunastu lat porusza się o kulach, co stopniowo ogranicza jej zdolność samodzielnej egzystencji. Od momentu złamania przez żonę kości udowej wymaga ona całodobowej opieki, nadto podkreślił, że przyznane mu świadczenia umożliwiłoby mu zakup dla żony niezbędnych lekarstw oraz stosowanie odpowiedniej diety, której aktualnie nie przestrzega. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, względnie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże nie tylko z tych powodów, które podał skarżący w swojej skardze. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie wzbudza żadnych kontrowersji, natomiast organy administracji i strona skarżąca przyjmują odmienną wizję interpretacji przepisów mając zastosowanie w sprawie. Z tego też powodu niezbędnym jest w pierwszej kolejności przywołać przepisy mające zastosowanie w sprawie. Przy czym na uwagę zasługuje fakt, iż w sprawie tej zastosowanie posiadają unormowania prawne obowiązujące od 1 stycznia 2010 r., a zatem przepisy w brzmieniu określonym mocą ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. Nr 219, poz. 1706). Oznacza to również, że w spawie tej nie mają zastosowania unormowania prawne przyjęte w okresie późniejszym, co wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). Podkreślić należy, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy wyznaczył stan normatywny obowiązujący w rozpatrywanej sprawie. Stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu; innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm. ) ciąży obowiązek alimentacyjny; opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po myśli art. 17 ust. 1a tej ustawy osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Jednocześnie w ustawie tej zamieszczono przesłanki negatywne, uniemożliwiające skuteczne ubieganie się o przyznanie tego świadczenia. Według art. 17 ust. 5 cytowanej ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie; 5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Obok przywołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w polu widzenia należy mieć także postanowienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 (OTK-A z 2008 r., Nr 6, poz. 107), w którym to w pkt 4 zamieszczono następujące stwierdzenie, do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonego art. 17 ust. 1 ustawy w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał Konstytucyjny zwraca w szczególności uwagę na znaczenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a przedmiotowej ustawy. nadto przy orzekaniu w niniejszej sprawie nie można stracić z pola widzenia postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt P 38/09 (OTK-A 2010 r., Nr 5, poz. 53) oraz postanowienia tegoż Trybunału z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt S 1/10 (OTK-A 2010 Nr 5, poz. 54), w których to Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się co do sposobu postępowania w kontekście postanowień art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przeprowadzone powyżej rozważania pozwalają uznać, że organy administracji obu instancji opowiedziały się za literalnym odczytaniem przywołanych przepisów prawa, a konsekwencją takiego stanowiska stało się wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, opiekującemu się żoną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z jednej strony organy administracji publicznej obowiązane są do stosowania przepisów prawa i literalna wykładnia mających w sprawie zastosowanie przepisów doprowadziła je do rozstrzygnięcia zamieszczonego w kwestionowanych decyzjach. Jednakże stanowisko zajęte przez organy administracji nie może być uwzględnione przez skład orzekający w niniejszej sprawie, albowiem abstrahuje ono od poglądu wyrażanego w przedmiotowym zakresie przez Trybunał Konstytucyjny. Już w przywołanym powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. zwracano uwagę na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, że pozostaje on w sprzeczności z istotą rozstrzygnięcia zamieszczonego w tym wyroku, jednakże jak zaznaczono, Trybunał z uwagi na związanie zakresem pytania do niego skierowanym nie mógł wypowiedzieć się w sprawie i z tego powodu zamieścił w uzasadnieniu wyroku pkt 4, dotyczący tego zagadnienia i wskazał organom oraz sądom podejmującym rozstrzygnięcia w oparciu o ten przepis, kierunek jego interpretacji. Stanowisko to Trybunał Konstytucyjny potwierdził w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt P 38/09, mocą którego umorzył postępowanie prowadzone przed Trybunałem z uwagi na pytanie postawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, a dotyczące zgodności z Konstytucją RP art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku. Jednocześnie w wyroku tym dostrzeżono, że w omawianym zakresie występują rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, jednakże ich analiza pozwala uznać, że w tym zakresie ukształtowała się dominująca wykładnia przedmiotowych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, sprowadzająca się do uznania, że powyższy przepis nie może być interpretowany w sposób literalny, albowiem taka jego wykładnia pozostaje wówczas w sprzeczności z istotą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. W świetle przywołanego powyżej stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, przyjęta przez sądy administracyjne dominująca linia orzecznicza odpowiada wzorcom wynikającym z postanowień Konstytucji, a tym samym nie narusza wymogów stawianych prawodawstwu demokratycznego państwa prawa. Wskazana dominująca linia orzecznicza sprowadza się do dwóch kwestii, po pierwsze interpretacji zamieszczonego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sformułowania dotyczącego ciążącego na osobie pragnącej sprawować opiekę obowiązku alimentacyjnego, a po drugie wykładni treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a przedmiotowej ustawy. w przypadku pierwszego zagadnienia przyjdzie dostrzec, że sądy administracyjne odstępują od literalnego brzmienia przepisu i uznają, że obowiązek opieki na członkiem rodziny nie może być wywodzony jedynie z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o., ale również z treści art. 23 i art. 27 tego kodeksu, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod podjęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 223/09 Lex 553299). Także w odniesieniu do drugiej z podniesionych kwestii w orzecznictwie akcentuje się, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być przesłanką dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego, jak również zakwestionowano wąską, językową interpretację przedmiotowego przepisu. Wykładnia taka nie wytrzymuje krytyki na gruncie wartości konstytucyjnych, gdyż art. 18 Konstytucji RP zakłada, że małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny, a rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowi podstawę dokonywania wykładni postanowień ustawy o świadczeniach rodzinnych i będącego przedmiotem analizy przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/09 czy wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 723/09, niepublikowane). Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w następstwie zmiany stanu prawnego, która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2010 r. Zaprezentowana powyżej wykładnia przepisów prawa nie utraciła swojej aktualności, ponieważ w ramach nowego stanu prawnego jest ona dopuszczalna. W konsekwencji należy uznać, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest przeszkodą w ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne. Jednocześnie odnieść się należy do tych kwestii, które legły u podstaw wydania przez organy administracji kwestionowanej decyzji. Otóż zdaniem wypowiadających się w sprawie organów administracji publicznej skarżący nie rezygnuje z pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad żoną, lecz z tego powodu, że nie otrzymał propozycji zatrudnienia odpowiadającej jego oczekiwaniom. Argumentacja prezentowana przez organy administracji nie może być uwzględniona, ponieważ mające w sprawie zastosowanie przepisy nie warunkują otrzymania przedmiotowego świadczenia od deklarowanej woli, lecz uzależniają to od ściśle określonych okoliczności, których zaistnienie skutkuje niezbędnością podjęcia korzystnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, iż osoba wymagająca opieki musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. M.N. tak wymóg spełnia, ponieważ na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...]r., zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Osoba deklarująca sprawowanie opieki nad wyżej wymienioną, czyli H.N. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji publicznej w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć silnie akcentują to, że motywem, który kierował wnioskodawcę do ubiegania się o przyznanie przedmiotowego nie była konieczność sprawowania opieki nad chorą żoną, lecz niemożność znalezienia odpowiedniej pracy umożliwiającej osiągnięcie dochodów na poziomie umożliwiającym zatrudnienie osoby sprawującej opiekę. Argumentacja prezentowana przez organy administracji wypowiadające się w sprawie zasługuje na uwagę, jednakże podkreślić należy, że nie znajduje ona oparcia w obowiązujących unormowaniach prawnych, ponieważ one nie uzależniają skutecznego ubiegania się o przedmiotowe świadczenie od deklarowanej woli. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie wnioskodawca wyraża swoją wolę określonymi zachowaniami, które podlegają ocenie z punktu widzenia obowiązujących unormowań prawnych. Rezygnacja lub nie podejmowanie zatrudnienia uzewnętrzniane jest tym, że dana osoba nie pozostaje w zatrudnieniu, zatem badanie motywów w tym zakresie nie odgrywa normatywnego znaczenia. W świetle prezentowanej analizy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjdzie stwierdzić, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który kierując się wykładnią art. 17 ust. 1 i ust. 5 przedmiotowej ustawy zamieszczoną w niniejszym wyroku, podejmie stosowną decyzję administracyjną. Wskazany sposób wykładni powyższego przepisu wiąże organ, zatem zobowiązany jest on uwzględnić go przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji po myśli art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. mw

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło