IV SA/Gl 934/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści pisma procesowego datowanego na [...] D.B. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Wobec faktu, iż omawiane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2010 r. skarżącego wezwano do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. D.B. złożył rzeczony formularz w dniu [...], precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. Trzeba tu zwrócić uwagę, że skarżący oznaczył, iż wnosi o ustanowienie doradcy podatkowego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest jednak decyzja administracyjna o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego, a tym samym strona nie może być w niej reprezentowana przez takiego pełnomocnika. Wynika to z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2008 r., Nr 73, poz. 443 ze zm.), który określa, że doradca podatkowy może reprezentować stronę jedynie w sprawach z zakresu obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. W świetle powyższego przyjęto, iż oznaczenie w formularzu doradcy podatkowego stanowi najprawdopodobniej efekt omyłki, zaś rzeczywistą intencją D.B. było ubieganie się o ustanowienie adwokata - co wynika wszak wyraźnie z jego wcześniejszego pisma z dnia [...] (karty nr 13-15 akt sprawy). Nadto w treści nadesłanego formularza "PPF" wnioskodawca oświadczył, iż gospodaruje samotnie, posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 i osiąga miesięczny dochód w kwocie [...] zł z tytułu renty socjalnej. Równocześnie w treści wniosku skarżący nie określił, czy posiada zasoby pieniężne lub przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro. W rubryce nr 7.2.1 formularza "PPF", poświęconej rzeczonym zasobom wpisał bowiem jedynie "MSWiA", z kolei w rubryce nr 7.2.2., dotyczącej wspomnianych przedmiotów wartościowych zawarł sformułowanie "pismo wg Urzędu Skarbowego w R.". Nadto w rubryce nr 9 poświęconej innym dodatkowym informacjom o stanie majątkowym zamieścił zwrot "Konsulat niemiecki". W tym stanie rzeczy, zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2011 r. skarżącego wezwano o jednoznaczne sprecyzowanie, czy posiada zasoby pieniężne (to jest oszczędności w gotówce lub na rachunkach bankowych albo papiery wartościowe) bądź przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej - o podanie rodzaju oraz wartości rzeczonych zasobów pieniężnych oraz składników majątkowych. Stronę wezwano także o wyjaśnienie, co oznacza fakt zawarcia sformułowania "Konsulat niemiecki" w rubryce nr 9 formularza. W odpowiedzi na powyższe D.B. nadał do Sądu pismo procesowe datowane na [...], w treści którego nawiązał do postępowania administracyjnego prowadzonego w roku [...] wobec innej osoby (A.P.) przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Podniósł także, aby rozpoznający wniosek "zapoznał się ze sprawą", w wyniku której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał "z początkiem [...] r." decyzję administracyjną "[...]". Odniósł się także do postępowania prowadzonego wobec niego w [...] roku przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w zakresie którego przyznano mu prawo pomocy oraz wskazał, by "sięgnąć czy poprosić" Sąd Rejonowy w R. o wyrok orzekający eksmisję A.P. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję wydaną w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, czyli świadczenia będącego formą szeroko pojętej pomocy społecznej. Tymczasem z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. wynika, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskujący korzysta tu więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku D.B. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika godzi się podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli stosownie do art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, albowiem strona nie uzupełniła swojego wniosku w stopniu czyniącym zadość wezwaniu z dnia [...]. Reagując na to wezwanie D.B. nie udzielił jasnej odpowiedzi na zawarte w nim, proste przecież pytanie, czy posiada aktualnie zasoby pieniężne bądź przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Nie wyjaśnił także, co miało oznaczać zawarcie w rubrykach 7.2.1. i 7.2.2. formularza wniosku poświęconym tym składnikom majątkowym, sformułowań "MSWiA" i "Pismo wg Urzędu Skarbowego w R." ani też sensu zamieszczenia w rubryce nr 8 tego formularza, zwrotu "Konsulat niemiecki". W odpowiedzi na wspomniane wezwanie odwołał się do decyzji administracyjnych wydanych przez SKO w K. i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także do postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w R. W wywodach tych brak jest jednak nawiązania do jego stanu majątkowego (w tym posiadanych zasobów pieniężnych czy też rzeczy ruchomych). Z kolei sam fakt, iż w przeszłości był on zwalniany od kosztów sądowych w postępowaniach sądowoadministracyjnych nie może przemawiać za pozytywnym załatwieniem jego wniosku. Jakkolwiek bowiem skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie postępowania toczącego się przed WSA w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1954/05) a także w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem (sygn. akt I SA/Gl 193/07), to jednak orzeczenia w tym zakresie wydano odpowiednio 18 stycznia 2006 r. oraz 17 kwietnia 2007 r., czyli przed pięcioma oraz przed prawie czterema laty. Stan faktyczny przyjęty w tych orzeczeniach mógł w międzyczasie ulec istotnym zmianom i dlatego nie budzi wątpliwości, że na gruncie niniejszego wniosku, wymagał dokładnego zbadania. W tym kontekście nie sposób przyjąć, aby aktualny sytuacja majątkowa skarżącego została zobrazowana w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to na niej spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ustosunkowując się do argumentacji zawartej w piśmie D.B. z dnia [...] należy podkreślić, że brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie stanu majątkowego wnioskodawcy (w tym np. zwracania się do innych sądów czy instytucji o udostępnienie odpisów orzeczeń, decyzji czy innych dokumentów), jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (w tym przypadku referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia z własnej inicjatywy jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy oświadczenia strony uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest natomiast przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia [...] - wyjaśnień, skarżący nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie wykazał przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z przywołanym art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.