IV SA/Gl 934/10
PostanowienieWSA w Gliwicach2011-03-15
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz – Furmanik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, ponieważ skarżący, pomimo wezwania, nie wykazał swojego aktualnego stanu majątkowego. Nie udzielił odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące posiadanych zasobów pieniężnych lub przedmiotów wartościowych, a także nie wyjaśnił niejasnych sformułowań we wniosku. Ciężar wykazania tych okoliczności spoczywał na skarżącym, a brak uzupełnienia wniosku uniemożliwił ocenę jego sytuacji materialnej.Stan faktyczny
Skarżący D. B. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. dotyczącą dodatku mieszkaniowego. Złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku, w szczególności w zakresie jego stanu majątkowego i posiadanych zasobów. Skarżący nie uzupełnił wniosku w wymaganym zakresie, powołując się na wcześniejsze postępowania i decyzje administracyjne, zamiast przedstawić aktualne dane majątkowe. W konsekwencji referendarz odmówił przyznania prawa pomocy, a skarżący wniósł sprzeciw, który został rozpoznany przez Sąd.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik, , , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy
D. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.
Pismem z dnia [...] skarżący złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W wyniku wezwania referendarza sądowego, w dniu [...] skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu wskazując, że dotyczy on ustanowienia doradcy podatkowego oraz zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze, że przedmiotem skargi jest decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego, strona nie może być reprezentowana przez takiego pełnomocnika. Wynika to z treści art. 2 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2008r., Nr 73, poz. 443 ze zm.), który stwierdza, że doradca podatkowy może reprezentować stronę jedynie w sprawach z zakresu obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. Wynika z tego, że oznaczenie w formularzu doradcy podatkowego stanowi najprawdopodobniej efekt pomyłki, zaś rzeczywistą intencją D. B. było ubieganie się o ustanowienie adwokata. Świadczy o tym także treść jego wcześniejszego pisma z dnia [...]
We wniosku skarżący oświadczył, że gospodaruje samotnie, posiada mieszkanie o powierzchni 35,80 m2 oraz uzyskuje dochód z tytułu renty socjalnej w wysokości 593 zł. W treści wniosku skarżący nie podał, czy posiada zasoby pieniężne lub przedmioty wartościowe o wartości przekraczającej 3.000 Euro. W rubryce 7.2.1. formularza "PPF", poświęconej tym zasobom wpisał "MSWiA", natomiast w rubryce 7.2.2, odnoszącej się do przedmiotów wartościowych zawarł stwierdzenie "pismo wg Urzędu Skarbowego w Rudzie Śląskiej". Ponadto w rubryce 9 dotyczącej innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym wpisał "Konsulat niemiecki".
W piśmie z dnia 13 stycznia 2011r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy - w terminie 7 dni - poprzez:
- jednoznaczne sprecyzowanie, czy skarżący posiada zasoby pieniężne (to jest oszczędności w gotówce lub na rachunkach bankowych albo papiery wartościowe) bądź też przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro. W przypadku odpowiedzi twierdzącej należy określić rodzaj oraz wartość posiadanych zasobów pieniężnych oraz składników majątkowych;
- wyjaśnienie, co oznacza fakt zawarcia sformułowania "Konsulat niemiecki" w rubryce nr 9 formularza "PPF" dotyczącej innych, dodatkowych informacji o stanie majątkowym skarżącego
Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] powołał się na postępowanie administracyjne prowadzone w 2005r. wobec A. P. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Wskazał, aby "sięgnąć czy prosić" Sąd Rejonowy w R. o wyrok orzekający eksmisję A. P. D. B. powołał się także na postępowanie prowadzone wobec niego w 2007r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, w zakresie którego przyznano mu prawo pomocy. Nadto wniósł o zapoznanie się ze sprawą, w wyniku której Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w grudniu 2010r. decyzję administracyjną [...]
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2011r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie złożył wymienionych w wezwaniu z dnia 13 stycznia 2011r. wyjaśnień. Tym samym nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu [...]
W piśmie procesowym złożonym w dniu [...] skarżący zawarł sprzeciw. Ponownie odwołał się prowadzonego postępowania administracyjnego wobec A. P. w 2005r., pisma Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z grudnia 2010r. oraz prowadzonego wobec niego w 2007r. postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. Zwrócił się o przychylne rozpatrzenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego wniesienie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia 9 lutego 2011r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez Sąd.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach.
W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, czyli sprawy z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Tymczasem skarżący nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy. Przede wszystkim stwierdzić bowiem należało, że skarżący, pomimo wezwania nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy posiada aktualne zasoby pieniężne lub przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Dodatkowo nie wyjaśnił, co oznaczało umieszczenie w rubrykach 7.2.1 i 7.2.2 formularza wniosku dotyczącego tych składników majątkowych, wyrażeń "MSWiA" i "Pismo wg Urzędu Skarbowego w Rudzie Śląskiej" oraz znaczenia zamieszczenia w rubryce 9 formularza, zwrotu "Konsulat niemiecki". Zamiast tego w odpowiedzi na wezwanie oraz w sprzeciwie wskazał na decyzje administracyjne wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w innych postępowaniach administracyjnych oraz nawiązał do postępowania sądowego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Rudzie Śląskiej. Wynika z tego, że skarżący nie wykazał swojego aktualnego stanu majątkowego. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie postępowania toczącego się przed WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1954/05 oraz przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 193/07 nie oznacza, że jego wniosek z dnia 8 stycznia 2011r. zostanie pozytywnie załatwiony. Orzeczenia w tym zakresie wydano odpowiednio 18 stycznia 2006r. oraz 17 kwietnia 2007r, zatem w innym stanie faktycznym, który mógł ulec istotnym zmianom. Odnośnie wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 7 lutego 2011r. należy stwierdzić, że nie ma podstaw do zwracania się przez Sąd z urzędu do innych instytucji o nadesłanie wymienionych przez skarżącego dokumentów, bowiem wykazanie jego sytuacji majątkowej leży w gestii skarżącego.
Z powyższego wynika, że skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem z dnia 13 stycznia 2011r., na podstawie których możliwe byłoby określenie jego aktualnego stanu majątkowego. Tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło