IV SA/Gl 941/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 i ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2014r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej przez A. W. z dniem 25 lipca 2015r. ze względu na osiągnięcie przez stronę wieku emerytalnego. W odwołaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona potwierdziła fakt ukończenia [...]lat i [...] miesięcy oraz uzyskania wieku upoważniającego do uzyskania emerytury. Odwołujący zakwestionował, by w jego sytuacji, gdy nie posiada jeszcze wymaganego stażu pracy, stanowisko organu było słuszne. Oświadczył, że wyraża wolę wykonywania pracy do 75 roku życia, co PUP powinien mu umożliwić. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W ramach własnych ustaleń faktycznych organ odwoławczy potwierdził, że odwołujący osiągnął wiek emerytalny, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewoda [... przywołał treść wskazanego przepisu, po myśli którego wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych od dnia 1 października 1949r. do dnia 31 grudnia 1949r. wynosi 65 lat i 8 miesięcy. Odwołujący urodził się w dniu [...]r., a wiek emerytalny osiągnął w dniu 25 lipca 2015r. Przedstawiono również treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia (...), zgodnie z którym bezrobotnym jest osoba, która nie osiągnęła wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 a i b oraz art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tym stanie rzeczy uznano za prawidłowe orzeczenie organu I instancji. Wojewoda [...] zwrócił nadto uwagę, że w art. 34 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia (. .) zawarto zamknięty katalog przyczyn pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Wystąpienie wymienionej w tym przepisie przyczyny obliguje organ do wydania decyzji, a decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Niespełnienie warunków określonych w definicji bezrobotnego, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy jest jedną z takich przyczyn. Odnosząc się do wyrażonego przez odwołującego zainteresowania podjęciem pracy wyjaśniono, że jest to możliwe po rejestracji w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy. W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji A.W. zarzucił arbitralne pozbawienie go statusu bezrobotnego i możliwości zarobkowania, dyskryminacyjne praktyki obu organów prowadzące go do ubóstwa poprzez wybiórczą interpretację zdarzeń. Zdaniem skarżącego, organ błędnie zastosował literalną interpretację art. 2 ust.1 pkt 2 lit b ustawy o promocji zatrudnienia (..), gdyż ustawodawca nie określił górnej granicy wiekowej, której przekroczenie bezwarunkowo zobowiązuje do przerwania pracy. Skarżący przedstawił swoją sytuację jako wyjątkową ze względu na brak stażu pracy wymaganego do nabycia uprawnień emerytalnych. Obwinił organ zatrudnienia za przerwanie mu kariery zawodowej i uniemożliwienie odłożenia kapitału emerytalnego zapewniającego mu dostatnie życie. Jego zdaniem Konstytucja RP zapewnia mu prawo do pracy, a uchylenie zaskarżonej decyzji uzasadnione jest interesem obywatela. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji W dodatkowym piśmie skarżący podjął polemikę z treścią odpowiedzi na skargę. Stwierdził, że Wojewoda [...] błędnie określił datę jego rejestracji w PUP. Zakwestionował prawidłowość działania urzędu pracy stwierdzając, że nie otrzymywał ofert pracy, mimo że takie istniały. Powtórzył, że powinna istnieć możliwość zachowania statutu bezrobotnego dla osób wyrażających chęć pracy mimo wieku emerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2016r. poz. 1066 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016r. , poz. 718 ze zm.) wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zarzuty skargi nie są zasadne. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, w dniu wydawania kontrolowanej decyzji skarżący ukończył [...] lat i [...] miesięcy. Okoliczność ta nie była kwestionowana w sprawie. Definicja osoby bezrobotnej została unormowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Definicja ta nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację, dlatego też organy administracji nie mają możliwości orzekania na podstawie uznania administracyjnego, a postępowanie wyjaśniające organu w sprawach w przedmiocie nabycia czy utraty statusu osoby bezrobotnej ogranicza się do ustalenia, czy w sprawie zachodzą wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy okoliczności (por. wyrok NSA z 6 maja 2008 r. I OSK 1123/07BOSA). Powszechnie przyjmuje się pogląd, że jeśli określone pojęcie nie zostało zdefiniowane w akcie normatywnym, to należy posługiwać się definicją zawartą w innych przepisach, które regulują daną instytucję prawną (por. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn. I KZP 39/03, publ. OSNKW 2004r. z. 2, poz. 13 i postanowieniu 7 sędziów z dnia 20 września 2007r. sygn. I KZP 28/07 publ. OSNKW 2007/10/70). Natomiast w przypadku istnienia definicji legalnej, sformułowanego przez nią znaczenia definiowanego terminu nie wolno przełamywać przy zastosowaniu innych rodzajów wykładni (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002, s. 203-205). Wobec istnienia ścisłej definicji "osoby bezrobotnej" organ nie miał obowiązku, a wręcz nie był uprawniony, do dokonywania interpretacji brzmienia art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy przy zastosowaniu innych niż literalna, metod wykładni. Jak stanowi art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy, bezrobotny to osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ponadto warunkiem zachowania statusu osoby bezrobotnej jest spełnienie wymogów wynikających z unormowań art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jednym z tych warunków jest brak osiągnięcia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1a i 1b oraz art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748, 1240, 1302, 1311) – por. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. Bezspornie zatem jedną z negatywnych przesłanek, nie zezwalających na utrzymanie statusu osoby bezrobotnej jest osiągnięcie określonego w przepisie wieku, po przekroczeniu którego następuje utrata statusu bezrobotnego i wbrew twierdzeniom skarżącego wyłączenie z kręgu bezrobotnych nie jest uzależnione od faktycznej możliwości uzyskania świadczenia emerytalnego. Nabycie prawa do emerytury stanowi bowiem odrębną przesłanką negatywną, na którą wskazuje się w komentowanej definicji (por. art. 2 ust. 1 pkt 2 litera ca ustawy). Intencją ustawodawcy było zatem pozbawienie statusu bezrobotnego osoby, która osiągnęła wiek emerytalny, niezależnie od tego, czy wiąże się to z możliwością otrzymywania emerytury. Wskazany przez ustawodawcę wiek nie jest równoznaczny z utratą zdolności do pracy i to w sensie psychofizycznym. Zdolność do pracy jest już uwzględniona wśród pozytywnych przesłanek bycia bezrobotnym. Nie ulega wątpliwości, że gdyby zdolność ta była utożsamiana wyłącznie z prawną zdolnością do bycia pracownikiem, to odwołanie się do wieku emerytalnego byłoby bezpodstawne. Owa zdolność nie jest bowiem limitowana żadną górną granicą wiekową (Góral Zbigniew; Komentarz do art. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; LEX, 2011). Także w sposób czytelny i niewymagający wykładni sformułowany został w art. 33 ust. 4 ustawy katalog przyczyn, których spełnienie powoduje następuje pozbawienie statusu bezrobotnego. Jak słusznie zauważa się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji katalog ten ma charakter zamknięty, a wystąpienie wskazanej w nim przyczyny zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji o pozbawieniu tego statusu, w związku z czym decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Do takich sytuacji, stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 1 u. p. z. należy m.in. niespełnianie warunków określonych w definicji bezrobotnego, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Unormowanie art. 33 ust. 4 pkt 1 lit. b ustawy, jako bezwzględnie wiążące, nie pozostawia organom marginesu swobodnego uznania, a wręcz przeciwnie obliguje do wydania decyzji o utracie statusu bezrobotnego w przypadku zaistnienia negatywnych przesłanek wymienionych w jej art. 2 ust. 1 pkt 2. Tak też nastąpić powinno, w sytuacji ukończenia przez skarżącego wieku [...]lat i [...], kiedy stosownie do treści art. 24 ust. 1b pkt 4 cytowanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych osiągnął wiek emerytalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na dwie podstawowe zasady procedury administracyjnej, wywodzące się wprost z art. 2 Konstytucji RP, nakazujące organom administracji publicznej w swoim działaniu opierać się na obowiązującym prawie i stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jak też do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z normy prawnej kształtującej jedną z przedstawionych zasad, a to z art. 6 K.p.a., wynika jednoznacznie, że organ ma obowiązek powołania się na właściwe przepisy obowiązującego prawa ale także prawidłowe ustalenie ich znaczenia. Dokonując kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji zarówno z uwzględnieniem zarzutów skargi, jak i z urzędu co nakazuje sądom administracyjnym regulacja art. 134 § 1 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że kontrolowane decyzje nie budzą wątpliwości co do ich legalności. W tym stanie rzeczy, skoro skarga nie była skuteczna, orzeczono o jej oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.