IV SA/Gl 948/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie k.p.a., że odwołanie T. N. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy K. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania stronie zasiłku celowego w [...] r. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., w związku z czym odwołanie pozostawiono bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na wstępie, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru T. N. odebrała decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o odmowie przyznania zasiłku celowego w [...] r. w dniu [...] r. Dalej organ odwoławczy wskazał na treść art. 129 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Odnosząc powołany przepis do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że jak wynika z pieczęci z datą wpływu pisma do MGOPS w K., strona złożyła odwołanie w dniu [...] r., a więc z naruszeniem terminu do wniesienia odwołania, który upłynął z dniem [...] r. T.N. nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobniła przyczyny uchybienia wskazanemu terminowi, a zatem odwołanie uznać należy za bezskuteczne, czego następstwem jest ostateczność decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. W terminowo wniesionej skardze na powyższe postanowienie strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, przysługującego stronie w związku z utratą jedynego żródła utrzymania rodziny. Strona podniosła, że kierowanie się przez organ administracji bezdusznymi przepisami prawa w sytuacji 3-dniowego przekroczenia terminu, skutkujące odmową przyznania skarżącej (osobie bezrobotnej i chorej) zasiłku celowego pozostaje w sprzeczności z Konstytucją RP i zasadami funkcjonowania praworządnego państwa. Skarżąca wyjaśniła także, że z uwagi na chorobę nie mogła doręczyć odwołania, które jej syn [...] zanosił odwołanie do MOPS, jednakże w biurze nie miał go kto przyjąć i ostatecznie strona, mimo choroby, musiała udać się do ośrodka i złożyć odwołanie osobiście. W dalszej części skargi strona podniosła zarzuty dotyczące odmowy przyznania jej zasiłku celowego, akcentując, że organ I instancji wskazał na posiadane przez nią zasoby finansowe, które zapewne pomylił z licznymi, udokumentowanymi przez skarżącą zobowiązaniami finansowymi (co utożsamiać należy, w ocenie skarżącej, z dopuszczeniem się przez pracowników MOPS w K. przestępstwa z art. [...] k.k.). Strona podniosła także, że jedynie źródło utrzymania jej [...] rodziny utracono na skutek działalności organów administracji państwowej, która doprowadziła ją do bankructwa, zadłużenia, utraty dorobku całego życia (Rzecznik Praw Obywatelskich jednoznacznie potwierdził w załączonym do skargi dokumencie, że strona jest osobą pokrzywdzoną i wskazał podmiot odpowiedzialny za ten stan rzeczy). Skarżąca wskazała także na treść art. 67 § 2 Konstytucji RP, która uprawnia obywatela pozostającego bez pracy nie z własnej woli i nie posiadającego środków utrzymania, do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa i stwierdziła, że urzędnik państwowy, który dopuszcza się naruszenia tego podstawowego prawa obywatela popełnia przestępstwo [...] z art. [...] k.k. Strona przedstawiła także obszerną argumentację, wskazującą na zasadność żądania zadośćuczynienia (a także wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy, o którym mowa w kodeksie pracy oraz zapewnienia zatrudnienia dającego dochody zbliżone do dotychczasowych) od organu, który na skutek [...], przy której usytuowany był prowadzony przez T. N. [...] doprowadził rodzinę skarżącej do tragicznej sytuacji finansowej. W konkluzji skargi strona wniosła o "zasądzenie przynajmniej minimum socjalnego na każdego członka mojej rodziny od chwili utraty pracy z powodów wyżej opisanych". Do skargi dołączono szereg dokumentów obrazujących okoliczności opisane w skardze, w tym m.in. kopię zaświadczenia Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r., potwierdzającego, że w [...] r. strona pobrała zasiłek okresowy w kwocie [...] zł, na którym skarżąca umieściła odręczną adnotację, że decyzja wpłynęła do niej w dniu [...] r. (przesyłkę opatrzono numerem [...]), a zatem odwołanie zostało doręczone w 14 dniu roboczym tj. w dniu [...] r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. W dniu [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęło pismo zatytułowane: "odpowiedź na skargę [...]" zawierające zarzuty strony dotyczące odmowy przyznania jej zasiłku pieniężnego w [...] r., które zgodnie z adnotacją skarżącej dołączono do akt sądowych sprawy ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Przedstawiono w nim argumentację dotyczącą żądań strony podnoszonych w związku z utratą źródła utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., w którym stwierdzono, że odwołanie strony skarżącej od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego w [...] r. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., w związku z czym odwołanie pozostawiono bez rozpatrzenia. Oznacza to, że zarzuty strony dotyczące odmowy przyznania jej zasiłku celowego oraz argumentacja dotycząca zasadności żądań kierowanych do podmiotu odpowiedzialnego za utratę źródła utrzymania skarżącej i jej rodziny nie podlegają rozpatrzeniu w niniejszej sprawie. Przechodząc do sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że zgodnie z art. 127 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. opatrzono pouczeniem o treści powołanego przepisu). Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzję organu I instancji, doręczoną za pośrednictwem poczty, T.N. odebrała osobiście w dniu [...] r. Na mocy art. 57 § 1, § 4 i § 5 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on we wniosku złożonym w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a.). Art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Odnosząc powyższe regulacje prawne do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należy, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. upłynął z dniem [...] r. (wtorek), a zatem stwierdzić należy, że odwołanie, złożone bezpośrednio w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. w dniu [...] r., wniesione zostało z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., który, wbrew twierdzeniom strony, obejmuje 14 kolejno następujących po sobie dni kalendarzowych, liczonych począwszy od dnia [...] r. Bezsporne jest, że strona nie złożyła wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a w odwołaniu nie zawarła żadnych adnotacji dotyczących kwestii złożenia go po terminie. Okoliczności dotyczące przyczyn spóźnienia w złożeniu odwołania skarżąca podała dopiero w skardze na postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania i wyjaśniła że z powodu choroby nie mogła samodzielnie doręczyć odwołania, a od syna, który [...] zgłosił się z odwołaniem w MOPS pisma nie przyjęto, wskutek czego skarżąca, mino choroby, zmuszona była osobiście złożyć odwołanie w siedzibie organu. Jednocześnie (w adnotacji, na jednym z załączników do skargi), strona stwierdziła, że terminowi nie uchybiono, gdyż odwołanie złożono przed upływem 14 dni roboczych od daty doręczenia decyzji, które jak podała skarżąca miało miejsce w dniu [...] r.). Wskazanie przyczyn uchybienia terminowi dopiero w skardze do sądu administracyjnego uznać należy, w świetle art. 58 i art. 59 k.p.a., za nieskuteczne. Wymienione przepisy nakazują bowiem zawnioskować o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, a wniosek w tym przedmiocie złożyć do organu właściwego wraz z odwołaniem i uprawdopodobnić w nim, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Na marginesie wskazać także należy, iż wskazywane przez stronę przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie pozwalają przyjąć, że przyczyna nieterminowego wniesienia odwołania nie jest zawiniona przez stronę. Powoływanie się w sposób ogólny na chorobę strony nie stanowi uprawdopodobnienia, że strona nie mogła sporządzić do dnia [...] r. i złożyć osobiście (nadać w urzędzie pocztowym) odwołania od decyzji otrzymanej w dniu [...] r., tym bardziej, że – jak oświadczyła - mimo tej choroby udała się do siedziby organu w dniu [...] r. "O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/05, LEX nr 192260), a "choroba strony może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdy rzeczywiście uniemożliwia podjęcie czynności procesowych" (por. postanowienie SN z dnia 3 stycznia 1974 r., sygn. akt II CO 18/73,LEX nr 7372). Doświadczenie życiowe nakazuje uznać za niezwykle mało prawdopodobną sytuację, w której [...] zaistniała niemożność przyjęcia przez pracownika organu I instancji odwołania, z którym przyszedł syn skarżącej. Ocena prawdopodobieństwa zaistnienia tej sytuacji pozostaje bez znaczenia dla sprawy, gdyż odwołanie sporządzono dopiero w dniu [...] r., a więc po terminie do jego wniesienia, a zatem ewentualne przeszkody (które można było ominąć nadając odwołanie w urzędzie pocztowym), stworzone przez pracowników Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nie mogły stanowić przyczyny nieterminowego wniesienia odwołania. Zawarte w skardze stwierdzenie strony, że organ nie powinien kierować się "bezdusznymi przepisami prawa (3 dni po terminie)" oraz, że z powodu choroby "w czasie zakreślonym nie mogłam doręczyć odwołania" wskazują, że strona miała świadomość, iż termin do wniesienia odwołania obejmuje 14 kolejno po sobie następujących dni kalendarzowych, liczonych począwszy od [...] r. Bezpodstawne byłoby zatem przyjęcie, że jako przyczynę uchybienia terminowi strona wskazuje brak wiedzy o zasadach obliczania terminu do wniesienia odwołania, którą nabyła dopiero po zapoznaniu się z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia, doręczonego w dniu [...] r. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zasadnie stwierdziło, że odwołanie strony od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. o odmowie przyznania zasiłku celowego w [...] r. wniesione zostało z uchybieniem terminu do jego wniesienia, o którego przywrócenie strona nie wnioskowała. Mając zatem na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, należało, w oparciu o art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.