IV SA/Gl 95/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta M. decyzją z dnia [...] Nr [...] nie przyznał świadczenia pielęgnacyjnego W.M. w związku z opieką nad osobą R.P. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., iż W.M. oraz R.P. nie są spokrewnieni i nie nastąpiło także przysposobienie. Od tej decyzji w terminie odwołanie wniosła W.M. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji wszczął postępowanie na wniosek W.M. z dnia [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W.P. Dalej organ odwoławczy wskazał, że skoro wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu [...] to do jego rozpatrzenia należy stosować ustawę o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2013 r. Podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 139 poz.992 z 2006 r ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W związku z powyższym Kolegium podniosło, że W.M. nie może zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad R.P., gdyż osoba nad którą jest sprawowana opieka nie jest spokrewniona z wnioskodawcą i na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem R.P. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżąca W.M. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na R.P. W uzasadnieniu wskazała, że R.P. od urodzenia jest upośledzony, ma głębokie porażenie mózgu, a więc stopień jego niepełnosprawności jest znaczny, a nadto jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Jego rodzice nie żyją od około [...] lat. Matka skarżącej – S.P. jest ustanowiona opiekunem prawnym R. Skarżąca podniosła, iż ona i jej matka są stosunku do R. rodziną niespokrewnioną, powstałą na wskutek powtórnego małżeństwa przez owdowiałego ojca R., A.P. i jej matki. Zdaniem skarżącej, ona i R. są przyrodnim rodzeństwem. Podniosła, że od [...] zostało jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony. Skarżąca wskazała, iż na początku roku 2013 dostała wiadomość o zmianie przepisów i o wygaśnięciu decyzji z ostatnim dniem czerwca. Podniosła, że obecny opiekun, jej matka S.P. zajmuje się R., lecz z uwagi na to, że ma [...] lat i na tej podstawie - iż jest osobą uznaną w świetle prawa, jako osoba niepełnosprawna, niezdolna do samodzielnej egzystencji, bez jakiegokolwiek orzecznictwa w tej sprawie - mogłam to świadczenie otrzymać. Nadmieniła, iż wystąpiła do Sądu w M. o przyznanie jej opieki prawnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej p.p.s.a.(Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456) w tym przepis art. 17 ust. 1 stanowiący, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W ust. 1 b tego przepisu dodatkowo wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać trzeba, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było w niniejszej sprawie, czy skarżąca należy do kręgu osób o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt. 4 ustawy, a więc osób na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny względem podopiecznego. W tej mierze podnieść trzeba, iż analiza akt sprawy wskazuje, że skarżąca dochodziła świadczenia w związku z opieką nad R.P., a więc nad osobą, względem której na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Tym samym nie została spełniona podstawowa przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wbrew temu, co w skardze twierdzi skarżąca, wspomniany R.P. nie jest jej bratem przyrodnim, lecz bratem tzw. przybranym. Należy stronie wyjaśnić, iż rodzeństwo przyrodnie to dzieci jednego wspólnego rodzica z dwojgiem różnych drugich rodziców (ojca z inną kobietą albo matki z innym mężczyzną), które również są ze sobą spokrewnione w drugim stopniu linii bocznej. Z kolei tzw. rodzeństwo przybrane, to dzieci ojczyma lub macochy z ich poprzedniego związku. "Rodzeństwo" takie nie jest ze sobą spokrewnione ani spowinowacone. Inaczej rzecz ujmując - według przepisów prawa rodzinnego, dzieci obojga przybranych rodziców z ich poprzednich związków nie są ze sobą spokrewnione ani spowinowacone, ale można je nazywać rodzeństwem przybranym (niekrewny przybrany brat, niekrewna przybrana siostra), co powoduje z kolei brak skutków prawnych takich, jak dla rodzeństwa rodzonego (np. zakazy małżeńskie, odmowa zeznań, obowiązek alimentacyjny). W tym miejscu godzi się także wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13, gdzie Sąd ten jednoznacznie wskazał, że osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Nadto podniósł, iż krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wyznacza kodeks rodzinny i opiekuńczy, a dalszym krewnym pomoc przysługuje tylko wówczas, gdy niepełnosprawny nie ma innej osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu lub gdy nie może ona sprawować nad nim opieki. Skład tu orzekający w pełni podziela ten pogląd prawny. Nadto należy wskazać, że chwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ma ona ponadto tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Podsumowując należało zatem uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały właściwej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad R.P. Tym samym zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uznane przez Sąd za zgodne z obowiązującym prawem. Godzi się zaakcentować, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organy obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich przesłanek wynikających z przepisów prawa – w tym przypadku z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Argumenty podnoszone przez skarżącą - niewątpliwie istotne z punktu widzenia sytuacji życiowej jej rodziny - nie mogą być jednak uwzględnione przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy gdyż dotyczącą sfery pozaprawnej. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniesioną skargę.