IV SA/Gl 952/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. zobowiązał K.B. do spłaty należności z tytułu otrzymanych przez K. B. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 2 120,78 zł z decyzji Nr. [...] z dnia [...] r., nr [...] z dnia [...] r. oraz nr [...] z dnia [...] r.. Ponadto określił sposób zapłaty tej należności oraz że odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Rozstrzygnięcie to wydano na podstawie art. 27 ust. 1, 1a, 3, 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. 2009 r., Nr 1 , poz. 7 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ww. ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Następnie wskazano, że na podstawie decyzji z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. została wypłacona kwota 2 318,28 zł świadczeń z funduszu alimentacyjnego B. B. na dziecko K. B. za okres od 01.10.2012 r. do 30.09.2013 r. Na poczet tego zadłużenia została spłacona kwota 197,50 zł, w związku z czym do spłaty pozostała kwota 2 120,78 zł. W odwołaniu K. B. wniósł o umorzenie należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych z uwagi na jego obecną sytuację materialną i zdrowotną. Podniósł, że nie jest w stanie w pełni spłacać alimentów i odsetek . Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nadto oświadczył, iż dokonuje miesięcznych spłat obecnego zadłużenia na konto komornika sądowego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, całkowicie podzielając zawarte w niej ustalenia i wnioski. W szczególności Kolegium powołało się na wydaną [...] r. Nr. [...] decyzję przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla K.B. w kwocie 200 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2012 r. do 30 września 2013 r. , która następnie została zmieniona decyzja z dnia [...] [...] poprzez przyznanie kwoty świadczenia za okres od 01.11 do 30.11. 2012 r. w wysokości 118,28 zł, a za pozostały okres po 200 zł miesięcznie. Powyższa zmiana była skutkiem decyzji organu I instancji Nr [...] , w której stwierdzono, że B.B. pobrała nienależnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego za listopad 2012 r. w kwocie 81,72 zł. Ponadto organ I instancji potwierdził, że została spłacona kwota 197,50 zł. Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że orzeczenie o zwrocie przed dłużnika alimentacyjnego należności, zostały prawidłowo określone przez organ podstawowego stopnia na kwotę 2 120,78 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obejmującej m.in. wymienioną wyżej decyzję K. B. ponownie powołał się na swoją trudną sytuację życiową i materialną oraz brak uwzględnienia możliwości spłaty zadłużenia, które wynosi ponad 6 000 zł. Domagał się zajęcia stanowiska w myśl zasad współżycia społecznego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej, czy zasady współżycia społecznego. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez sąd sprowadza się zatem do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wyeliminowanie przez sąd z porządku prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także wówczas, gdy decyzja dotknięta jest wadą nieważności. Jednocześnie po myśli art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych podwodów niż w niej podane. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie to zapadło z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot oceny Sądu stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., zobowiązującą skarżącego do zwrotu należności w wysokości 2 120,78 zł z tytułu otrzymanych przez K. B. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na mocy decyzji przyznających te świadczenia. Biorąc pod uwagę zakres przedmiotowy rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 1228 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Analiza cytowanych przepisów prowadzi do wniosku, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu osobie uprawnionej. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i wydanie orzeczenia w tym zakresie, o co wnosił skarżący, jest natomiast możliwe dopiero po uprzednim wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń (vide wyroki NSA z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 60/12 opubl. w CBOSA, z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 839/13 publik.: Lex nr 1511982). Zatem w postępowaniu w sprawie zwrotu należności, co ma miejsce w niniejszej sprawie, organ zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te na podstawie tej decyzji zostały wypłacone. Decyzja ta jest bowiem związana z decyzją o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych, będąc jej prawną konsekwencją. Pozytywne ustalenia w tym zakresie oznaczają, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń na rzecz osoby uprawnionej. W świetle tych przepisów bezspornym jest przy tym, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ obowiązany jest do ustalenia wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych podmiotowi uprawnionemu, a także ustalenia wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przyznano B. B. na rzecz K. B. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od 01.11.2012 r. do 30.09.2013 r. Następnie decyzją Nr. [...] z dnia [...] r. zmieniono ww. decyzję w ten sposób, że przyznano na rzecz ww. dziecka przedmiotowe świadczenie w kwocie 118,28 zł w okresie od 01.11.2012 r. do 30.11.2012 r. oraz po 200 zł miesięcznie w okresie od 01.12.2012.r. do 30.09.2013 r. Z treści tej decyzji wynika, że B.B. w listopadzie otrzymała alimenty od komornika w wysokości 81,72 zł. W konsekwencji organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] r. (winno być [...] r.) stwierdził, że świadczenia wypłacone B. B. z funduszu alimentacyjnego za okres od 01.11 do 30.11. 2012 r. w kwocie 81,72 zł zostały nienależnie pobrane. Zatem kwota wynikająca z decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu świadczeń na rzecz K.B. do wypłaty za okres od 01.11.2012.r do 31.11.2013 r. wynosiła 2 118,28 zł. Tymczasem organ I instancji przyjął, że została wypłacona kwota 2 318,28 zł. Kolegium również uznało tę kwotę za prawidłową pomimo istniejącej rozbieżności pomiędzy kwotą do wypłaty wynikającą z decyzji o przyznaniu świadczenia a kwotą przyjętą przez organ I instancji, jako wypłaconą na podstawie wydanych i przywołanych przez niego decyzji, bez wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności, czym naruszono art. 7 i art. 80 k.p.a. Brak prawidłowej oceny materiału dowodowego oraz dokonania właściwych ustaleń mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem, przy uwzględnieniu wskazanej przez organy kwoty spłaconej przez dłużnika w wysokości 197,50 zł , ustalono do zwrotu kwotę w wysokości 2 120,78 zł, a więc wyższą od kwoty wynikającej z decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie Kolegium nie odniosło się do wysokości kwot wyegzekwowanych przez komornika. Kolegium ograniczyło się jedynie do stwierdzenia, że organ I instancji potwierdził, że została spłacona kwota 197,50 zł. Tymczasem w materiale dokumentacyjnym sprawy znajduje się wyłącznie tabelaryczne zestawienie, z którego wynikają m.in. "kwoty zwróconych funduszy (należność główna)", z których wprost kwota taka nie wynika, natomiast za okres zasiłkowy 2012 wpisana jest kwota 279,22 zł. Ponadto brak jest zaświadczenia komornika sądowego o wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego wobec K.B. Dodatkowo można również zwrócić uwagę na rozbieżności wynikające pomiędzy datami decyzji wskazanych w sentencji decyzji organu I instancji o zwrocie należności, a określonymi na dzień 20.12.2012 r. i 31.10.2013 r., a datami tych decyzji znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, określonymi na dzień 17.12.2012 r. i 29.10.2013 r., co do których Kolegium nie odniosło się w zaskarżonej decyzji. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję, co orzeczono w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści niniejszego wyroku. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie zatem wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sposób niebudzący wątpliwości, a następnie wydanie rozstrzygnięcia, które będzie odpowiadało nie tylko przepisom prawa materialnego, ale także przepisom procedury administracyjnej.