IV SA/Gl 958/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Dnia [...] r. K. S. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Ś wniosek w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem E. S.. E. S. i wydanym w wyniku odwołania orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] r. nr [...] zaliczony został do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do dnia [...] r. K. S. zarejestrowana była w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. jako osoba bezrobotna. W dniu 30 maja 2012 r. złożyła wniosek w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad swoją niepełnosprawną matką- L. S.. L. S. zmarła dnia 5 czerwca 2012 r. Dnia [...] r. K. S. przedłożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Ś. akt zgonu swojej matki L. S. oraz złożyła wniosek o przyznawanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem E. S. Dnia [...] r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś. wydał decyzję nr [...] mocą której odmówił K. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przysługującego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad E. S. w wysokości 520 zł miesięcznie na okres od 30 maja 2012 r. do 31 maja 2013 r. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ I instancji podał art. 17, art. 20, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej k. p. a. Uzasadniając swoją decyzję organ wskazał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że K. S. nie zamieszkuje ze swoim ojcem E. S. i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Z Powiatowego Urzędu Pracy wyrejestrowała się z powodu ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto stwierdzono, że K. S. utrzymuje się z przyznanych świadczeń rodzinnych, funduszu alimentacyjnego oraz dodatku mieszkaniowego, a łączny dochód rodziny wynosił w miesiącu maju 2012 r. 2677,20 zł, nie korzysta z pomocy społecznej a także legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności. Zakres czynności wykonywanych przez K. S. w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem polega na sprzątaniu mieszkania, praniu odzieży, przygotowaniu obiadu, robieniu zakupów, towarzyszeniu podczas kontroli lekarskich oraz dojazdu na nie. Z treści wywiadu wynika również, że K. S. od trzech lat opiekuje się rodzicami, a od śmierci matki ojcem. Stwierdza jednak, że chociaż nie ma konieczności zamieszkiwania z nim, wymaga on codziennych wizyt i rozmów oraz wspólnego spędzania czasu z najbliższymi. K. S. oświadczyła ponadto, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, gdyż dwa razy dziennie (rano i popołudniu) odwiedza ojca. W ocenie organu I instancji K. S. nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż z okoliczności sprawy nie wynika, że strona zrezygnowała z podjęcia pracy lub gotowości do jej podjęcia w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem E. S.. K. S. poinformowała jedynie, że wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy z powodu ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo sprawowanej opieki nad rodzicami, czyli deklarowanych przez stronę trzech lat poprzedzających złożenie wniosku strona nie zrezygnowała z gotowości podjęcia zatrudnienia, zatem należy uznać, że sprawowana przez stronę dotychczasowa opieka nie wymagała takiej rezygnacji. Warunkiem rezygnacji z zatrudnienia lub gotowości jego podjęcia nie jest fakt ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ale konieczność życiowa wynikająca z potrzeby podjęcia takiej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zdaniem organu I instancji zakres deklarowanych przez K. S. czynności, jakie wykonuje w stosunku do swojego ojca to jest: sprzątanie, gotowanie, pranie odzieży, robienie zakupów, towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, nie są czynnościami, które uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia i tym samym uprawniają ją do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Ponadto K. S. sama deklaruje, że odwiedza ojca dwa razy w ciągu dnia, więc niepełnosprawność E. S. nie jest tego typu, że uzasadniałaby konieczność wspólnego zamieszkania i podjęcia nad nim stałej opieki właściwej osobie niepełnosprawnej. Od wskazanej wyżej decyzji K. S. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odwołanie, w którym podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca. W odwołaniu K. S. oświadczyła, że ukończyła kurs opiekuna osób starszych i wie jak sprawować opiekę nad osobami chorymi i starszymi. Nie może podjąć pracy ze względu na opiekę nad ojcem, a z Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. wyrejestrowała się , gdyż składając wniosek została poinformowana, że nie może być zarejestrowana jako osoba bezrobotna opiekując się rodzicami. K. S. oświadczyła ponadto, że jej ojciec porusza się o kulach, wymaga codziennej opieki oraz "ma stopień niepełnosprawności znaczny". Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w oparciu o art. 138 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na dotychczasowy przebieg postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że sytuacja osobista K. S. samotnie wychowującej czwórkę dzieci oraz sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym ojcem jest trudna, jednakże zwróciło uwagę, że regulacje prawne dotyczące udzielania świadczeń rodzinnych należy rozumieć w ten sposób, że odpowiednie instytucje powołane do tego mają za cel udzielanie wsparcia jedynie osobom spełniającym warunki zakreślone przez ustawodawcę. Rozstrzygnięcie organu I instancji, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zostało podjęte zgodnie z przepisami art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, które regulują wskazane wyżej kwestie. Powołana norma prawna umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem, że osoby te świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ I instancji oparł wydaną przez siebie decyzję po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, ustalając wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ustalono, że wzajemne relacje pomiędzy stroną i ojcem, która wskazuje, że sprzątanie mieszkania, pranie odzieży, przygotowanie obiadu, robienie zakupów są czynnościami, które uniemożliwiają podjęcie zatrudnienia. W ocenie organu odwoławczego relacje pomiędzy stroną a niepełnosprawnym ojcem oraz zakres i sposób sprawowanej opieki, świadczą o tym, że trudno uznać aby odwiedziny ojca dwa razy dziennie (rano i popołudniu) wyczerpywały znamiona ustawowe do przyznania stronie zawnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] r. K. S. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. jako krzywdzącą i niesprawiedliwą dla niej i dla jej ojca. Uzasadniając skargę wskazała, że E. S. jest osobą niepełnosprawną i nie jest w stanie samodzielnie egzystować, w związku z czym potrzebuje opieki innej osoby. Zdaniem skarżącej opiekując się ojcem nie może podjąć żadnej innej pracy, gdyż jest u niego dwa razy dziennie rano dwie godziny i w porze obiadowej. K. S. ponownie oświadczyła, że sprząta mieszkanie, pierze odzież, gotuje posiłki. Jednocześnie skarżąca poinformowała, że ojciec jest po operacji biodra, porusza się o kulach i oczekuje na operację kolana, a także przebył zawał serca, co powoduje że wymaga wizyt u lekarza oraz transportu na nie. Ponadto K. S. wskazała, że ukończyła kurs opiekuna dla osób starszych i wie na czym polega opieka. Zdaniem skarżącej E. S. nie może pozostać bez opieki, ponieważ nie jest w stanie sam sobie poradzić, a na dwie godziny dziennie nikt skarżącej nie zatrudni. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2012 r., poz. 270, dalej p. p. s. a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p. p. s. a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 17 usta 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub z niej zrezygnowała w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko zarówno organu I jak i II instancji, że w sprawie brak jest związku pomiędzy rezygnacją z pracy przez skarżącą lub niepodejmowaniem zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem E. S.. Nie ma podstaw do kwestionowania ustaleń poczynionych przez organy, które znalazły odzwierciedlenie w aktach administracyjnych. Z akt sprawy wynika, że K. S. od 4 listopada 2011 r. do 29 maja 2012 r. zarejestrowana była jako osoba bezrobotna. Sama skarżąca poinformowała, że wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy nie z powodu konieczności podjęcia opieki nad niepełnosprawnym ojcem, ale z powodu ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Jak słusznie wskazał organ I instancji warunkiem rezygnacji z zatrudnienia lub gotowości jego podjęcia nie jest fakt ubiegania się o przyjęcie świadczenia pielęgnacyjnego, ale konieczność życiowa wynikająca z potrzeby podjęcia takiej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie budzą również wątpliwości ustalone relacje pomiędzy skarżącą K. S. a jej ojcem. Skarżąca, jak sama wskazuje, sprząta mieszkanie, pierze odzież, przygotowuje obiad, robi zakupy, towarzyszy ojcu podczas wizyt u lekarza. Skarżąca nie zamieszkuje z ojcem. Przebywa u niego dwa razy dziennie (rano i popołudniu). Z tego faktu wynika, że opieka która sprawuje skarżąca nad E. S. jest opieką częściową i nie można przyjąć, że pomoc ojcu przy tych czynnościach uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Biorąc pod uwagę powyższe za trafne należy uznać stanowisko organów o braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Świadczenie to nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad rodzicem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Nie kwestionując ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności E. S. organy zasadnie przyjęły, że nie można było uznać, że przyczyną dla której skarżącą nie podejmuje zatrudnienia jest wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad ojcem. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p. p. s. a. oddalił skargę.