IV SA/Gl 97/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Sekretarz sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 12 grudnia 2005r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 20 października 2005 r. Nr [...] Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 20 października 2005 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3, art. 5, art. 8 i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił K. P. przyznania zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zasiłek rodzinny przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli od drugiego małżonka zasądzone zostały alimenty, a w przypadku skarżącego w wyroku rozwodowym takie alimenty nie zostały zasądzone. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się K. P., który wniósł odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nadmienił nadto, że nie dysponuje środkami finansowymi na to by wystąpić do sądu o zasądzenie alimentów, jak również nie dysponuje środkami by takie alimenty płacić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 12 grudnia 2005 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia przedstawiło wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołało odpowiednie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące zasad ustalania wysokości dochodu oraz rodzajów dodatków do zasiłku rodzinnego. Następnie przedstawiło dochody rodziny skarżącego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy prawa. Z ustaleń tych wynikało, że dochód skarżącego miesięcznie w 2004 r. wyniósł [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania dodatku wynoszące dla tego typu rodziny miesięcznie [...] zł. Nadto organ ten zaznaczył, że dochód rodziny jest wyższy od kryterium dochodowego od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego [...] zł. Ponadto organ ten podzielił stanowisko organu pierwszej instancji sprowadzające się do tego, że skarżący nie spełnia wymogów do otrzymania zasiłku rodzinnego, ponieważ samotnie wychowuje dziecko, a nie zostały mu zasądzone alimenty na rzecz dziecka od drugiego rodzica. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł K. P.. W skardze tej nie zgodził się ze stanowiskiem organów administracji i zarzucił naruszenie przepisów prawa. Przedstawił w niej trudną sytuację materialną rodziny i podkreślił, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nadto zaznaczył, że była jego żona jest w analogicznej jak on sytuacji i otrzymuje zasiłki rodzinne na drugie dziecko z ich związku i nie rozumie przyczyn występującej nierówności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację, jaką zaprezentował w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji w toku postępowania winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, a po myśli art. 77 tegoż Kodeksu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nadto zgodnie z brzmieniem art. 9 wskazanego Kodeksu organ administracji jest obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ administracji czuwa nad tym, by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i udziela jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Uchybienie wskazanym przepisom wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi do sądu administracyjnego przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z tego typu sytuacją. Otóż organ odwoławczy nie wyjaśnił istotnej kwestii dotyczącej sytuacji dochodowej rodziny skarżącego, związanej z dochodem utraconym. Analiza akt administracyjnych przedłożonych przez organy administracji pozwala stwierdzić, że na etapie postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji skarżący wskazał, że w jego przypadku nie występuje sytuacja dotycząca utraty dochodu, jednakże sytuacja zmieniła się przed organem odwoławczym. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ odwoławczy przeprowadził analizę sytuacji dochodowej strony w oparciu o przedstawione mu dokumenty w tym o zaświadczenie z urzędu skarbowego. Rozważania organu odwoławczego dotyczące sytuacji dochodowej skarżącego przeprowadzone w oparciu o te dokumenty należy uznać za prawidłowe, jednakże organ ten nie podjął się trudu wyjaśnienia sformułowania zamieszczonego w odwołaniu, a dotyczącego aktualnej sytuacji skarżącego na rynku pracy. Z przedstawionej przez niego informacji wynika, że nie pracuje, jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy i nie posiada zasiłku dla bezrobotnych. Okoliczność ta w zestawieniu z zaświadczeniem urzędu skarbowego o dochodzie uzyskanym przez skarżącego w 2004 r. pozwala uznać, że zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia u niego dochodu utraconego. Organ odwoławczy tego aspektu sprawy nie rozpatrywał, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy administracji obu instancji jako przesłankę odmowy przyznania świadczenia wskazały na treść art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do postanowień tego przepisu zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnej wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka chyba, że: drugi rodzic dziecka nie żyje; ojciec dziecka jest nieznany; powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Zdaniem organów administracji obu instancji skarżący jest osobą samotnie wychowującą dziecko, ponieważ jest osobą rozwiedzioną, jednakże z wyroku rozwodowego nie wynika by od drugiego rodzica dziecka zasądzone zostały świadczenia alimentacyjne na rzecz dziecka wychowywanego przez skarżącego. Przedstawiona wykładnia wskazanego przepisu przez organy administracji jest poprawna, jednakże nie uwzględnia wszystkich okoliczności związanych z rozpatrywaną sprawą. Kluczowym zagadnieniem dla rozpatrywanej sprawy jest prawidłowe odczytanie wyroku rozwodowego z dnia 26 marca 1998 r. sygn. akt [...] wydanego przez Sąd Wojewódzki w K.. Mocą wskazanego wyroku orzeczono rozwód małżeństwa skarżącego, jednocześnie powierzono mu wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką M., natomiast jego byłej żonie nad drugą córką A.. Nadto nałożono na skarżącego obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania córki M. w całości i analogicznie na jego byłą żonę w odniesieniu do drugiej córki A.. Przyjdzie zauważyć, że wyrok ten zapadł na długo przed wejściem w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, zatem wyroku tego nie można odczytywać literalnie w zestawieniu z brzmieniem aktualnie obowiązujących przepisów. W tej sytuacji należy zastanowić się nad istotą tego wyroku, otóż z pkt [...] i [...] jego sentencji wynika, że każdy z rodziców wykonuje władzę rodzicielską nad jednym z dzieci, pochodzących z małżeństwa, jak również każdy z rodziców został zobowiązany do całkowitego ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania powierzonego mu na wychowanie dziecka. Zatem istotą tego wyroku jest zniesienie obowiązków alimentacyjnych byłych małżonków względem drugiego dziecka pozostającego na utrzymaniu drugiego z nich. Oznacza to, że sąd powszechny zrezygnował z zasądzenia wzajemnych alimentów. Tak interpretowany wyrok odpowiada treści art. 7 pkt 5 lit. "c" ustawy o świadczeniach rodzinnych, że powództwo o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych od drugiego rodzica zostało oddalone. W świetle przeprowadzonej interpretacji wyroku rozwodowego oraz obowiązujących przepisów prawa należy stwierdzić, że w przypadku skarżącego nie występuje przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie świadczenia rodzinnego, a mianowicie, że nie zostały zasądzone alimenty od drugiego rodzica. W tej sytuacji organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisu prawa materialnego /art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych/, a okoliczność ta wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Następstwem niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który w ramach postępowania dowodowego winien wyjaśnić z aktywnym udziałem skarżącego podniesioną w wyroku kwestię utraty dochodu, a w szczególności ustalić czy w 2004 r. skarżący był zatrudniony i czy w tym roku został z nim rozwiązany stosunek pracy, czy też w tym okresie pobierał zasiłek dla bezrobotnych czy też posiadał jakieś inne źródło dochodu, a następnie stosownie do poczynionych ustaleń jak również kierując się wskazaniami zamieszczonymi w wyroku a dotyczącymi interpretacji wyroku rozwodowego, podjąć stosowną decyzję. Z uwagi na to, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku rodzinnego nie zachodzi okoliczność orzekania w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o jej wykonalności. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. SJ/