IV SA/Gl 979/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prokuratora Okręgowego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. C. złożył pismo z dnia [...] listopada 2013r. o zwolnienie od kosztów sądowych powołując się na brak majątku oraz brak dochodów. Następnie w dniu [...] grudnia 2013r. skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF". Podniósł, iż nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych, bowiem od marca 2012r. nie uzyskuje żadnych dochodów. Oświadczył, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami oraz nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Do wniosku dołączył kserokopię postanowienia Komornika Sądowego w T. z dnia [...] grudnia 2012r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2013r. wezwano skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania ponoszonych w związku z miejscem zamieszkania to jest czynszu lub podatku od nieruchomości, opłat za tzw. media oraz wydatków na zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki. Jednocześnie wezwano stronę o wskazanie skąd, wobec braku jakichkolwiek dochodów, czerpie środki na pokrycie kosztów swojego utrzymania, w szczególności o sprecyzowanie, czy koszty te są pokrywane przez rodziców skarżącego (tak jak w sprawie zawisłej w Sądem o sygn. akt IV SA/Gl 338/10). W przypadku zamieszkiwania z rodzicami zobowiązano skarżącego do złożenia oświadczenia o ich stanie majątkowym i dochodach oraz ich udokumentowanie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia [...] stycznia 2014r. Podkreślił, że treść pisma Sądu z dnia 2 stycznia 2014r. wskazuje na stronniczość sędziów. Jednocześnie wcześniej był zwalniany każdorazowo z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. M. C. zaznaczył, że jest osobą bezrobotną, która nie posiada żadnych dochodów, środków pieniężnych oraz majątku, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy. Jednak pomimo wezwania nie określił miesięcznej wysokości kosztów ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem. Jednocześnie nie podał, skąd czerpie środki na pokrycie tych wydatków. Ta okoliczność wymagała wyjaśnienia zważywszy na oświadczenia skarżącego co do jego trudnej sytuacji finansowej, tym bardziej, iż w piśmie z dnia [...] lutego 2013r. podał, że zamieszkuje razem z rodzicami (k.29). Z tego względu wezwano skarżącego do wskazania, czy koszty te są ewentualnie pokrywane przez jego rodziców. Również pomimo wezwania skarżący nie złożył oświadczenia w tym zakresie. Okoliczność powyższa, która nie została wyjaśniona przez skarżącego, uniemożliwia pozytywna rozpoznanie jego wniosku. Jeśli bowiem skarżący zamieszkuje z rodzicami i jest na ich utrzymaniu, to pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem powinien złożyć poświadczenie o ich majątkach i dochodach w celu wyjaśnienia swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Przywołać tu należy pogląd zaprezentowany w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06 (publ. LEX nr 181557), iż pojęcie "stanu majątkowego strony", podlegającego ocenie przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest tożsame z "jej majątkiem". Zakres tego pojęcia jest bowiem zbliżony do "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. Podkreślenia wymaga, że brak przedstawienia przez skarżącego w sposób wyczerpujący informacji dotyczącej jego sytuacji majątkowej należy uznać za niewypełnienie wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. Zważyć przyjdzie, że to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, a Sąd z kolei nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu materialnego nie są znane, wobec istniejącego po stronie ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Zatem w interesie skarżącego leży przedstawienie w sposób najobszerniejszy jego stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych, a także najściślejsza współpraca z Sądem (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OZ 179/12). Ponadto, brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, a wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.