IV SA/Gl 99/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant starszy sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Gliwice – Zachód w Gliwicach na uchwałę Rady Gminy Pilchowice z dnia 31 marca 2011 r. nr VI/41/11 w przedmiocie szkół i placówek oświatowo-wychowawczych – opłat za świadczenia udzielane w przedszkolach prowadzonych przez gminę postanawia: umorzyć postępowanie. Rada Gminy Pilchowice uchwałą Nr VI/41/11 z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie ustalenia opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola, dla których organem prowadzącym jest Gmina Pilchowice, wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w związku z art. 5c pkt 1 i art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), po przeprowadzeniu konsultacji z organizacjami pozarządowymi, ustaliła odpłatność za 1 godzinę świadczeń, w czasie przekraczającym wymiar 5 godzin dziennie, w wysokości 0,12% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie odrębnych przepisów (§ 1 ust. 2 uchwały). Prokurator Prokuratury Rejonowej Gliwice-Zachód, pismem z dnia 27 grudnia 2012 r., sporządzonym w oparciu o treść art. 3 § 2 pkt 5, art. 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "p.p.s.a." oraz art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 7, poz. 39 z późn. zm.) zaskarżył powyższą uchwałę w zakresie postanowienia obejmującego przywołany wcześniej zapis jej § 1 ust. 2, domagając się stwierdzenia jego nieważności. Zarzucił temu unormowaniu istotne naruszenie prawa, zwłaszcza art. 14 ust. 5 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez ustalenie opłaty w stałej i zryczałtowanej wysokości oraz brak wskazania, za jakie konkretne świadczenia opłata ta będzie pobierana, nadto wadliwe procentowe powiązanie jej z minimalnym wynagrodzeniem za pracę, za każdą rozpoczętą godzinę świadczeń związanych z nauczaniem i opieką przekraczającą wymiar 5 godzin dziennie. W uzasadnieniu skargi Prokurator zaznaczył, że przedmiotowa uchwała jest aktem prawa miejscowego, który musi być podjęty na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Wskazane w podstawie prawnej przepisy ustawy o systemie oświaty, stanowią ogólną kompetencję rady gminy do ustalania opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola przy zastrzeżeniu, że prowadzi ono bezpłatne nauczanie i wychowanie w okresie nie krótszym niż 5 godzin dziennie. Jednakże dla opłat istnieje charakterystyczny związek przyczynowy między świadczeniem pieniężnym dłużnika (opłatą) a świadczeniem wzajemnym administracji publicznej, którego cechą jest ekwiwalentność. Opłata za świadczenia publicznych przedszkoli nie może mieć cech arbitralności i dowolności, a jej wyliczenie winno być poprzedzone kalkulacją poszczególnych kosztów w sposób dający możliwość jej kontrolowania i oceny. Orzecznictwo sądowoadministracyjne zwraca uwagę na skonkretyzowany charakter opłaty, zależny jedynie od ilości świadczeń podlegających opłacie, a nie na jej zależności od innych czynników zewnętrznych (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r. o sygn. akt OSK 950/10 i wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2012 r. o sygn. akt II SA/Bd 86/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Stąd też powiązanie opłaty za czas pobytu w przedszkolu ponad bezpłatne 5 godzin z minimalnym wynagrodzeniem za pracę należy uznać za niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Pilchowice wniósł o oddalenie skargi. Nie zgodził się ze stanowiskiem Prokuratora, iż ustalona opłata ma charakter ryczałtowy, czy też nie uwzględnia czasu trwania świadczenia. Opłata faktycznie wynosi 1,80- zł. za godzinę pobytu dziecka w przedszkolu i nie jest wygórowana, ale ma służyć jedynie zwrotowi poniesionych przez przedszkole kosztów i nie jest źródłem zysku dla gminy. Pobierana jest za świadczenia ponadprogramowe a nie za pobyt dziecka w przedszkolu, bowiem w tym czasie prowadzone są zajęcia dodatkowe, które wynikają z rozkładu zajęć oferowanych dziecku, jak również są zależne od panujących warunków pogodowych. Drobiazgowe konkretyzowanie czynności, za które pobierana jest opłata prowadziłoby do chaosu w udzielaniu świadczeń przedszkolnych ze szkodą dla samych dzieci, bowiem wychowawcy zobowiązani byli by do spełnienia konkretnych świadczeń w danym czasie. Nadto, każdy rodzic wie za co pobierana jest opłata, a obowiązujące przepisy ustawy o systemie oświaty nie wymagają w tym przypadku bardziej szczegółowego określania świadczenia spełnianego w zamian za opiekę. Podstawowym kryterium decydującym o możliwości pobierania opłat jest wyłącznie czas pobytu dziecka w przedszkolu. W uchwale przyjęto rozwiązanie polegające na tym, że rodzic płaci za każdą rozpoczętą godzinę. Nie określono zatem stawki opłaty o charakterze stałym lub ryczałtowym. Jedynym kryterium odpłatności uczyniono czasokres pobytu dziecka w przedszkolu, a tym samym w pełnym zakresie uwzględniono element ekwiwalentności realizowanego świadczenia. Po doręczeniu odpowiedzi na skargę, Prokurator Prokuratury Rejonowej Gliwice-Zachód w Gliwicach podtrzymał zarzuty sprecyzowane w treści skargi z dnia 27 grudnia 2012 r. W trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem, w dniu 20 września 2013 r., skarżący Prokurator cofnął wniesioną skargę, a pełnomocnik Wójta Gminy Pilchowice - radca prawny G.P. przychylił się do złożonego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Po myśli art. 60 wyżej wymienionej ustawy skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie takie wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności. W rozpatrywanej sprawie wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania, przewidziane przytoczonym powyżej przepisem, ponieważ skarżący Prokurator w sposób skuteczny cofnął skargę. Przeprowadzona analiza cofnięcia skargi pozwoliła stwierdzić, że cofnięcie to nie zmierza do obejścia prawa, jak również nie prowadzi do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia dotkniętego wadą nieważności. Mając, zatem na uwadze powyższe ustalenia należało stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowić, jak w sentencji.