IV SA/Gl 996/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowy obejmującym ustanowienia adwokata postanawia odmówić przyznania prawo pomocy Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E.Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. w przedmiocie choroby zawodowej. Pismem z dnia [...]r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Tutejszy Sąd pismem z dnia [...] r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez złożenie go na prawem wymaganym druku urzędowym. Pismem z dnia [...] r. skarżąca zwróciła się do Sądu z prośba o wyjaśnienie sposobu wypełnienia urzędowego formularza, po czym po uzyskaniu stosownych wyjaśnień pismem z dnia [...] r. wpłynął do Sądu wniosek sporządzony na tym formularzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 996/08 odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W motywach tego postanowienia przywołano wpierw przepisy regulujące zasady przyznawania prawa pomocy, a następnie przystąpiono do analizy sytuacji osobistej i majątkowej rodziny skarżącej. W ramach tej analizy podkreślono, że rodzina znajduje się w trudnej sytuacji życiowej wynikającej z poważnych problemów zdrowotnych. Jednakże zaakcentowano, że w przypadku prawa pomocy decydujące znaczenie posiada sytuacja materialna, a ta nie jest zła i nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy, ponieważ pozwala przezwyciężyć trudną sytuację w której rodzina się znajduje i pozwala pokryć koszty związane z udziałem w postępowaniu adwokata. W dalszej części uzasadnienia Sąd dokonał analizy wydatków rodziny w związku z utrzymaniem domu to jest związanych z ogrzewaniem oraz opłatami za energię elektryczną i gaz. Odniesiono się również do wydatków na zakup benzyny i napraw samochodu i uznano, że nie zostały one poparte dowodami źródłowymi, które wskazywałyby na wysoki ich poziom. Nadto wskazano, że rodzina dysponuje kwotą [...] zł. miesięcznie, która umożliwia pokrywanie najniezbędniejszych wydatków i zgromadzenie środków na opłacenie pomocy prawnej udzielonej przez adwokata. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, która podniosła, że Sąd pierwszej instancji, wskazując, iż znajduje się w trudnym położeniu życiowym wynikającym z poważnych Sygn. akt IV SA/Gl 996/08 problemów zdrowotnych, jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jednocześnie skarżąca zakwestionowała ustalenia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie wysokości miesięcznych kwot wydatkowanych na benzynę do samochodu. Skarżąca wskazała, że ponoszone przez nią wydatki na benzynę są znaczne i niezbędne, gdyż musi korzystać z samochodu celem dowożenia syna na konieczną rehabilitację. W kwestii ponoszonych wydatków skarżąca wskazała, że należy do nich doliczyć koszty turnusów rehabilitacyjnych w celu poprawy stanu zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt II OZ 227/10 uchylił zaskarżone postanowienie. W motywach tego postanowienia wskazano, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że przy piśmie wniesionym w dniu [...] roku skarżąca wskazała, że podane przez nią wydatki nie uwzględniają kosztów naprawy samochodu. Sąd pierwszej instancji powinien jednak wziąć pod uwagę oświadczenia skarżącej składane przy pismach z dnia [...] r. i z dnia [...] r., ponieważ przy piśmie z dnia [...] r. dołączone zostały przez skarżącą wystawione na jej męża faktury za remont samochodu, które sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić oceniając sytuację majątkową skarżącej. Do przedmiotowego pisma dołączone zostało także zaświadczenie o niepełnosprawności syna skarżącej i szereg innych dokumentów wskazujących na wydatki rodziny. Pominięcie przez Sąd powyższych informacji wzbudziło wątpliwości co do przeprowadzenia przez ten Sąd oceny wszystkich oświadczeń skarżącej w przedmiocie jej stanu majątkowego i rodzinnego. Rozpoznając ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji powinien odnieść się w swoich rozważaniach do oświadczeń składanych przez skarżącą przy pismach z dnia [...] r. i [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Stosownie do postanowień art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów Sygn. akt IV SA/Gl 996/08 postępowania lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, które uniemożliwiają jej poniesienie tych kosztów (zob. P. Dobosz. Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" /w/ Model sądownictwa administracyjnego pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza. Lublin 2003 r. s. 120.). Tym samym ciężar dowodu spoczywa na tym, kto wywodzi z niego skutki prawne. Po myśli art. 197 § 2 wyżej wymienionej ustawy do postępowania toczącego się na podstawie zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące skargi kasacyjnej, a zgodnie z treścią art. 190 tej ustawy sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązany uwzględnić wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zamieszczone w motywach swojego rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie podniesiona okoliczność posiada kluczowe znaczenie, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny w motywach postanowienia uwzględniającego wniesione zażalenie wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest do analizy oświadczeń skarżącej składanych przy pismach z dnia [...] r. i z dnia [...] r., ponieważ przy piśmie z dnia [...] r. dołączone zostały przez skarżącą wystawione na jej męża faktury za remont samochodu. Do przedmiotowego pisma dołączone zostało także zaświadczenie o niepełnosprawności syna skarżącej i szereg innych dokumentów wskazujących na wydatki rodziny. W przedstawionej sytuacji prawnej i faktycznej tutejszy Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do przeprowadzenia analizy wskazanych pism skarżącej. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca podkreśliła, że jest osobą niepełnosprawną i utrzymuje się z niskiej emerytury [...]. Nadto Sygn. akt IV SA/Gl 996/08 podniosła w nim, że na leki i leczenie wydaje około [...] zł., jak również zaznaczyła że ma syna, który ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i na jego wychowanie nie otrzymuje pomocy. Więcej informacji z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy zawiera pismo z dnia [...] r.,. ponieważ skarżąca dołączyła do niego szereg dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki. W szczególności przyjdzie dostrzec, iż w wykazie rachunków znajdują się faktura zakupu rehabilitacyjnego roweru za kwotę [...] zł. z dnia [...] r., informacja o koszcie wizyty [...] wynoszącej [...] zł. za 45 minut, fakturę zakupu leków na kwotę [...] zł. z [...] r., potwierdzenie przyjęcia zlecenia do realizacji na kwotę [...] zł. z [...] r. faktura zakupu na kwotę [...] zł. z [...]r. (wystawiona przez I. M. i sklep zajmujący się sprzedażą hurtową artykułów papierniczych, biurowych i szkolnych), szereg rachunków z aptek na łączną kwotę [...] zł, jak również rachunki i faktury zakupu i naprawy samochodu w tym [...] zł. za wymianę i naprawę tarczy i klocków oraz rachunek za zakup tego typu rzeczy na kwotę [...] zł., czy faktura na kwotę [...] zł z dnia [...] i [...] r.. Jak zostało to zaznaczone w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2010 r. skarżąca i jej rodzina znajdują się w trudnym położeniu życiowym wynikającym z poważnych problemów zdrowotnych, ponieważ w rodzinie są osoby schorowane. Jednakże dla przyznania prawa pomocy kluczowe znaczenie posiada sytuacja materialna osoby i rodziny ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Przeprowadzona analiza tej sytuacji pozwala uznać, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Z oświadczeń skarżącej wynika, że jej trzyosobowa rodzina osiąga miesięczny dochód przekraczający kwotę [...] tyś. zł., czyli w przeliczeniu na osobę jest to kwota ponad [...] tysięcy. Kwota, którą dysponuje rodzina winna umożliwić jej zgromadzenie odpowiednich środków na pokrycie takiego wydatku bez uszczerbku dla utrzymania się rodziny. Podnoszone przez skarżącą znaczne koszty utrzymania związane z zajmowanych budynkiem, a dotyczące ogrzewania gazowego i energii elektrycznej. Z kolei wydatki związane z użytkowaniem samochodu nie są wykazana, gdy idzie o zakup benzyny, natomiast wydatki związane z naprawa są sporadyczne i odnoszą się do poniesionych w dniu [...] r. i są one związane z Sygn. akt IV SA/Gl 996/08 naturalną eksploatacją pojazdu, które musi ponosić każdy użytkownik tego typu pojazdu. Deklarowana kwota [...] zł. na zakup benzyny umożliwia pokonanie około [...] kilometrów, a tym samym przedmiotowy samochód nie może być wykorzystywany jedynie dla celów rehabilitacyjnych syna, ale także związanych z potrzebami innych członków rodziny. Zatem wydatki te nie rzutują w istotny sposób na koszty utrzymania rodziny, jak również możliwość zapewnienia we własnym zakresie adwokata. Nie mogą być uwzględnione wydatki ponoszone na wymianę sprzętu AGD, albowiem oznaczałoby to wymianę takiego sprzętu na nowy w ciągu niedługiego okresu czasu. W konkluzji przyjdzie uznać, że z treści oświadczenia strony nie wynika, aby miesięczne wydatki na niezbędne potrzeby życiowe rodziny były tak duże, aby stanowiły obciążenie dla trzyosobowej rodziny. Nadto z oświadczeń tych nie wynika, aby rodzina skarżącej obciążona była ponadprzeciętnie wysokimi kosztami utrzymania. Dokonując tej analizy Sąd miał w polu widzenia wyższe od przeciętnych wydatki na leki i leczenie, jednakże w pewnym zakresie wynikające z podwyższenia ich standardu względnie przyśpieszenia realizacji określonych świadczeń, co nie jest okolicznością obciążającą, czy negatywnie ocenianą. Prawo pomocy jest instytucją mająca na celu zapewnienie prawa do sądu osobom, które z racji trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły, w szczególności pozostającym w niedostatku materialnym, nie są w stanie samodzielnie zgromadzić środków finansowych pozwalających im na ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem instytucja, przy pomocy której Państwo umożliwia takim osobom i rodzinom dochodzenie ich słusznych roszczeń przed sądami administracyjnymi, jednakże z instytucji tej mogą korzystać tylko i wyłącznie takie osoby i rodziny, które po myśli art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania swojej rodziny. Przeprowadzona analiza sytuacji materialnej strony, która jest dobra w zestawieniu z jej wydatkami pozwala uznać, że skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów udziału adwokata w niniejszym postępowaniu sądowym bez uszczerbku w utrzymaniu swojej rodziny. Fakt pozostawania w trudnej sytuacji życiowej, wynikającej z niepełnosprawności Sygn. akt IV SA/Gl 996/08 syna oraz chorób pozostałych członków rodziny rzutuje na ocenę sytuacji materialnej, jednakże nie daje podstaw do uznania, że wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. W świetle przeprowadzonych rozważań postanowiono jak sentencji.