IV SAB/Gl 126/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2016r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Starosty L. w przedmiocie udostępniona informacji publicznej zobowiązuje Starostę L. do załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] roku w terminie 14 dni; 1) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) zasądza od Starosty L. na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze na bezczynność adresata w/w wniosku (Starosty [...]) R.P. działająca przez pełnomocnika wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie przewidzianym ustawą, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w wysokości 17 zł za opłatę od pełnomocnictwa, 100 zł za opłatę sądową oraz 480 zł tytułem kosztów adwokackich. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że w dniu 15 lipca 2016 r., wnioskiem przesłanym pocztą elektroniczną w dniu 15 lipca 2016 r. R. P. zwróciła się do Starosty [...] o udostępnienie informacji publicznej, a to o przesłanie na jej adres mailowy umów cywilnych zawartych przez powiat z adwokatem lub radcą prawnym albo z kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych dotyczących stałej obsługi prawnej powiatu w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu albo przesłanie informacji, że umowy takie nie zostały zawarte. Zdaniem skarżącej w terminie przewidzianym ustawą organ nie udostępnił wnioskowanej informacji w żądanej formie, ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia (ewentualnie decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku zaistnienia okoliczności z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), co skutkuje uznaniem, że jest on w stanie bezczynności w przedmiotowej sprawie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że rozpoznając wniosek skarżącej wystosowano do niej dwa pisma, pierwsze z dnia 29 lipca 2016 r. w którym poinformowano stronę o przedłużeniu terminu do udzielenia wnioskowanej informacji do dnia 15 września 2016 r. oraz drugie z dnia 10 sierpnia 2016 r., które stanowiło pełną odpowiedź na złożony wniosek. Z uwagi na fakt, iż strona nie podała innej możliwej formy kontaktu oba pisma zostały przesłane na adres e-mail podany we wniosku. W piśmie procesowym z dnia 8 września 2016 roku pełnomocnik skarżącej zakwestionował otrzymanie przez skarżącą maila z dnia 29 lipca 2016 r. o przedłużeniu terminu, jednocześnie wskazując, że organ udzielił informacji dopiero w dniu 10 sierpnia 2016 r., a więc po wpłynięciu do organu skargi na bezczynność. Pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia 20 października 2016 r. skierowanym do tutejszego sądu podtrzymał w pełni skargę z dnia 5 sierpnia 2016 r. wskazując przy tym, że wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczył stałej obsługi prawnej powiatu natomiast odpowiedź jaką wnioskodawczyni otrzymała dotyczyła umów zawartych pod koniec 2015 r. na prowadzenie nieodpłatnej pomocy prawnej. Zatem organ nie udzielił odpowiedzi na pytanie stanowiące istotę wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a. Oznacza to, że w sprawach indywidualnych, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej albo podejmowane czynności materialnotechniczne - możliwe jest zaskarżenie braku działania wymaganego od organu administracji. Uwzględnienie skargi w tym przypadku, w myśl art. 149 P.p.s.a., nakazuje sądowi administracyjnemu zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzygnięcia kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu i wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach. W kontrolowanej sprawie prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić zachowanie organu jest ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.) zwanej dalej u.d.i.p. albowiem wniosek o udzielenie wskazanych informacji strona skarżąca złożyła w trybie przepisów tej ustawy. Ustawa ta w sposób kompleksowy reguluje kwestie dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z powołanym przepisem informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Natomiast ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy. Uwzględniając powyższe można stwierdzić, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona albo odnosząca się do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne oczywiście w zakresie tych zadań. W sprawie jest poza sporem, że Starosta [...] jako organ władzy publicznej, jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 pkt 1 u.d.i.p.). Nadto informacja, o udostępnienie której skarżąca zwróciła się wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2016 r. stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów tej ustawy, odnosi się bowiem do działalności Starosty związanej z wydatkowaniem środków publicznych. Zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, które ten Sąd podziela, informację publiczną stanowią w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób zadysponowania majątkiem publicznym, w tym treść i postać umów cywilnoprawnych dotyczących takiego majątku. Ta kwestia nie jest sporna między stronami. Załatwienie sprawy o udostępnienie informacji publicznej mogło zatem nastąpić albo poprzez udzielenie informacji w drodze czynności materialno -technicznej (art. 7 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.), poprzez odmowę jej udzielenia w drodze decyzji administracyjnej, albo poprzez umorzenie postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) z przyczyn uregulowanych w przywołanej ustawie, bądź też poprzez poinformowanie wnioskodawcy, iż żądana informacja nie znajduje się w dyspozycji podmiotu, do którego wniosek został skierowany. Do udzielenia informacji zobowiązane są bowiem podmioty będące w posiadaniu takiej informacji (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Wracając na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że z akt nadesłanych przez organ wynika, że w dniu 29 lipca 2016 r. o godz. 13:13 został wysłany na adres podany we wniosku e-mail informujący wnioskodawczynię, że ze względu na tematykę i dokładność wnioskowanych danych odpowiedź na wniosek zostanie udzielona niezwłocznie po uzyskaniu i opracowaniu wszystkich niezbędnych materiałów, jednakże nie później niż do dnia 15 września 2016 r. Zatem w terminie ustawowym tj. 14 dni organ podjął działania w celu realizacji wniosku. Kwestia otrzymania tegoż maila jest co prawda sporna, jednak, zdaniem Sądu, spór ten nie ma istotnego znaczenia dla oceny czy organ pozostawał wobec wniosku strony w stanie bezczynności. W piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r., przesłanym także drogą elektroniczną poinformowano wnioskodawczynię, że organ przekazuje komplet wnioskowanych informacji. Do pisma dołączono w formie skanu: - umowę zlecenia nr [...] z dnia [...] r. zawartą między Powiatem [...] a radcą prawnym S.B. dotyczącą świadczenia za wynagrodzeniem usług w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej; - umowę zlecenia nr [...] z dnia [...]r. zawartą między Powiatem [...], a radcą prawnym M.G. dotyczącą świadczenia za wynagrodzeniem usług w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej; - umowę zlecenia nr [...] z dnia [...] r. zawartą między Powiatem [...], a adwokatem D.P. dotyczącą świadczenia za wynagrodzeniem usług w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej; - umowę zlecenia nr [...] z dnia [...] r. zawartą między Powiatem [...], a radcą prawnym Z.U. i r. pr. P.C. dotyczącą świadczenia za wynagrodzeniem usług w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej; - umowę zlecenia nr [...] z dnia [...] r. zawartą między Powiatem [...], a radcą prawnym Z.U. i r. pr. P.C. dotyczącą świadczenia za wynagrodzeniem usług w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej; - umowę zlecenia nr [...] z dnia [...] r. zawartą między Powiatem [...], a radcą prawnym S.B., r. pr. Z.U. i r. pr. P.C. dotyczącą świadczenia za wynagrodzeniem usług w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej. Ani z treści pisma z dnia 10 sierpnia 2016 r. ani z dołączonych do niej w formie załączników skanów umów nie wynika, czy Powiat [...] zawierał umowy cywilne z adwokatem, radcą prawnym, czy też z kancelarią adwokatów i radców prawnych celem stałej obsługi prawnej, a w dodatku czy umowy takie istniały nie tylko w okresie grudnia 2015r. ale także w okresie wskazanym we wniosku. Strona wystąpiła bowiem o przesłanie drogą elektroniczną "umowy bądź umów cywilnych zawartych przez tut. Powiat z adwokatem lub radcą prawnym albo z kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych, dotyczących stałej obsługi prawnej powiatu w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu." Bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega nie tylko na tym, że organ zobowiązany do określonej w tej ustawie aktywności milczy wobec wniosku strony o udzielenie informacji publiczne ale także wtedy, gdy udziela informacji nie pokrywającej się z żądaniem wniosku albo niekompletnej. Zatem zgodzić się należy z twierdzeniem skarżącej zawartym w skardze i piśmie procesowym z dnia 20 października 2016 r. co do tego, że wnioskowana informacja nie została jej przekazana. Podsumowując, Sąd stwierdza, że Starosta [...] pozostaje w bezczynności, a ustalenie to obliguje do orzeczenia w pkt 1 sentencji stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 15 lipca 2016 r. w terminie 14 dni. W sprawach zainicjowanych skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej Sąd nie jest uprawniony do wskazania sposobu załatwienia wniosku. Może to zatem nastąpić w każdej z form przewidzianych przepisami u.d.i.p. wybranej stosownie do stanu faktycznego wynikającego z treści wniosku. Oceniając charakter zaistniałej w sprawie bezczynność Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt: II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt: II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt: II SAB/Po 69/13; w Poznaniu z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15). W ocenie sądu zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, zważywszy na fakt, że organ pozostawał w przekonaniu, że w ustawowym terminie udzielił informacji o przedłużeniu terminu do realizacji wniosku a następnie w dniu 10 sierpnia 2016 r. informacja taka została stronie udostępniona. Zatem nie można przypisać organowi złej woli, czy też braku podejmowania jakichkolwiek czynności związanych z realizacją wniosku. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a sąd orzekł jak w pkt 2 wyroku. Natomiast o kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do art. 200, 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł uiszczonego wpisu od skargi i opłata skarbowa w wysokości 17 zł za udzielenie pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego skarżącej w wysokości 480 zł równoważnej minimalnej stawce za czynności adwokata w postępowaniu administracyjnym z § 14 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800).