IV SAB/Gl 147/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J.W. na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w C. w przedmiocie informacji publicznej postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić wpis sądowy w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych). J.W. pismem z dnia 14 listopada 2012 r., powołując się na art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ppkt a) i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na Oddział Regionalny KRUS w C., w związku z odmową wydania mu kserokopii wszystkich pism i dokumentów stanowiących IV tom dokumentacji toczącego się postępowania w sprawie przyznania mu prawa do renty rolniczej wypadkowej. Jednocześnie, na podstawie art. 23 tej ustawy, domagał się wyciągnięcia stosownych konsekwencji oraz spowodowanie udostępnienia mu żądanych informacji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pismem z dnia 17 października 2012 r. wystąpił o przesłanie mu na adres domowy kserokopii kompletnego IV tomu akt sprawy, a działań tych domagał się na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prośbę swą ponowił w piśmie z dnia 22 października 2012 r. Ostatecznie otrzymał przesyłkę z pismem KRUS z dnia 18 października 2012 r. wraz z załącznikami w liczbie 18 stron. Stwierdził, że KRUS zataił przed nim 8 stron dokumentacji, tj. orzeczenie lekarza i kartę badań układu ruchu, tym samym celowo uniemożliwiając mu precyzyjne sformułowanie i wniesienie odwołania od tego orzeczenia. Ponadto, jak podkreślił, z treści pisma przewodniego, w którym wskazano, że w załączeniu przesłano 17 szt. dokumentów tomu IV akt emerytalno-rentowych, KRUS świadomie próbował go wprowadzić w błąd. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Podał, że skarżący jest stroną toczącego się postępowania o przyznanie renty wypadkowej, w którym domagał się udostępnienia kompletnego ostatniego tomu akt tj. [...] dokumentacji, na podstawie której lekarz rzeczoznawca odmówił mu prawa do renty. W dniu 17 października 2012 r. dokumentacja ta została skarżącemu udostępniona do wzglądu. Następnie wnioskiem z dnia 23 października 2012 r. skarżący m.in. przedstawił żądanie przesłania mu kserokopii dokumentacji wskazanej w piśmie z dnia 17 października 2012 r. w ramach praw dostępu do informacji publicznej. W dniu 13 listopada 2012 r. udostępniono skarżącemu akta do wzglądu, z których skarżący wykonał fotokopie. Dalej wskazano, że do postępowania o przyznanie renty zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy dot. ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach (art. 180 § 1 kpa). Zgodnie zaś z art. 73 § 1 k.p.a., w każdy stadium postępowania organ administracji państwowej zobowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Zatem, zdaniem pełnomocnika, przepis ten ma wyłącznie zastosowanie w tej sprawie. Udostępnienie żądanych przez skarżącego dokumentów nie odbywa się zatem na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej ale na podstawie przepisów k.p.a. dotyczących udostępnienia akt stronie. Organ, jak zauważono, udostępnił skarżącemu akta a skarżący mógł się z nimi zapoznać, robić z nich notatki i samodzielnie wykonywał fotografie akt. W piśmie procesowym z dnia 23 grudnia 2012 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę ponownie przedstawiając okoliczności związane z żądaniem przesłania mu kserokopii akt sprawy podkreślając, że z żądaniem takim wystapił już w piśmie z dnia 17 października 2012 r. Nie rozumie stanowiska "wyjęcia" KRUS spod obowiązku przestrzegania ustawy o dostępie do informacji publicznej, skoro każda instytucja państwowa, a nawet każdy sąd, udostępniają kserokopie dokumentów na żądanie osób zainteresowanych. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.) Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przyczyny odrzucenia skargi wskazane w art. 58 § 1 pkt 6 nawiązują do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia w węższym znaczeniu (sensu stricto), w którym przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, tzn. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, tzn. określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Warunkiem formalnym skutecznego złożenia skargi jest więc wniesienie skargi w przedmiocie określonym w art. art. 3 § 2 P.p.s.a. Przy czym z uregulowania art. 3 § 2 pkt 8 wynika, że sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność w sprawach z zakresu administracji publicznej, w których wydawane są: decyzje administracyjne, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie oraz rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone powyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.). O skuteczności skargi na bezczynność można zatem mówić wówczas, gdy właściwy organ nie wykonuje w terminie nałożonego nań z mocy prawa obowiązku, przy czym bezczynność ma miejsce zarówno w przypadku niepodjęcia przez organ działań wskazanych przez przepisy prawa, jak i w razie odmowy wydania aktu lub podjęcia takiego innego działania. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej udzielanej na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Skarżący w skardze domagał się bowiem w trybie tej ustawy zobowiązania organu do udostępnienia akt toczącego się postępowania w sprawie przyznania mu prawa do renty rolniczej wypadkowej poprzez wykonanie kserokopii dokumentacji tomu IV tych akt i wysłanie ich na jego adres. Takie żądanie zawarł w piśmie z dnia 17 października 2012 r., którym zwrócił się do KRUS Oddział w C. o udostępnienie mu tej dokumentacji we wskazanej formie powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej. Zatem należało ocenić, czy w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej skarżący mógł skutecznie domagać się realizacji wskazanego żądania, a w rezultacie czy jego skarga na bezczynność w tym przedmiocie jest dopuszczalna. Realizacja żądania w trybie przepisów tej ustawy następuje bowiem bądź poprzez czynność polegającą na udostępnieniu żądanych informacji w formie wskazanej przez zainteresowanego bądź poprzez odmowę udostępnienia informacji w formie decyzji administracyjnej. Zatem bezczynność polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej w terminie bądź niewydaniu decyzji o odmowie jej udostępnienia podlega kognicji sądów administracyjnych. W świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej dokumenty zawarte w aktach postępowania administracyjnego mogą stanowić informację publiczną, jako odnoszące się do działań podmiotów publicznych. Nadto organ emerytalno-rentowy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Jednakże ustawa ta w art. 1 ust. 2 stanowi, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie. Powyższe uregulowanie prowadzi tym samym do wniosku, że o ile prawo do informacji jest zasadą, to wyjątki od niej powinny być ściśle interpretowane. Nie tylko bowiem sama ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera ograniczenia w jej stosowaniu, ale również nie uchybia w tym względzie przepisom innych ustaw odmiennie regulującym te kwestie. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia akt toczącego się postępowania o przyznanie mu renty rolniczej wypadkowej, a więc w sprawie regulowanej przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.). Skarżący jest stroną tego postępowania. Zgodnie z art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, w skrócie k.p.a.) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Natomiast przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenie społeczne (art. 180 § 2 k.p.a.). W sprawach tych mieszczą się więc sprawy o ubezpieczeniu społeczny rolników. Strony tego postępowania mają zatem zapewniony dostęp do akt sprawy, który odbywa się na zasadach i w trybie określonym w Rozdziale 3 w art. 73 i 74 k.p.a. W myśl art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Natomiast w myśl art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Stronie postępowania udostępnia się zatem akta admistracyjne na zasadach procesowych. Kodeks postępowania administracyjnego wyłącza więc w tym względzie stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 1 ust. 2 cyt. ustawy). Dostęp do akt postępowania administracyjnego, na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, ograniczony jest zatem do podmiotów niebędących stronami postępowania administracyjnego. Skoro we wskazanym zakresie z mocy art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłączone jest stosowanie przepisów tej ustawy, to żądanie skarżącego o udostępnienie akt postępowania w trybie tej ustawy nie podlega rozstrzygnięciu w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. dlatego też do skarg w tym zakresie nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej, a w konsekwencji również do skarg na bezczynność organów w tym względzie. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1987/11 (publik. Lex 10 69638), zgodnie z którym "samo powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej nie implikuje konieczności jej stosowania, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie i jeżeli jest to wniosek w indywidualnej sprawie. W takim przypadku skarga na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej jako niedopuszczalna winna podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.". Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.