IV SAB/Gl 152/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. sprawy ze skargi M.B. na bezczynność Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą oddala skargę. M.B. - reprezentowany przez kuratora - w dniu 23 czerwca 2017 r. złożył wniosek do Narodowego Funduszu Zdrowia Śląski Oddział Wojewódzki w Katowicach o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Pismem z 12 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego adwokat R.R. wniósł do Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia ponaglenie podnosząc, że postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. We wniosku tym wystąpił o stwierdzenie bezczynności organu oraz o wyznaczenie terminu, w którym rozpoznany zostanie wniosek o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielanych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W uzasadnieniu podniósł m.in., że wniosek został złożony prawidłowo i zawierał wszystkie wymagane dane. Wskazał, że nawet przy założeniu, że sprawa wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a., powinna zostać zakończona nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia jej wszczęcia tj. do dnia 23 sierpnia 2017 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem z [...]r. nr [...] wydanym na podstawie art. 37 § 6 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowił uznać ponaglenie na przewlekłość prowadzonego postępowania za uzasadnione oraz stwierdzić, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa, a także wyznaczyć organowi termin na załatwienie sprawy do 11 czerwca 2018 r. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji otrzymał wniosek skarżącego w dniu 23 czerwca 2017 r. W dniu 8 lutego 2018 r. strona uzupełniła braki formalne wniosku. Wobec tego organ zobowiązany był wydać decyzję do dnia 9 kwietnia 2018 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że w związku z tym stwierdził przewlekłość postępowania prowadzonego przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie powyższego wniosku. Jednocześnie podniósł, że Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, zgodnie z art. 36 K.p.a. zawiadamiał stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie. Każdorazowo wskazywał przyczynę niezałatwienia sprawy, nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczał o prawie wniesienia ponaglenia. Ze względu na to, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie stwierdził rażącego naruszenia prawa przez organ I instancji. Pismem z dnia 15 czerwca 2018 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 18 czerwca 2018 r., skarżący - reprezentowany przez pełnomocnika - wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. W skardze zarzucił naruszenie przez organ art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 42d ust. 15 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i o przyznanie od organu na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawił przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie, a następnie wskazał, że zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. wniosek powinien zostać załatwiony do 23 sierpnia 2017 r. (omyłkowo wskazał w tym miejscu datę 23 sierpnia 2018 r.). Dodał, że nawet przy założeniu, iż sprawa wymagała udziału krajowego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej działającego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, zgodnie z art. 42d ust. 15 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwrot kosztów albo wydanie decyzji odmawiającej zwrotu kosztów następuje w terminie 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jeżeli w powyższym terminie nie dokonano ustaleń pozwalających na jednoznaczne określenie kwoty zwrotu kosztów należnej świadczeniobiorcy, zwrot kosztów następuje niezwłocznie po upływie tego terminu w wysokości odpowiadającej kwocie, którą należy uznać w danym przypadku za najbardziej prawdopodobną podstawę zwrotu kosztów. Skarżący zarzucił, że organ po otrzymaniu wniosku strony przyjął bierną postawę dokonując jedynie czynności pozornych w postaci wysyłania pism zawiadamiających o niemożności rozpoznania sprawy w terminie z powołaniem się jedynie na jej charakter. Podniósł, że brak wskazania konkretnych przesłanek uzasadniających przedłużenie przez organ terminu rozpatrzenia sprawy stanowi naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Dodał, że biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a także poziom jej skomplikowania oraz fakt, że organ dopuścił się dziesięciomiesięcznej zwłoki, doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa. Wskazał, że Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, wypełniając zobowiązanie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zawarte w pkt 4 postanowienia z dnia [...]r., które zostało wydane w związku ze złożonym przez stronę ponagleniem na przewlekłość postępowania, wydał decyzję w dniu [...]r. Podniósł, że powyższe nie zmienia jednak faktu, że w trakcie prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do merytorycznego zakończenia sprawy pozostając w bezczynności praktycznie przez cały czas trwania postępowania, co pozwala stwierdzić, że naruszenie przepisów prawa dotyczących terminów, miało charakter rażący. Dyrektor Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu przedstawił przebieg czynności podejmowanych przez organ i wskazał, że w sprawie tej nie można mówić o bezczynności organu. Ponadto podniósł, że brak jest przesłanek stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w działaniach podejmowanych przez organ. Podkreślił, że [...]r. wydana została decyzja w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady – sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie skarżący - reprezentowany przez kuratora - wnioskiem złożonym 23 czerwca 2017 r. w siedzibie organu - Narodowego Funduszu Zdrowia Śląski Oddział Wojewódzki w Katowicach wystąpił o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielanymi na terytorium innego niż Rzeczypospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a w tym przypadku na terytorium [...]. Wniosek ten został rozpoznany decyzją wskazanego wyżej organu wydaną [...]r., a doręczoną pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 czerwca 2018 r. Natomiast skarżący - reprezentowany przez pełnomocnika - pismem z 15 czerwca 2018 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 18 czerwca 2018 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność w zakresie rozpoznania wymienionego wyżej wniosku. Z powyższego zestawienia dat wynika, że przed dniem wniesienia skargi, organ wydał decyzję w przedmiocie wniosku inicjującego postępowanie w sprawie, a co więcej – decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącego również przed wniesieniem skargi na bezczynność. W sytuacji gdyby przedmiotowa decyzja została wydana dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność – zgodnie z treścią uchwały NSA z dnia 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08 – należałoby umorzyć postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jednakże sytuacja taka – jak już była o tym mowa wyżej – nie miała miejsca w niniejszej sprawie. W cytowanej uchwale NSA podkreślił, że "sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego". W dalszej części uzasadnienia uchwały NSA stwierdził, że organ przestaje być bezczynny, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność. W niniejszej sprawie zostało ustalone, że przed datą wniesienia skargi organ wydał decyzję w przedmiocie wniosku inicjującego postępowanie administracyjne. Konsekwencją tego jest bezzasadność skargi na bezczynność w zakresie rozpoznania wyżej wymienionego wniosku. Odrębną zaś kwestią jest ocena, czy organ w ramach rozpoznania wymienionego wniosku, dopuścił się przewlekłości postępowania. Ocena w zakresie wystąpienia przewlekłości postępowania jest przedmiotem sprawy ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez wyżej wymieniony organ, która została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Gl 153/18 i w sprawie tej został wydany wyrok w dniu 17 października 2018 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.