IV SAB/Gl 17/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. w przedmiocie informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...]r. (data wpływu do organu [...] r.) H. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (data wpływu [...] r.) skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K. zarzucając mu brak udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku z dnia [...] r., jego zdaniem należące do zakresu informacji publicznej, domagając się zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi i ustosunkowania się do propozycji naprawy polskiego wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wskazał, iż w załatwieniu jego żądania, w którym domagał się wyjaśnień związanych z prowadzonymi jego sprawami w Sądzie Rejonowym w K. i Sądzie Okręgowym w K., uzyskał informacje zawarte w piśmie z dnia [...] r., wszak uznał je za lakoniczne, pokrętne, od rzeczy i doręczone po upływie terminu przewidzianego dla załatwienia tej sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w K. postulował jej oddalenie, podnosząc, iż skarżący nie złożył żądania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, toteż jego zarzut bezczynności w tej materii jest chybiony. Natomiast w zakresie objętym żądaniem udzielono mu wyjaśnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne realizują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji tych sądów został doprecyzowany przepisami art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 53, poz. 1270 ze zm.). Przy czym, zgodnie z treścią jej art. 3 § 2 pkt 8 skargę na bezczynność organów można wnieść w granicach kognicji sądów administracyjnych. Skarga na bezczynność przysługuje zatem tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 wspomnianej wyżej ustawy) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 cytowanej ustawy, a więc dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje rozstrzygnięcia administracyjne w indywidualnych sprawach, bezczynność administracji publicznej oraz inne sprawy wynikające z działalności administracji publicznej poddane właściwości sądów administracyjnych. Skarżący zaskarża bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w K., mającą wynikać z braku odpowiedzi na jego pismo dotyczące działalności tegoż Sądu oraz Sądu Rejonowego w K., eksponując jako podstawę żądania przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz.1198 ze zm.). Co do zasady skarga ta mogłaby zostać uznaną za dopuszczalną podmiotowo i przedmiotowo. Jednak jej bliższa analiza wyklucza dopuszczalność przedmiotową, gdyż rzeczywista jej materia wykracza poza kognicję sądownictwa administracyjnego. Skarżący bowiem w istocie zaczepia sposób procedowania wspomnianych Sądów oraz formułuje propozycje natury ogólnej. Wyjaśnić się godzi po pierwsze, że zgodnie z art. 63 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Z porządku wyliczenia "interesów" w Konstytucji wynika, że uprawnienie to służy wykonywaniu społecznej kontroli działania organów władzy publicznej. Tryb rozpatrywania petycji, wniosków i skarg określają przepisy szczególne, w tym zwłaszcza przepisy działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, których stosowanie nie jest wyłączone w odniesieniu do organów sądów, nadto przepisy szczególne - właściwe w materii sprawowania nadzoru administracyjnego. Z przepisów art. 221 § 1 i 2 wspomnianego Kodeksu wynika bowiem, że podmiotami władzy publicznej będą organy państwowe różnego rodzaju, organy samorządu terytorialnego, organy samorządowych jednostek organizacyjnych oraz te organizacje społeczne i instytucje społeczne, które wykonują zlecone zadania z zakresu administracji publicznej. Podmiotami, do których mogą być kierowane petycje, skargi i wnioski, będą wobec tego nie tylko organy administracji publicznej, zaś ich przedmiotem będą nie tylko działania w sferze administracji publicznej, lecz skargi mogą być kierowane do wszystkich organów pozostających w strukturze organizacyjnej państwa oraz do tych podmiotów niepaństwowych, które funkcjonalnie włączone są w działanie państwa przez wykonywanie zleconych zadań z zakresu administracji publicznej. Wyznacza to szerokie ramy kontroli społecznej. Skarżący skorzystał z tego uprawnienia. Obowiązkiem właściwego organu jest rozpatrzenie skargi i udzielenie odpowiedzi, bądź nadanie jej odpowiedniego biegu. Tak też postąpił Prezes Sądu Okręgowego w K.. Zakwestionowanie tych czynności lub ich braku może nastąpić wyłącznie w trybie objętym wskazanymi przepisami "skargowymi" i z zakresu nadzoru administracyjnego (tu: w sądach powszechnych), nie zaś na skutek uruchomienia postępowania zastrzeżonego dla kontroli legalności działań organów administracyjnych. Po wtóre godzi się wyjaśnić, iż art.61 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Konkretyzacja tegoż uprawnienia nastąpiła w przepisach przywołanej wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. Niewątpliwie rację ma skarżący twierdząc, że sądy powszechne, jak i zresztą inne sądy, są podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej. Są bowiem organami władzy publicznej w rozumieniu art.4 ust.1 pkt 1 tej ustawy. Praktyka jednolicie szeroko rozumie ten przepis, interpretując pojęcie władzy publicznej jako wszelkie organy państwa wykonujące funkcje publiczne, a więc wyposażone w atrybuty władzy. Ta już choćby z zasady trójpodziału składa się z organów ustawodawczych, wykonawczych i sądowniczych. Zatem uprawnione osoby mają możliwość żądania dostępu do informacji określonych w art.1 i art.6 cytowanej ustawy, będących informacjami publicznymi. Są nimi z jednej strony dane dotyczące ogólnie rzecz ujmując działalności sądu, zaś z drugiej dane wynikające z akt prowadzonych czy zakończonych w nim spraw. Do granic kolizji z innymi ustawami informacje z obu sfer winny być udostępnione bądź to w Biuletynie Informacji Publicznej, bądź w inny sposób określony w art.7 ust.1 i art. 11 cytowanej ustawy, bądź na wniosek (tylko dane nie opublikowane w BIP). Analiza treści skargi prowadzi do wniosku, iż w istocie nie dotyczy ona w żaden sposób informacji publicznej, gdyż we wniosku z dnia [...] r. skarżący takich danych, wbrew jego twierdzeniom, nie domagał się. W kręgu jego zainteresowań nie leżą wszak sprawy publicznej działalności sądów, a kwestie procesowe oraz pewne oceny i wskazania ogólne co do funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przy czym informacja publiczna dotyczy wyłącznie danych faktycznych. Przeto w tym trybie badanie zasadności jego skargi nie mogło się odbyć, tym bardziej, że utrwalone jest stanowisko, wedle którego polemika z orzeczeniami sądów czy żądanie dokonania wykładni prawa nie mieszczą się w granicach informacji publicznej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn.. akt I OSK 928/05 – LEX 167166). Tymczasem sądy administracyjne są powołane do kontroli zgodności z prawem działań czy bezczynności w zakresie dostępu do informacji publicznej, lecz tylko wówczas, gdy rzeczywiście poddana ich kognicji kwestia do tej materii należy. Nadto nie bez znaczenia jest też fakt, iż skarżącemu udzielono odpowiedzi na żądanie, podczas gdy celem skargi na bezczynność jest wymuszenie działania organu. Co prawda w tym trybie można byłoby kwestionować kompletność udzielonej informacji, wszak – jak to wyżej wskazano – żądanie skarżącego nie zawierało elementów należących do tego przedmiotu. W konsekwencji czego badając skargę w tym aspekcie przyszło dojść do przekonania, iż jest ona niedopuszczalna. Analizując istotę skargi Sąd ustalił i zważył, iż obejmuje ona "niezałatwienie" skargi wniesionej na sposób działania wspomnianych sądów w ramach konkretnych spraw sądowych skarżącego w trybie postępowania uregulowanego działem VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Pomijając już nawet kwestię gwarancji procesowych, jakie ma każda strona postępowania i może z nich skorzystać, co wyraźnie osłabia inne sposoby dochodzenia swych racji, zwrócić należy uwagę, iż w sprawach takich skarg właściwe są organy wymienione w art. 29 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), tj. organy wykonujące czynności administracji sądowej, które w ramach nadzoru nad działalnością administracyjną badają zasadność skarg i wniosków w sposób przewidziany w przepisach szczególnych. Przy czym nie mogą one dotyczyć orzecznictwa sądowego, dla którego zastrzeżone są inne środki sprecyzowane we właściwych przepisach proceduralnych, lecz tylko takich nieprawidłowości w działaniu, które są wymienione w art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego. Te okoliczności, jako ściśle związane z właściwym postępowaniem procesowym, bądź administracyjnym konkretnego sądu, wyłączone zostały spod kognicji sądów administracyjnych. Utrwalone jest bowiem stanowisko, wedle którego kontroli legalności nie podlegają sprawy załatwiane w trybie skargowym. Zatem i w tym aspekcie skarga jest niedopuszczalna. Na koniec rozważań godzi się przypomnieć, że prawna regulacja zawarta w przytoczonych wyżej ustawach realizuje zasadę odrębności sądownictwa administracyjnego od sądownictwa powszechnego, stąd sądy administracyjne nie są władne kontrolować działalności sądów powszechnych, gdyż stanowią one samodzielne i niezależne od siebie piony sądownictwa. Konkludując, stosownie do unormowania zawartego w art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jest ona niedopuszczalna. Dlatego na tej podstawie, mając na uwadze przytoczone wywody, orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia.