IV SAB/Gl 26/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Dyrektora A w J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie w pozostałym zakresie. W skardze z dnia 27 grudnia 2017 roku skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w J., M. W. przebywający w Zakładzie Karnym domagał się zobowiązania organu do udzielenia informacji o jakie wystąpił wnioskiem z dnia 19 grudnia 2017r. Była to informacja o specjalizacji lekarzy zatrudnianych przez dyrektora Zakładu Karnego w J., a także informacja o sposobie w jakim Zakład Karny w J. realizuje zamówienia na dostawę lekarstw i artykułów sanitarnych. M. W. domagał się nadto zobowiązania organu do wydania jadłospisów szczegółowych dla diety L oraz P za okres od 1 października do 19 grudnia 2017 roku. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Zakładu Karnego w J. wniósł o umorzenie postepowania jako bezprzedmiotowego. Przyznał, że dopuścił się zwłoki w udostępnieniu informacji publicznej. Wyjaśnił nadto z jakie przyczyny zwłoka ta wynikła wskazując, że wniosek skarżącego został mylnie potraktowany jako złożony w trybie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 647). Jednak po otrzymaniu skargi na bezczynność sporządzonej w dniu 27 grudnia 2017r. a doręczonej organowi w dniu 15 stycznia 2018r., niezwłocznie udzielono skarżącemu informacji publicznej w formie opracowania żądanych informacji oraz wykonania kserokopii. Przesyłka zawierająca żądane we wniosku informacje została nadana do skarżącego w dniu 30 stycznia 2018r. Organ wyjaśnił nadto, że już w dniu 21 grudnia 2017 roku, po otrzymaniu wniosku skazanego został on poinformowany, że jadłospisy są publikowane poprzez ich wywieszenie w pomieszczeniu jadalni oraz ogłaszane każdego dnia przez radiowęzeł. Lista lekarzy specjalistów zatrudnianych przez tutejszą jednostkę zawarta jest natomiast w załączniku numer 10 do zarządzenie Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] z dnia [...] w sprawie porządku wewnętrznego dla osadzonych przebywających w Zakładzie Karnym w J., który znajduje się w każdej celi mieszkalnej oraz zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej. Każdy osadzony ma możliwość przeglądania Biuletynu Informacji Publicznej (zgodnie z treścią załącznika nr 16 do ww. zarządzenia). Powołując się na treść art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi organ wskazał, że fakt podjęcia czynności, której domagał się skarżący powoduje ustanie stanu bezczynności, a postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie staje się więc bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Dołączona do skargi dokumentacja potwierdzała fakt skierowania przez skarżącego do Dyrektora Zakładu Karnego w J. wniosku, w którym domagał się udzielenia mu informacji o tym jakich specjalizacji lekarzy zatrudnia dyrektor Zakładu Karnego w J., a także w jaki sposób Zakład Karny w J. realizuje zamówienia na dostawę lekarstw i artykułów sanitarnych oraz domagał się przekazania mu jadłospisów szczegółowych dla diety L oraz P za okres od 1 października do 19 grudnia 2017 roku. Dokumentacja ta potwierdzała nadto przekazanie wnioskodawcy w dniu 30 stycznia 2018 r. wnioskowanych informacji. Poinformowano skarżącego, że Dyrektor Zakładu Karnego w J. w miesiącu grudniu 2017 roku zatrudniał na podstawie umowy o pracę lekarzy specjalistów z zakresu chirurgii ogólnej, z zakresu stomatologii i chirurgii stomatologii, z zakresu otolaryngologii, z zakresu chorób wewnętrznych, kardiologii i endokrynologii, a dodatkowo na podstawie umów o charakterze cywilno-prawnym zatrudniał lekarza stomatologii, lekarza z zakresu chorób płuc, z zakresu neurologii, z zakresu okulistyki, z zakresu psychiatrii, z zakresu chirurgii urazowo-ortopedycznej, z zakresu medycyny rodzinnej, chorób wewnętrznych, z zakresu chirurgii ogólnej. W załączniku do pisma przekazano nadto informacje o jadłospisach dla diety L oraz P za okres od 1 października do 19 grudnia 2017 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a) P.p.s.a. Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej albo podejmowane czynności materialnotechniczne - możliwe jest zaskarżenie braku właściwego działania organu administracji. Uwzględnienie skargi w tym przypadku, w myśl art. 149 P.p.s.a., nakazuje sądowi administracyjnemu zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzygnięcia kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena, co do bezczynności organu dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu i wynikających z nich uprawnieniach i obowiązkach. W kontrolowanej sprawie stan prawny ma oparcie w regulacji zawartej w ustawie z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U z. 2016 r. poz.1764 - zwanej dalej u.d.i.p.), co skutkuje przyjęciem właściwości sądów administracyjnych w świetle art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Kwestia, czy adresat wniosku o udostępnienie informacji był podmiotem zobowiązanym w świetle u.d.i.p nie była sporna. Nie budzi wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że Dyrektor Zakładu Karnego w J. po myśli art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępniania informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne. Również jako niesporne należało uznać, że żądanie domagającego się udzielenia informacji podmiotu mieściło się w obszarze ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ab initio u.d.i.p. obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 w/w ustawy), a więc bezspornie również informacja o wewnętrznym funkcjonowaniu zakładu karnego i ochronie medycznej odbywających karę pozbawienia wolności. Istotę sporu stanowiła natomiast kwestia czy organ podjął wymagane prawem działanie, czy też pozostawał w chwili złożenia skargi względnie czy nadal pozostaje w bezczynności. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05, LEX nr 236545). Termin określony w art. 13 ust. 2 cytowanej ustawy wynosi – z wyjątkami w nim wymienionymi – 14 dni od dnia złożenia wniosku. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej załatwienie sprawy przybiera następujące formy: 1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji. Sposób załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej przez organy władzy publicznej ustawa przewiduje wyłącznie w art. 16 ust. 1 ustawy, według którego odmowa udostępnienia informacji oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w jej art. 14 ust. 2, następują w tej właśnie formie. Dokumentacja sprawy przedstawiona Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wraz ze skargą pozwala przyznać rację skarżącemu, że do dnia wniesienia skargi zobowiązany organ nie załatwił sprawy w całości. Nie udzielił żądanych informacji. Nie wydał też decyzji o odmowie udzielenia informacji ani też nie przekazał adresatowi wniosku pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać. Jednocześnie za niewątpliwe przyjąć trzeba, że po dacie wniesienia skargi na bezczynność organu, organ załatwił sprawę zgodnie z wnioskiem. W przypadku, gdy organ załatwi sprawę po myśli właściwych przepisów w czasie pomiędzy wniesieniem skargi, a wydaniem przez sąd administracyjny wyroku powinien znaleźć zastosowanie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt I OPS 6/08 LEX nr 463487 publ. Internetowa Baza Orzeczeń NSA) stwierdzając, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a ma zastosowanie, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zgodnie z wymienionym w cytowanej uchwale przepisem art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu. Z przedstawionego wyżej powodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. - postanowił umorzyć postępowanie. Odnosząc się do kwestii, czy w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa ze względu na zwłokę w udostępnieniu żądanej informacji publicznej przez podmiot do tego zobowiązany, Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało charakteru rażącego. W orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13; w Poznaniu z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15). Z wyjaśnień organu wynika jednoznacznie, że do opóźnienia w udzieleniu informacji doszło nie ze złej woli adresata wniosku lecz wskutek błędnego zakwalifikowania prośby skarżącego, jako złożonej w innym niż ustawa o dostępie do informacji publicznej, trybie. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zd. drugie P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.