IV SAB/Gl 43/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek – Ciszewska Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2016r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia 15 stycznia 2016 r. K.M. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej domagając się wskazania przyczyn dla których Sąd Rejonowy w Z. nie realizuje zapowiedzi umieszczonej na stronie internetowej Sądu Apelacyjnego w K., a dotyczącej udostępnienia wersji elektronicznej pism sądowych, wyjaśnienia, dlaczego kierownik sekretariatu Wydziału IV Pracy poinformował Centrum Wsparcia Portali, że w repertorium elektronicznym Sawa publikacji podlegają tylko orzeczenia, protokoły i wezwania dla stron, podania podstawy prawnej takiego postępowania, wyjaśnienia dlaczego inaczej postępują Sąd Okręgowy w G. i Sąd Apelacyjny w K. oraz wyjaśnienia, dlaczego Sąd w Z. udostępnił jedynie nastraszą wersję formularza elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP oraz domagał się stwierdzenia bezczynności organu i zobowiązania do udostępnienia informacji publicznej w terminie 3 dni od dnia wydania wyroku oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 18,917 zł. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w Z. z wnioskiem o udostępnienie drogą elektroniczną żądanej informacji publicznej. Skarżacy wskazał, że do dnia wniesienia skargi Prezes Sądu Rejonowego w Z. nie udostępnił informacji w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej ani nie powiadomił strony, że informacja nie może być udostępniona w tym terminie, jak również nie powiadomił o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację. Nie wydał także decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżacy zauważył, że termin na udostępnienie informacji wynosi 14 dni, a skoro od dnia złożenia wniosku upłynęło 31 dni to oznacza, że organ dopuścił się ponad dwukrotnego przekroczenia ustawowego terminu. W odpowiedzi na skargę z Prezes Sądu Rejonowego w Z. wniósł o jej odrzucenie. Podniósł, że w dniu 15 grudnia 2015 r. skarżący zwrócił się o udzielenie informacji publicznej odnośnie przyczyn nierealizowania przez Sąd Rejonowy w Z. zapowiedzi umieszczonej na stronie internetowej Sądu Apelacyjnego w K., a dotyczącej udostępnienia wersji elektronicznej pism sądowych; wyjaśnienia, dlaczego kierownik sekretariatu Wydziału IV Pracy poinformował Centrum Wsparcia Portali, że w repertorium elektronicznym Sawa publikacji podlegają tylko orzeczenia, protokoły i wezwania dla stron, podania podstawy prawnej takiego postępowania; wyjaśnienia dlaczego inaczej postępują Sąd Okręgowy w G. i Sąd Apelacyjny w K. oraz wyjaśnienia, dlaczego Sąd w Z. udostępnił jedynie najstarszą wersję formularza elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP. Wnioskodawca zażądał udostępnienia powyższych informacji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W dniu 16 grudnia 2015 r. organ udzielił skarżącemu wyjaśnień. Odnosząc się do wniosku skarżącego zauważył, że złożony przez niego wniosek nie dotyczył informacji publicznej. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, mającej walor informacji publicznej, treści wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Podkreślił, że pojęcie informacji publicznej odnosi się do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. Natomiast wniosek skarżącego dotyczył tzw. portalu informatycznego, który działa w Sądzie Rejonowym w Z. od 1 kwietnia 2015 r., a który został stworzony celem umożliwienia uczestnikom postępowania wglądu do dokumentów z ich spraw, jeżeli umieszczone zostały w systemie Sawa w formie elektronicznej. Dalej wyjaśnił, że uprawnienie do korzystania z tego portalu mają wyłącznie strony lub podmioty posiadające uprawnienia stron i to tylko w swojej sprawie. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego nie mógł zostać potraktowany jako wniosek o udostępnienie mu informacji publicznej. Organ zaakcentował, że nie jest możliwe skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej (jak też gdy nie istnieje, czy też nie jest w posiadaniu organu). W takiej sytuacjach organ nie jest zobowiązany ani do udostępnia żądanej informacji, ani do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. Tylko w sytuacji ustalenia, że dana informacja stanowi informację publiczną, jak też że wniosek o jej udostępnienie skierowany jest do podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia, można rozpatrywać ewentualną bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W tym zakresie organ przywołał wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 31/14. Skarżący w piśmie z dnia 3 marca 2016 r. podtrzymał skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, że wyjaśnienia wymagają dwie kwestie, a mianowicie czy żądania informacja jest informacją publiczną oraz czy organ wykonał obowiązki nałożone na niego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący zaprzeczył, że w dniu 16 grudnia 2015 r. udzielono mu wyjaśnień w szczególności, że "nie uznano aby informacje wnioskowane przez skarżącego miały charakter informacji publicznej:" Podkreślił nadto, że organ administracji publicznej związany jest wolą strony w przedmiocie doręczania pism, a organ nie udostępnił wnioskowanej informacji i nie podjął innych działań wynikających z art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 2 ustawy o informacji publicznej, a także nie wydał decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 tejże ustawy. Akcentował, że termin na udostępnienie informacji publicznej wynosi 14 dni, a od złożenia wniosku upłynęło 79 dni, a mimo to organ nie dokonał żadnych czynności przewidzianych ustawą o dostępie do informacji publicznej. Nadto skarżący stwierdził, że błędnym jest pogląd organu, iż informacją publiczną jest jedynie treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej. Wskazał, że w formie elektronicznej tworzone są nie tylko orzeczenia i protokoły lecz także pisma sądowe oraz inne dokumenty. Skarżący szeroko opisał korespondencję z Centrum Wsparcia Portali oraz uzyskane przez niego informacje dotyczące funkcjonowania systemów informatycznych w sądach powszechnych wskazując na istniejącą, a w jego ocenie błędną praktykę w działaniu między innymi Portalu Informacyjnego Sądów Apelacji [...]. Zaakcentował, że jego wniosek dotyczy funkcjonowania sądu powszechnego jako organu władzy publicznej i czynności (w tym także zaniechań) podejmowanych przez organ władzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (...). Przepisy nie określają, na czym polega stan "bezczynności", zatem w odkodowaniu znaczenia tego pojęcia celowe jest sięganie do poglądów doktryny i orzecznictwa. Zdaniem Sądu, trafne jest stanowisko, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ (podmiot zobowiązany) nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Oznacza to więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Przedmiot postępowania sądowego w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w udostępnieniu informacji publicznej. Mając na uwadze przedmiot skargi wskazać należy, że dostęp do informacji publiczne reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2058, z późn. zm.- dalej "u.d.i.p."). Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi stwierdzić należy, że skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej nie wymaga dla jej skutecznego wniesienia uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 285/11; postanowienie NSA z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 262/08; postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1382/07; wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 - http://www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W związku z powyższym skargę uznać należało za dopuszczalną. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28). Nie sposób nie zauważyć również, że prawo obywateli do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne przewidziano w art. 61 Konstytucji RP, który w ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, zaś według ust. 2, prawo do uzyskiwania informacji obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, przy czym przepisy Konstytucji RP nie zawężają tego pojęcia do dokumentów urzędowych. Informację publiczną stanowi zatem zarówno treść dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez organ, jak i tych, których organ używa przy realizacji zdań przewidzianych prawem oraz tych, które tylko w części dotyczą organu, nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji. Konkretyzacja powyższego konstytucyjnego tego prawa następuje w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy czym stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, co jednocześnie nie oznacza, że każdy podmiot jest zobligowany do jej udostępniania. Realizacja bowiem tego prawa spoczywa na podmiotach określonych w z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązanych do udostępniania informacji publicznej, którymi są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności zaś organy władzy publicznej (pkt 1). Niesporne w przedmiotowej sprawie jest to, że sądy powszechne, w tym Sąd Rejonowy w Z., są organami władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem spełniona została przesłanka podmiotowa. Wskazać również należy, że informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy żądaniu uzyskania informacji publicznej nie jest wymagane wykazanie ani interesu publicznego, ani celu, w jakim uzyskana informacja zostanie wykorzystana. Jedynie w przypadku informacji przetworzonej, stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy, ustawodawca wprowadził wymóg wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dodać również należy, że według art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi się odnosić do sfery faktów. Dokonując oceny wniosku w powyższym zakresie, a w szczególności biorąc pod uwagę zakres żądanych informacji, należy uznać, że w istocie skarżący domagał się wyjaśnienia sposobu działania portalu informatycznego, z którego korzystają sądy powszechne. Tego rodzaju wniosek nie podlega rozpatrzeniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie jest to bowiem wniosek o udostępnienie informacji publicznej, pomimo że skarżący powołuje się w nim na ustawę, lecz wniosek o wyjaśnienie przyczyn, błędnego w ocenie skarżącego sposobu działania systemu informatycznego (platformy ePUAP), z którego korzysta między innymi Sąd Rejonowy w Z. Wobec powyższego zarzuty skargi są chybione. Sąd wskazuje, że w aktach sprawy znajduje się pismo Prezesa Sadu Rejonowego w Z. dnia 16 grudnia 2016 r., w którym poinformowano skarżącego, że Sąd Rejonowy z Z. nie jest dysponentem platformy ePUAP. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do skutecznego postawienia Prezesowi Sądu Rejonowego w Z. zarzutu bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 15 grudnia 2015 r., gdyż nie podlegał on rozpatrzeniu w żadnym z trybów określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Z przedstawionych względów, skargę należało oddalić jako niezasadną, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak również Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zgodnie z art. 200 p.p.s.a., zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje od organu w przypadku uwzględniania skargi, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Nadto nie uwzględnił żądania skarżącego przyznania od organu sumy pieniężnej w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a, którego możliwość zastosowania występuje jedynie w przypadku uwzględniania skargi.