IV SAB/Gl 60/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-06-28
Skład orzekający: Szczepan Prax, Teresa Kurcyusz - Furmanik, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu w zakresie żądania odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest dopuszczalna przed sądem administracyjnym, czy też właściwy jest sąd powszechny?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu w zakresie żądania odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest niedopuszczalna przed sądem administracyjnym, ponieważ spory w tym zakresie rozstrzygają sądy powszechne na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej jest dopuszczalna i podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Wójta Gminy Z. w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz żądania odszkodowania lub wykupu/zamiany działek, które utraciły wartość w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucili również nierzetelne udzielenie informacji i brak pouczenia o środkach odwoławczych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że roszczenia odszkodowawcze należą do właściwości sądów powszechnych, a w zakresie informacji publicznej udzielił odpowiedzi.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobowiązał Wójta Gminy Z. do załatwienia punktu 4 i 5 wniosku skarżących w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, odrzucił skargę w zakresie dotyczącym żądań odszkodowawczych, oddalił wniosek o wymierzenie grzywny i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. K. i B. K. na bezczynność Wójta Gminy Z. w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje Wójta Gminy Z. do załatwienia punktu 4 i 5 wniosku skarżących z dnia [...] r. w terminie 14 dni; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) odrzuca skargę w zakresie określonym w jej punkcie 2 i 3; 4) oddala wniosek o wymierzenie grzywny; 5) zasądza od Wójta Gminy Z. na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
M. K. i B. K., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata A. S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wójta Gminy Z. W skardze zaskarżyli
1. bezczynność polegającą na braku rozpatrzenia do chwili obecnej, pomimo obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniosku o udostępnienie informacji publicznej zawartego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r.
2. nierzetelne udzielenie informacji w zakresie żądania przez nich odszkodowania lub też zamiany bądź wykupienia działek, a poprzez to naruszenia wymogów zawartych w art. 11, art. 10 § 1, art. 9 i art. 6 k.p.a.
3. niepouczenie strony o przysługujących jej środkach odwoławczych od decyzji (odmowy uznania roszczenia) Wójta Gminy Z.
W uzasadnieniu podniesiono, że pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. skarżący złożyli szereg wniosków, w tym o zapłatę odszkodowania, względnie zamianę lub wykupienie przez Gminę działek nr [...] i [...] będących ich własnością. Argumentowano, że działki te utraciły wartość użytkową i ekonomiczną w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co nastąpiło uchwałą Rady Gminy Z. Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Obecnie w planie miejscowym przez środek tych działek przebiega bowiem droga. W piśmie tym zawarte były także wnioski o udostępnienie informacji publicznych. Wskazano następnie, że pismem z dnia [...] maja 2011 r. organ skierował do skarżących lakoniczną i niejednoznaczną odpowiedź, która nie obejmuje jednak odpowiedzi na wnioski związane z dochodzeniem roszczeń skarżących względem Gminy. Organ nie podał bowiem podstawy faktycznej i prawnej swojego rozstrzygnięcia, nie przeprowadził jakichkolwiek dowodów jak również nie wskazał dlaczego zaniechał przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżących dowodów. Nie udzielił także żądanych informacji publicznych oraz nie pouczył skarżących o przysługującym im prawie wniesienia pozwu do sądu powszechnego.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o zobowiązanie Wójta Gminy Z. do:
- udzielenia żądanej informacji publicznej w zakresie wskazanym w piśmie z [...] kwietnia 2011 r.,
- rzetelnego przeprowadzenia pełnego postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej w kwestii żądania zapłaty, wykupu, zamiany nieruchomości skarżących na inne działki należące do Gminy
- nałożenia na organ grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2011.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Podał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. pełnomocnik skarżących zwrócił się o zapłatę odszkodowania z tytułu utraty wartości nieruchomości względnie jej wykupienie bądź zaoferowanie przez Gminę nieruchomości zamiennej. Wniósł także o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej przedstawienia wyników analiz, o których mowa w art. 32 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz zgłoszonych żądań zgodnie z treścią art. 37 ust. 8 tej ustawy (począwszy od uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Dalej wskazano, że w odpowiedzi na przedmiotowy wniosek Wójt Gminy wystosował pismo z dnia [...] maja 2011 r., w którym stwierdził, że nie widzi podstaw do wypłaty odszkodowania, bowiem w momencie zakupu nieruchomości było wydane zaświadczenie, z którego wynikało przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wskazał, odnosząc się do pisma kierowanego do ówczesnego właściciela działek, że pierwotnie był zamysł zmiany fragmentów planu jednakże na liczne wnioski mieszkańców gminy Z. racjonalne było sporządzenie nowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Poinformował także skarżących, że prawdopodobnie studium zostanie uchwalone w 2012 r. a dopiero po jego uchwaleniu będą prowadzone ewentualne zmiany planu, które określi Rada Gminy. Nadto wskazał, że w momencie przystąpienia do aktu notarialnego gmina wydając zaświadczenie określiła stan aktualny i rzeczywisty o przeznaczeniu nieruchomości, o czym nabywca wiedział. Natomiast informacje Wójta zawarte w piśmie z 2007 r. były deklaracjami bez bliższych określeń szczegółów i terminów, gdyż podjęcie uchwały o zmianie planu zagospodarowania przestrzennego należy do właściwości Rady Gminy. Następnie w dalszej części odpowiedzi na skargę organ obszernie odniósł się do zasadności roszczeń skarżących z tytułu obniżenia wartości nieruchomości uznając je za bezpodstawne, bowiem w przedmiotowym planie przyjęto rozwiązania (przy braku wniosku właściciela) z poprzednio obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto skarżący w dniu obowiązywania uchwały nie byli właścicielami przedmiotowych działek. Ponadto organ podniósł, że o wszystkich faktach w tym zakresie skarżący zostali przez organ poinformowani w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. w związku z czym brak jest podstaw do formułowania twierdzeń o bezczynności organu. Podniósł również, że skarżący przed wniesieniem skargi nie zwrócili się do organu o ponowne rozważenie zakresu informacji udzielonej we wskazanym wyżej piśmie, nie wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wezwali do usunięcia naruszenia prawa, nie wnieśli zażalenia do organu wyższego stopnia na nieterminowe załatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a., co stanowi pominięcie ustawowego trybu postępowania określonego w art. 52 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez co skarga jest bezzasadna.
W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnośnie naruszenia art. 52 wyżej powołanej ustawy zaznaczył, że kwestia ta została już rozstrzygnięta wyrokiem NSA z dnia 15 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 667/1 Lex 969478, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Nadto wskazał, że przepis art. 52 ppsa dotyczy sytuacji, gdy organ pouczył stronę o przysługującym jej prawie do wniesienia zażalenia, odwołania czy też innych środków ochrony prawnej przewidzianej przez przepisy ustawy, tymczasem w sprawie brak było jakiegokolwiek pouczenia o przysługujących im prawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania danej sprawy, sąd administracyjny musi zbadać czy wniesiona do niego skarga jest dopuszczalna, dokonując jej kontroli przez pryzmat przesłanek dopuszczalności zaskarżenia.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Z kolei art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowi, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1. decyzje administracyjne,
2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także inne postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie,
4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej,
6. inne akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej,
7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego,
8. bezczynność organów w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a.
Pokreślenia wymaga, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzję, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia, albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Tym samym nie każda sprawa dotycząca bezczynności organu administracji publicznej podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne.
W niniejszej sprawie skarżący zaskarżyli bezczynność Wójta Gminy Z. w zakresie realizacji przez ten organ wniosków zawartych w piśmie skarżących z dnia [...] kwietnia 2011 r., a dotyczących z jednej strony dostępu do informacji publicznej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, natomiast z drugiej roszczeń związanych z obniżeniem wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Przy czym w tym ostatnim zakresie skarżący w punkcie 2 i 3 skargi zaskarżyli nierzetelne udzielenie informacji w zakresie żądania odszkodowania, lub zamiany działek lub ich wykupienia, niepouczenie ich o środkach odwoławczych oraz domagali zobowiązania organu do przeprowadzenia postępowania adminisracynego i wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie.
Istotę sprawy stanowi tu zatem bezczynność organu administracji publicznej w zakresie realizacji żądania skarżących w przedmiocie wypłaty odszkodowania, względnie wykupienia nieruchomości będącej ich własnością lub jej zamiany na inną nieruchomość zaoferowaną przez gminę. Skargę w powyższym przedmiocie należało uznać za niedopuszczalną, bowiem nie mieści się ona w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Kwestię realizacji uprawnienia strony do wypłaty (jak również ustalenia) odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości spowodowane uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jej wykupienia a także możliwość realizacji tych roszczeń poprzez zaoferowanie przez gminę nieruchomości zamiennej regulują przepisy art. 36 i 37 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Według przepisu art. 37 ust. 10 tej ustawy spory w powyższych sprawach rozstrzygają sądy powszechne. Przepis ten w sposób wyraźny przesądza o cywilnoprawnym charakterze roszczeń odszkodowawczych właściciela nieruchomości, dla którego korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem staje się niemożliwe bądź w istotny sposób ograniczone, lub któremu maleje wartość nieruchomości w wyniku planistycznych działań gminy. W sprawach tych roszczeń wyłącznie właściwymi są sądy powszechne, zaś postępowanie wszczęte na wniosek uprawnionej osoby nie jest postępowaniem administracyjnym i nie podlega regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2011 r.) sygn. akt II A/Gd 710/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/GL 318/06). Zatem sprawa będąca przedmiotem skargi w tym zakresie nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a sprawy cywilnej, a tym samym właściwym do jej rozpoznania jest sąd powszechny. Skarga ta podlega zatem odrzuceniu z braku kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Niezależnie od powyższego skarga w tym przedmiocie jest również niedopuszczalna z powodów formalnych, bowiem przed jej wniesieniem skarżący nie wyczerpali środków zaskarżenia, zgodnie z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Skarżący zaskarżyli bowiem brak rozpoznania w postępowaniu administracyjnym ich roszczeń odszkodowawczych. W świetle uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego żądanie wszczęcia postępowania w sprawie wymaga załatwienia w formach postępowania administracyjnego, tj. bądź przez nadanie sprawie biegu i wydania rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej bądź przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a), bądź postanowienia o zwrocie podania, gdy w sprawie właściwy jest sąd powszechny (art. 66 § 3 k.p.a.). Na postanowienia te służy zażalenie, a tym samym są one zaskarżalne do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Brak załatwienia podania przez wydanie decyzji lub postanowienia, o jakim mowa w art. 61a k.p.a., bądź w art. 66 § 3 k.p.a. przesądza o bezczynności organu administracji publicznej.
Jednakowoż w przypadku skargi na bezczynność organu, polegającą na niezałatwieniu żądania zawartego w podaniu skierowanym do organu następuje poprzez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z akt administracyjnych wynika, że przed wniesieniem skargi do tut. Sądu na bezczynność w kwestii realizacji roszczeń odszkodowawczych skarżący nie wyczerpali trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., gdyż nie wnieśli stosownego zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia, jakim w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze (art. 17 pkt 1 k.p.a.). Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżących art. 52 P.p.s.a. ma zastosowanie bez względu na to czy strona została pouczona o przysługujących jej środkach zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Natomiast brak pouczenia stanowi podstawę przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia odwołania bądź zażalenia), o ile taki termin został zastrzeżony w ustawie. W przypadku bezczynności strona, po upływie terminu do załatwienia sprawy, w każdym czasie, do momentu wydania stosownego aktu (decyzji bądź postanowienia) może wnieść zażalenie bądź wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Na marginesie wskazać również przyjdzie, że bezczynność polegająca na braku pouczenia strony o środkach zaskarżenia od decyzji, czy postanowienia nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Brak takiego pouczenia w decyzji czy postanowieniu podlega uzupełnieniu z urzędu lub na żądanie strony w formie postanowienia (art. 111 oraz 126 k.p.a.). Na postanowienie to nie służy zażalenie (art. 111 k.p.a. w zw. z art. 141 § 1 k.p.a.), nie jest to także postanowienie kończące postępowanie w sprawie ani rozstrzygające sprawę co do istoty, zatem nie jest to postanowienie o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Natomiast skarga na bezczynność, jak już wskazano, jest dopuszczalna tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalna jest skarga na działania organu administracji.
Z tych wszystkich względów skarga w przedmiocie określonym w jej punkcie 2 i 3, jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., co orzeczono w punkcie 3 sentencji.
Natomiast przechodząc do dopuszczalności skargi w zakresie bezczynności w sprawach dotyczących informacji publicznej, słusznie wskazał pełnomocnik skarżących, że ugruntowane jest już orzecznictwo, iż skarga na bezczynność organu nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) - zwana dalej "ustawą", w kompleksowy sposób reguluje zagadnienie dostępu do informacji publicznej, określa zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Przepisy tej ustawy nie przewidują środków zaskarżenia bezczynności, natomiast art. 52 § 3 P.p.s.a. odnosi się do skarg na akty lub czynności, a więc nie obejmuje swym zasięgiem bezczynności (por. przykładowo wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 683/09 , z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1048/11, publ. www.nsa.gov.pl).
Wobec tego skarga dotycząca bezczynności Wójta Gminy Z. polegającej na braku rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej zawartego w piśmie skarżących z dnia [...] kwietnia 2011 r. podlegała merytorycznemu rozpoznaniu i w tym zakresie okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Informację publiczną w świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują, bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swych kompetencji. Przy czym informacja publiczna dotyczy strefy faktów. Można zatem stwierdzić, że w uproszczeniu informacja publiczna to zbiór danych, które te organy i podmioty tworzą lub nimi dysponują w ramach wykonywanej działalności publicznej. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących tego organu. Informację publiczną stanowi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i tych, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie sygn. akt I OSK 123/06, Lex nr 291357 i inne).
Należy jednocześnie zaznaczyć, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno - technicznej. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda określony podmiot jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia. Przez pojęcie "odmowy udostępnienia informacji publicznej" należy rozumieć sytuację, w której organ posiada informację o charakterze publicznym, ale jej nie udostępnia, ponieważ prawo do informacji jest na przykład ograniczone przepisami o informacji niejawnej oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1 ustawy), bądź objęte wnioskiem żądanie dotyczy informacji publicznej o charakterze przetworzonym zaś wnioskodawca, pomimo wezwania, nie wykaże istnienia interesu publicznego do jej uzyskania (art. 3 ust. 1 pkt 1). Natomiast, gdy organ odmawia udostępnienia informacji publicznej z tego powodu, że nie posiada żądanych informacji, bądź też wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną, nie jest wymagana forma decyzji administracyjnej przewidziana dla odmowy udzielenia informacji (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33)
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że dysponent informacji publicznej jest zobowiązany do jej udostępnienia tylko wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej, niż wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji.
Z bezczynnością organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej będziemy mieli zatem do czynienia, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, nie wydaje również decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jednocześnie należy podkreślić, że w tego typu sprawach wnioskodawca domaga się udzielenia informacji, czyli wskazania zgodnego z wnioskiem. Przedstawienie informacji innej niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca lub też informacji wymijającej, może powodować jego uzasadnione wątpliwości, co do tego, czy organ w ogóle udzielił odpowiedzi, co w takiej sytuacji należy traktować jako nieudzielanie żądanej informacji
Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 ustawy udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i 15 ust. 2.
W niniejszej sprawie skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. wystąpili z żądaniem udostępnienia informacji publicznej, tj. wyników analiz, o których mowa w art. 32 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz zgłoszonych żądań zgodnie z treścią art. 37 ust. 8 tej ustawy (począwszy od uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) – punkt 4 i 5 wniosku. Wskazali również formę, w jakiej oczekują jej udostępnienia (na piśmie). W świetle art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym wójt przekazuje radzie gminy wyniki analiz, o których mowa w ust. 1 (dot. zmian w zagospodarowaniu przestrzennym gminy), po uzyskaniu gminnej lub innej właściwej, w rozumieniu art. 8, komisji urbanistyczno-architektonicznej, co najmniej raz w czasie kadencji rady. Nadto stosownie do treści art. 37 pkt 8 tej ustawy wójt przedstawia okresowo – odpowiednio do potrzeb, lecz co najmniej raz w roku – na sesji rady gminy informację o zgłoszonych żądaniach, o których mowa w art. 36 ust. 1-3 i ust. 5 (dot. odszkodowania, wykupienia nieruchomości lub jej części, zamiany nieruchomości w związku z obniżeniem wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu miejscowego lub jego zmiany).
Żądanie skarżących dotyczyło zatem informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Mieści się ono bowiem w obszarze działalności organu gminy - podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia, dotyczącej spraw publicznych, o których mowa w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy. Wójt zobowiązany był więc do załatwienia punktu 4 i 5 wniosku skarżących z dnia [...] kwietnia 2011 r. Przy czym załatwienie wniosku powinno nastąpić, bądź poprzez udzielenie informacji zgodnej z żądaniem w drodze czynności materialno-technicznej, albo przez odmowę jej udzielenia w drodze decyzji administracyjnej, albo poprzez umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych w przywołanej ustawie (art. 16 ust. 1). Tymczasem analiza treści pisma organu z dnia [...] maja 2011 r. odnoszącego się do wniosku skarżących wskazuje, że skarżącym nie udzielono odpowiedzi w żądanym zakresie. W piśmie tym Wójt nie udostępnił bowiem ani wyników analiz przekazanych Radzie Gminy, ani informacji o zgłoszonych żądaniach przedstawionych na sesji Rady Gminy, zgodnie z art. 32 i 37 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w okresie wskazanym we wniosku. Nie poinformował także skarżących, dlaczego informacji tej nie udzielił. Taka sytuacja mogłaby mieć miejsce wówczas, gdyby żądana informacja nie istniała, gdyż nie została ona przez organ wytworzona, bądź gdyby istniał odrębny tryb dostępu do żądanej informacji bądź też gdyby żądana informacja została już udostępniona poprzez jej opublikowanie w Biuletynie Informacji Publicznej. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 ustawy informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek. Pismo organu nie jest także decyzją odmawiającą udostępnienia informacji publicznej bądź umarzającą postępowanie w sprawie. Dlatego też wystąpiły przesłanki do stwierdzenia bezczynności organu w załatwieniu punktu 4 i 5 wniosku skarżących z dnia [...] kwietnia 2011 r.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w punkcie 1 sentencji na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., określając termin do załatwienia sprawy przez organ z uwzględnieniem art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a termin ten będzie liczony zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a.
Konsekwencją niniejszego rozstrzygnięcia Sądu jest więc konieczność ponownego rozpatrzenia punktu 4 i 5 wniosku o udostępnienie informacji publicznej zawartego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r.
Sąd nie dopatrzył się w bezczynności organu rażącego naruszenia prawa, gdyż zareagował on na wniosek skarżących zawierający szereg żądań, a bezczynność w przedmiocie informacji publicznej wynikła z błędnej oceny merytorycznej żądania w tym zakresie, którą organ odniósł do podnoszonej w piśmie skarżących zasadniczej kwestii dotyczącej roszczeń związanych z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Natomiast odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny zauważyć przyjdzie, że nie wiąże on Sądu, o czym stanowi teść art. 149 § 2 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje możliwość wymierzenia grzywny w przypadku stwierdzenia bezczynności organu, jednakże następuje to w przypadkach, gdy bezczynność organu przybiera postać celowego działania lub poważnego zaniedbania Tymczasem w kontrolowanym postępowaniu taka sytuacja nie miała miejsca, a okoliczności związane z bezczynnością, jak wyżej wskazano, nie były tego rodzaju, aby można je zakwalifikować jako naruszenie prawa w stopniu rażącym, co w ocenie Sądu nie daje podstaw do wymierzenia organowi grzywny.
O kosztach orzeczono z mocy art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a, na które składa się wpis od skargi w przedmiocie bezczynności w zakresie informacji publicznej w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w tej sprawie, obejmujące wynagrodzenie ustalone w stawce minimalnej wynoszącej 240 zł, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz kwotę 17 zł z tytułu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło