IV SO/Gl 3/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 8 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. R. o wymierzenie Komendantowi Miejskiemu Państwowej Straży Pożarnej w G. grzywny w trybie art. 55 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) za nieprzekazanie Sądowi w terminie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w kwestii wniosku o przyznanie J. R. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić J. R. z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę [...] ([...] złotych) a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy; W treści pisma procesowego z dnia 17 lipca 2009 r. J. R. wniósł o zwolnienie "w całości od kosztów sądowych". Następnie, to jest w dniu 20 lipca 2009 r. przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Formularz ten został omyłkowo dołączony do akt niniejszej sprawy. W jego treści wnioskodawca określił bowiem w sposób jednoznaczny, że odnosi się on do innego toczącego się przed tutejszym Sądem postępowania (sygn. akt IV SO/Gl 6/09), w którym także bierze udział. W tym stanie rzeczy, zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2009 r. wspomniany formularz złożony przez J. R. w dniu 20 lipca 2009 r. wyłączono z niniejszych akt i dołączono do akt przywołanej wyżej sprawy o sygn. IV SO/Gl 6/09. Równocześnie wnioskującego wezwano (pismem z dnia 19 sierpnia 2009 r.) do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy - odnoszącego się do niniejszej sprawy. J. R. złożył rzeczony formularz w dniu 3 września 2009 r. W jego treści potwierdził, iż zakres zgłoszonego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślił, że jest osobą zadłużoną i utrzymuje się z zaciągniętych pożyczek oraz "końcówki debetu" w rachunku bankowym. Wskazał też, iż osiąga dochód z tytułu [...] w kwocie [...], który nie wystarcza na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych. W tym miejscu dodał, że wspomniana [...] jest "w całości przejmowana przez bank (...) tytułem zadłużenia". Nadto oświadczył, że gospodaruje samotnie oraz nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości (zamieszkuje w lokalu [...] o powierzchni [...]). Do wniosku dołączony został wyciąg bankowy obrazujący operacje dokonane na koncie należącym do strony w okresie od 7 lipca do 4 sierpnia 2009 r. oraz potwierdzający saldo ujemne na tym rachunku bankowym w rozmiarze [...], jak również to, że saldo dostępne w ramach przysługującego limitu zadłużenia wynosi [...]. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku J. R. należy podnieść, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 tej ustawy mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena stanu majątkowego wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że określony w cytowanym przepisie wymóg został przezeń zachowany. Z oświadczeń wyżej wymienionego i z nadesłanych w toku postępowania dokumentów źródłowych wynika bowiem, że nie posiada on żadnych zasobów pieniężnych ani majątku, natomiast jedynym źródłem dochodu jest dlań niewysoka [...]. Nie budzi zatem wątpliwości, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego w kwocie [...] przekracza jego możliwości finansowe. Niezależnie od powyższego stwierdzić przyjdzie, że okoliczności sprawy nie uzasadniają całkowitego uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (omawiana zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). W konsekwencji zastosowanie tej instytucji prawnej w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na choćby częściowe sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Tymczasem skarżący do osób takich nie należy. Analiza okoliczności powołanych we wniosku oraz danych ujętych w przedłożonym wyciągu z rachunku bankowego J. R. nie wskazuje bowiem, aby jego sytuacja materialna i życiowa była aż tak trudna, by uniemożliwiać przynajmniej częściową partycypację w kosztach związanych z niniejszym postępowaniem. Trzeba w tym miejscu wskazać, że J. R. nie ma żadnych innych osób na utrzymaniu, osiąga - jakkolwiek niewielki - to jednak stały miesięczny dochód w kwocie netto [...] (vide: nadesłany wyciąg bankowy) a z jego oświadczeń nie wynika, aby w niniejszym przypadku zachodziły szczególne okoliczności (np. ciężka, obłożna choroba, poważne kłopoty rodzinne, niedostatek, nadzwyczajne zdarzenia losowe) mogące skutkować obciążeniem ponadprzeciętnie wysokimi wydatkami. Należy także dodać, że przedłożony wraz z wnioskiem wyciąg z rachunku bankowego strony potwierdza wprawdzie, iż rachunek ten wykazuje saldo ujemne ([...] - stan na 5 sierpnia 2009 r.). Jego treść wskazuje jednak wyraźnie, że wnioskodawca w dniu 7 lipca 2009 r. dokonał wypłaty kwoty [...], co świadczy o tym, iż może on swobodnie dysponować otrzymywanymi środkami finansowymi w ramach limitu zadłużenia przyznanego przez bank, wynoszącego [...] (kwota określonego w wyciągu salda dostępnego). Wbrew twierdzeniom podnoszonym we wniosku, J. R. nie jest zatem osobą pozbawioną środków do życia. Mając na względzie powyższe uznano, że strona przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu jest w stanie pokryć przynajmniej niewielką części wpisu sądowego jaką jest kwota [...] ([...]% wymaganej opłaty) bez ryzyka poniesienia uszczerbku dla swych koniecznych potrzeb życiowych strony. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Tymczasem, zważywszy całokształt okoliczności składających się na obraz stanu majątkowego wnioskodawcy nie sposób zgodzić się, aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kwoty [...]. Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan rzeczy, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.