I SA/Go 102/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk- Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Krystyna Skowrońska- Pastuszko (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi "B" Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił B Sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2009r. nr [...] w przedmiocie określenia straty z działalności gospodarczej za 2005 r. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym: Wyżej wymienioną decyzją organu pierwszej instancji określono skarżącej spółce stratę z działalności gospodarczej za 2005 r. w wysokości 7.650,29 zł. Decyzja ta została doręczona w dniu 29 września 2009 r. pełnomocnikowi spółki A.D. (k. 23 akt administracyjnych). Ustawowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji biegł do dnia 13 października 2009 r. W dniu [...] października 2009 r. do Urzędu Kontroli Skarbowej Ośrodka Zamiejscowego wpłynął wniosek skarżącej spółki z dnia 15 października 2009 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem z dnia [...] października 2009 r. Odwołanie wraz z wnioskiem zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 15 października 2009 r. przez pełnomocnika F.M.. Do wniosku załączono kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] października 2009 r. wystawionego dla F.M.. Z jego treści wynika, że F.M. w dniach [...] października 2009 r. był niezdolny do pracy z zaleceniem, że chory powinien leżeć. Powyższy dokument został potwierdzony notarialnie, na dowód czego załączono kserokopię dokumentu notarialnego rep. A nr [...] z dnia [...] października 2009 r. wystawionego przez notariusza M.K.. Wyżej wymieniony dokument notarialny potwierdza zgodność kserokopii z okazanym oryginałem dokumentu, nie precyzując jaki dokument został w ten sposób poświadczony za zgodność z oryginałem. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania F.M. podał, że ustawowy termin przewidziany do wniesienia odwołania minął w czasie , gdy był niedysponowany z powodu nagłego ataku choroby wirusowej "półpasiec" połączonej z ostrymi bólami i gorączką , w związku z czym było możliwości podpisania przygotowanego do wysyłki odwołania. Odwołanie zostało sporządzone dnia [...] października 2009 r. (data umieszczona na tym piśmie). Z uwagi na to , że bez własnej winy, tylko z wyżej wskazanych przyczyn obiektywnych F.M. nie był w stanie w przewidzianym ustawowo terminie ustosunkować się do przedmiotowej decyzji, wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu powyższego wniosku o przywrócenie terminu, wydał w dniu [...] grudnia 2009 r. postanowienie nr [...], w którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia straty z działalności gospodarczej za 2005 r. w wysokości 7.650,29 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że przywrócenie terminu do złożenia odwołania oznacza, że strona może skorzystać z uprawnień, które utraciła wskutek uchybienia terminu. Aby doszło do przywrócenia terminu do złożenia odwołania muszą wystąpić łącznie następujące przesłanki: należy złożyć wniosek, wskazać we wniosku przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnić brak winy w spowodowaniu przekroczenia terminu oraz dokonać czynności, dla której przewidziano dany termin. Brak jakiejkolwiek z nich nie pozwala na skuteczne przywrócenie terminu, co zdaniem organu w tej sprawie miało miejsce. Organ wskazał, że złożony wniosek o przywróceniu terminu nie spełnia przesłanki art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa , bowiem nie zawiera uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Nie wykazano okoliczności, z których wynikałoby, że stan zdrowia lub inne okoliczności uniemożliwiły F.M. dokonanie czynności w terminie. Z dołączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego nie wynika, że stan zdrowia uniemożliwiał pełnomocnikowi podpisanie sporządzonego już [...] października 2009 r. i przygotowanego do wysyłki odwołania. Ponadto organ zwrócił uwagę, że wyżej wymieniona data jest jedyną uwidocznioną w odwołaniu (nagłówek odwołania ), należy więc domniemywać, że odwołanie nie tylko zostało sporządzone ale i podpisane w tym dniu. Według Dyrektora Izby Skarbowej zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę nie można automatycznie i bezkrytycznie uznawać za okoliczność wykluczającą istnienie winy w uchybieniu terminu. Powołując się na utrwaloną linię orzecznictwa (np. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162, Monitor Prawny 2003/8/340) wskazał, że należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego przez osoby należycie dbające o swoje interesy i brać pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu może nastąpić wyjątkowo, w sytuacji gdy nie można usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r. , sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawny 2002/23/1059). Według organu szczególnej staranności i sumienności należy wymagać od osób prowadzących biura podatkowe , które zawodowo trudnią się reprezentowaniem podmiotów gospodarczych, będąc przez nie obdarzonym szczególnym zaufaniem. Dalej organ wskazał, że F.M. w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu jako powód uchybienia podał chorobę, którą przechodził w dniach od [...] października 2009 r., wymagającą pozostania przez niego w tym okresie w domu. Nie kwestionował istnienia po swojej stronie świadomości upływu terminu do wniesienia odwołania w dniu [...] października 2009 r. Pozostawienie podpisania odwołania na ostatni dzień, w którym upływał termin, świadczy o niezachowaniu należytej staranności. Jak zauważył organ, dzień ten był pierwszym dniem choroby pełnomocnika. Stwierdził też, że wskazana choroba półpasiec, pomimo wywołania ostrych bólów i gorączki, nie pozbawia możliwości dokonania czynności podpisania odwołania, które już wcześniej zostało sporządzone. Dyrektor Izby Skarbowej dodał jeszcze, że wysłanie pisma przez pracowników biura podatkowego bez podpisu F.M. skutkowałoby brakiem formalnym odwołania, który mógł zostać usunięty w trybie art. 169 ustawy Ordynacja podatkowa. W konsekwencji po usunięciu braku w postaci podpisu odwołanie zostałoby uznane za wniesione skutecznie. W konkluzji organ stwierdził, że pełnomocnik skarżącej Spółki nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Skarga Spółki B została oparta tylko i wyłącznie na zarzucie, że "organ podatkowy w rozpatrywanej sprawie nie wziął pod uwagę faktu, że przebyta choroba jest chorobą zakaźną o różnym nasileniu i ogranicza w ten sposób kontakt z otoczeniem". Na tej podstawie skarżąca domagała się – po uwzględnieniu zgłoszonych zarzutów i dowodów – uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała ponadto, że pełnomocnik przebywał na leczeniu w miejscu zamieszkania, tj. w Poznaniu i miał bardzo ograniczony kontakt z pracownikami biura. Podniosła, że choroba jest stanem niezależnym od woli, skutki jej są nieprzewidywalne i trudno mówić o winie skoro jest ona dodatkowo chorobą zakaźną, przebiegającą z ogromnymi bólami i nieprzewidywalnymi powikłaniami. Podtrzymane zostało twierdzenie, że odwołanie rzeczywiście było przygotowane już [...] października 2009 r., ale wymagało jeszcze konsultacji i uściśleń oraz podpisania i wysłania, a nagły atak wirusowej zakaźnej choroby pełnomocnika spowodował również utrudnienia w tym zakresie (zakaz kontaktu z osobami i leżenie w bólach). Według strony skarżącej zarzut organu podatkowego o niestaranności i sumienności właściciela biura podatkowego jest chybiony, ponieważ nie uwzględnia sytuacji życiowych i losowych, na które nie można mieć w żaden racjonalny sposób wpływu i nie można ich przewidzieć. Organizacja pracy w biurze nie dopuszcza sytuacji wysyłki ważnej korespondencji bez podpisu; tym bardziej, że pisma procesowe i odwoławcze sporządzane są wyłącznie przez pełnomocnika (właściciela). W związku z powyższym zostały spełnione wszystkie przesłanki skutkujące uznaniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a przede wszystkim, że brak było winy w uchybieniu tego terminu. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, prezentując stanowisko i argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie organu pełnomocnik skarżącej nie wykazał w szczególności, że stan zdrowia lub inne okoliczności uniemożliwiły mu podpisanie odwołania sporządzonego już dnia [...] października 2009 r. i przygotowanego do wysyłki. Pozostawienie podpisania odwołania na ostatni dzień, w którym upływał termin, świadczy też o niezachowaniu należytej staranności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie rozważań należy wskazać, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., jest sprawowana według kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przeprowadzając taką kontrolę, Sąd - zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. - nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonuje więc oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia w zakresie, który może nie odpowiadać zakresowi zakwestionowania rozstrzygnięcia przez stronę skarżącą. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził, by zaskarżone postanowienie zostało wydane z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność jego uchylenia. Spór dotyczył zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do treści art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej Ordynacja podatkowa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie ze złożeniem wniosku należy dopełnić czynności, dla której był określony ustawowy termin. Powołany wyżej przepis uzależnia przywrócenie terminu od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu złożenia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był termin. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej Spółki wystąpił z wnioskiem do właściwego organu z zachowaniem terminu wskazanego powyżej oraz dopełnił czynności, dla której termin był określony, tj. załączył do wniosku odwołanie. Oceniając, czy wystąpił brak winy, Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, przyjmując obiektywne mierniki staranności. Jak podkreśla się w literaturze (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Ordynacja podatkowa". Komentarz. Warszawa 2009, s. 657; również B.Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki "Ordynacja podatkowa". Komentarz 2009, Wrocław 2009, s. 690) oraz w orzecznictwie (np. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r. , sygn. akt I FSK 374/2006, LEX nr 262725 oraz wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99 LEX nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98 LEX nr 39797;) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda owa powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy) - por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r. , sygn. akt I FSK 374/06, LEX nr 262725, wyrok z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 629/07, LEX nr 350945, wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA1259/98 , LEX nr 44754). Należy również wskazać, że do przywrócenia terminu nie jest konieczne udowodnienie, iż zainteresowany nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Wystarczy samo uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym. Prawdopodobieństwo jest środkiem, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił i ocenił, że pełnomocnik skarżącej Spółki nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Jak już wyżej wskazano, o niezawinieniu, można mówić wówczas, gdy niedopełnienie obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego wysiłku. Oceniając działanie skarżącej, nie można przyjąć, że było ono niezawinione. Okoliczności faktyczne powołane we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. choroba zakaźna pełnomocnika skarżącej Spółki, uniemożliwiająca ponoć kontakt z pracownikami kancelarii nie wskazują na to, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć i które mogłyby usprawiedliwiać działanie pełnomocnika skarżącej. Podkreślić należy, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało nadane w urzędzie pocztowym 15 października 2009 r., w trakcie trwania choroby ([...] października 2009 r.). Skoro istniała możliwość wysłania tych dokumentów 15 października 2009 r., to brak jest dostatecznych podstaw, by przyjąć, że takiej możliwości nie było w ostatnim dniu do złożenia odwołania tj. [...] października 2009 r. Słusznie też organ wskazał, że można było złożyć nawet niepodpisane odwołanie, gdyż jest to brak formalny. W tej sprawie zresztą odwołanie zostało podpisane przez pełnomocnika. Nie wskazał on jednak, jakie to okoliczności uniemożliwiły podpisanie i wysłania odwołania [...] października 2009 r., skoro czynności te wykonał i tak w trakcie choroby, dwa dni później, 15 października 2009 r. Zdaniem Sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego stwierdzając, iż niedochowanie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek niezachowania przez pełnomocnika skarżącej szczególnej staranności w prowadzeniu spraw Spółki. Skarżąca decydując się na konkretnego pełnomocnika, prowadzącego Biuro Usług i powierzając mu prowadzenie jej spraw, musiała liczyć się z konsekwencjami takiego wyboru. W okolicznościach niniejszej sprawy spóźnione wysłanie sporządzonego wcześniej odwołania nie nastąpiło bez winy pełnomocnika strony, skutkiem czego uzasadniona była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę należało oddalić. ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Anna Juszczyk-Wiśniewska ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko