I SA/Go 102/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi T spółka z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Skarżąca T Sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej organem II instancji, organem odwoławczym, Dyrektorem IS) z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej (zw. dalej organem I instancji, Dyrektorem IC) z dnia [...] października 2016 r. nr [...] wydane w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Dyrektor IC działający w ramach zlecenia rekwizycyjnego Dyrektora Izby Celnej, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., dokonał zajęcia na podstawie protokołu zajęcia z [...] lipca 2016 r. następujących ruchomości T Sp. z o.o.: automatu do gier [...] nr [...], automatu do gier [...], automatu do gier [...] nr [...]. Następnie skarżąca Spółka skierowała do Dyrektora IC skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, w której zaskarżonej czynności – dokonania zajęcia ruchomości w postaci trzech automatów do gier – zarzuciła naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., zwana dalej "u.p.e.a.") poprzez błędne określenie w protokole wierzyciela – Dyrektora Izby Celnej. Ponadto skarżąca wskazała, że automaty będące przedmiotem zajęcia, były wyłącznie w posiadaniu zależnym spółki na podstawie umowy handlowej i prowadzenie egzekucji w tej sprawie było niedopuszczalne. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności. Postanowieniem z [...] października 2016 r. Dyrektor IC oddalił skargę skarżącej na czynność egzekucyjną, uznając dokonaną czynność za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie do Dyrektora IS, podtrzymując argumentację podniesioną uprzednio w skardze. Skarżąca podniosła dodatkowo zarzut naruszenia zasady obiektywizmu, gdyż w jej ocenie powołania świadkowie dokonanej czynności nie gwarantowali jej zachowania. Dyrektor IS postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. po zapoznaniu się z materiałem dowodowym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora IC, nie stwierdzając uchybień uzasadniających wycofanie z obrotu zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia przepisów prawa. W uzasadnieniu swojego stanowiska Dyrektor IS przywołał brzmienie art. 67 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a. wskazując, że podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w ustawie oraz wskazał, jakie elementy powinien zawierać protokół zajęcia i odbioru ruchomości. Jednocześnie Dyrektor IS wskazał, że wzór protokołu zajęcia i odbioru ruchomości został określony w załączniku nr 11 do obowiązującego w dacie dokonanego zajęcia rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2310). Oceniając przeprowadzoną wobec skarżącej czynność egzekucyjną Dyrektor IS stwierdził, że powołanie na świadków pracowników Urzędu Celnego było zgodne z art. 51 § 3 u.p.e.a. i tym samym nie uznał zasadności zażalenia w tym zakresie. Natomiast odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu prowadzenia egzekucji na wniosek Dyrektora Izby Celnej – jako podmiotu nieuprawnionego, organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne rozpoznaniu podlegają jedynie zarzuty dotyczące kwestii formalnoprawnych realizacji danej czynności egzekucyjnej. Dyrektor IS odniósł się również do kwestii własności zajętych ruchomości i wyjaśnił, że podmiot nie będący zobowiązanym ale roszczący sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a. może wystąpić do organu egzekucyjnego – w terminie 14 dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do rzeczy lub tego prawa – z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając dowody na poparcie swego żądania, czego w niniejszej sprawie nie dokonano. Skarżąca nie godząc się z powyższym stanowiskiem Dyrektora IS wyrażonym w postanowieniu z [...] grudnia 2016 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w której zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. Z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. zwany dalej "k.p.a.") oraz art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 97 § 2 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, zaś z skarżąca Spółka informowała, że zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych; 2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zaniechał określenia w protokole wierzyciela, ograniczając się jedynie do wskazania tytułu wykonawczego nr [...] i podając jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej, w sytuacji gdy Dyrektora Izby Celnej zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a nie jest wierzycielem; podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktów administracyjnych powoływanych we wskazanym tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej; 3) naruszenie art. 6 i 8 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana; 4) naruszenie art. 51 § 2 u.p.e.a poprzez dokonanie zajęcia ww. ruchomości, w sytuacji gdy w zaskarżonej czynności egzekucyjnej poborca powołał dwóch świadków, którzy jako pracownicy Urzędu Celnego w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadków czynności dokonywanych w imieniu organu rekwizycyjnego (Izba Celna) pozostającego w tej samej strukturze organizacyjnej, co Urząd Celny. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Dyrektor IS podtrzymał wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko oraz argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej zwana "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w art. 247 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie, stwierdza, że w sprawie nie zaszły przesłanki wskazane w ww. przepisach, a zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd na wstępie stwierdza, że w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. W art. 1a pkt 12a tiret 12 u.p.e.a. wskazano, że środkiem egzekucyjnym jest egzekucja z ruchomości. W postępowaniu wszczętym przez Spółkę złożeniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a. nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. np. wyrok NSA z 22 września 2010r. sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008r. sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 139/09, dostępne na www.nsa.gov.pl). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005r., s. 390). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, czy też osób trzecich. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy u.p.e.a. przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do Sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z: 9 lipca 2008r. sygn. akt III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600; 11 kwietnia 2008r. sygn. akt III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252). Podsumowując, skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. W ocenie Sądu, skarga na czynność egzekucyjną złożona przez Skarżącą nie zawierała zarzutów, które mogły być kierowane pod adresem czynności egzekucyjnej. W rozważanej sprawie brak jest podstaw do uznania za zasadną skargi na czynność egzekucyjną, stanowiącą zajęcie ruchomości dokonane protokołem z dnia [...] lipca 2016 r., bowiem dokonane w oparciu o odpisy tytułów wykonawczych w ramach zlecenia rekwizycyjnego Dyrektora Izby Celnej, przez Dyrektora Izby Celnej protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z dnia [...] lipca 2016 r. zajęcie 3 automatów do gier, nie narusza przepisów prawa regulujących przeprowadzanie zajęcia ruchomości. Protokół zajęcia ruchomości sporządzony w dniu [...] lipca 2016 r. zawiera wszystkie wymagane dane, wezwania i pouczenia, o których mowa w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i sporządzony został zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. W szczególności w protokole zajęcia z dnia [...] lipca 2016 r. oznaczono wierzyciela tj. Dyrektora Izby Celnej, zgodnie ze wskazaniem na przekazanych odpisach tytułów wykonawczych. Zaskarżona czynność dokonana została w ramach realizacji zlecenia rekwizycyjnego Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] maja 2016 r., dotyczącego przeprowadzenia egzekucji ze składników majątku skarżącej Spółki znajdujących się na terenie działania Dyrektora Izby Celnej. Odnosząc się do zarzutu prowadzenia przedmiotowej egzekucji na wniosek Dyrektora Izby Celnej - jako podmiotu nieuprawnionego, wskazać należy, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne rozpoznaniu podlegają jedynie zarzuty dotyczące kwestii formalnoprawnych realizacji danej czynności egzekucyjnej. Jak już powyżej wskazano tryb określony w art. 54 u.p.e.a. nie jest właściwym do weryfikacji dopuszczalności prowadzonej egzekucji, a rozpatrywanie tego rodzaju okoliczności w ramach skargi na czynność egzekucyjną stanowiłoby o naruszeniu zasady niekonkurencyjności środków prawnych. Ponadto zauważyć należy, iż Dyrektor Izby Celnej, w niniejszej sprawie nie jest właściwy do rozstrzygania okoliczności dotyczących całości postępowania egzekucyjnego, w ramach którego działa jedynie jako organ rekwizycyjny. W kwestii własności zajętych ruchomości, ustawodawca przewidział odrębny tryb weryfikacji tego rodzaju okoliczności. O ile bowiem podmiot nie będący zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, to zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a., może on wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Niezasadny jest również zarzut, dotyczący powołania na świadków dokonanej czynności egzekucyjnej osób nie gwarantujących zachowania zasady obiektywizmu podczas realizacji zajęcia ruchomości. Zgodnie z art. 97 § 2 u.p.e.a., zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie przewidują zarówno obowiązku informowania zobowiązanego o zamiarze dokonania zajęcia ruchomości, jak i odstąpienia od dokonania zajęcia ruchomości w przypadku nieobecności zobowiązanego. Ustanawiają natomiast w myśl art. 51 § 2 ww. ustawy obowiązek przywołania dwóch świadków m.in. w sytuacji, gdy zobowiązany nie może być obecny przy czynnościach z innych przyczyn, o ile nie wystąpi zagrożenie udaremnienia egzekucji. W niniejszej sprawie, dokonano zajęcia ruchomości, znajdujących się w magazynie depozytowym Urzędu Celnego, a obowiązek przywołania świadków został dopełniony przez dokonującego zajęcia egzekutora, poprzez przywołanie na świadków czynności dwóch pracowników Urzędu Celnego, którzy udział w czynnościach potwierdzili w protokole własnoręcznym podpisem. Zauważyć przy tym należy, że katalog osób, które mogą być świadkami do obecności w czynnościach egzekucyjnych nie został w pełni określony w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawodawca w art. 51 § 3 ww. ustawy wskazał jedynie, że świadkami mogą być także pełnoletni członkowie rodziny i domownicy zobowiązanego. W ocenie Sądu sposób przeprowadzenia zaskarżonej czynności nie stanowi o naruszeniu zasady obiektywizmu. Powołani w niniejszej sprawie świadkowie znajdowali się w miejscu realizacji czynności w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych. Udział tych pracowników w dokonanych czynnościach egzekucyjnych polegał na obserwowaniu czynności egzekucyjnych potwierdzeniu zgodności treści protokołu z czynności egzekucyjnych z rzeczywistym przebiegiem wydarzeń. Powołani na świadków pracownicy Urzędu Celnego nie reprezentowali interesów wierzyciela ani organu egzekucyjnego. Wierzycielem bowiem i organem egzekucyjnym w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym do majątku skarżącej pozostają odpowiednio Dyrektor Izby Celnej i Dyrektor Izby Celnej, których pracownicy nie zostali powołani na świadków. Nie można w związku z tym mówić, wbrew zarzutom skargi o tożsamości struktury administracyjnej pracowników magazynu Urzędu Celnego, których powołano na świadków zajęcia ze strukturą administracyjną Dyrektora Izby Celnej - wierzyciela i organu egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.