I SA/Go 1045/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2011 r. wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące od lipca 2003 r. do lutego 2004 r. postanawia zwolnić skarżącego od uiszczania wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości przekraczającej 500 zł (pięćset złotych). W dniu 27 maja 2008 r. postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 5000zł oraz ustanowiono pełnomocnika – doradcę podatkowego. W dniu 27 stycznia 2011r. został wydany w sprawie wyrok oddalający skargę. Skarżący M.T. poprzez swojego pełnomocnika doradcę podatkowego J.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 stycznia 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 10.333 zł pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił okolicznością znalezienia się przez skarżącego w ciężkiej sytuacji finansowej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego zakończenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji kończącej to postępowanie uniemożliwiło skarżącemu dalsze prowadzenie działalności gospodarczej i doprowadziło go do bankructwa. W opinii pełnomocnika skarżącego niezgodne z prawem decyzje organów skarbowych, spowodowały, że skarżący stracił źródło utrzymania siebie i swojej rodziny. Z oświadczenia zawartego we wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych wynika, że skarżący nie osiąga żadnych przychodów i pozostaje na utrzymaniu żony, która w wyniku prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej uzyskuje dochód 3000 zł miesięcznie. Natomiast wydatki miesięczne skarżącego i rodziny łącznie wynoszą 2925 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni dodatkowych dokumentów z uwagi na akt, iż treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do złożenia: deklaracji w podatku dochodowym za 2009 r. skarżącego i jego żony; udzielenia informacji, czy skarżący oraz jego żona złożyli deklaracje w podatku dochodowym za 2010 r., a jeśli tak, to zobowiązać pełnomocnika skarżącego do ich przedłożenia; deklaracji w podatku dochodowym za 2010r. żony skarżącego w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą; deklaracji VAT żony skarżącego za ostatnie 4 miesiące; wykazu wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego żony oraz wyciągów z tych rachunków za ostatnie 3 miesiące; oświadczenia skarżącego dotyczącego jego aktualnej sytuacji mieszkaniowej poprzez wskazanie, do kogo należy nieruchomość, którą zamieszkuje wspólnie z rodziną; oświadczenia, czy skarżący i jego żona posiadają samochody, jeśli tak, to jakie i jaka jest ich wartość; oświadczenia, czy skarżący nadal posiada majątek, na którym prowadził działalność gospodarczą, jeśli tak, to jaki i jaką przedstawia wartość; jeśli nie posiada, to wezwać do wskazania, kiedy został zbyty i jaki osiągnął skarżący przychód z tego tytułu. Z oświadczenia złożonego przez pełnomocnika wynika, że skarżący nie składał deklaracji w podatku dochodowym za 2009 r. oraz 2010 r., nie posiada majątku, nie ma rachunków bankowych, a posiadany przez niego samochód, został sprzedany w 2006 r. Otrzymane z tego tytułu środki finansowe przeznaczył na potrzeby prowadzonej wówczas działalności gospodarczej. Z deklaracji w podatku dochodowym żony skarżącego wynika, że w 2010 r. prowadzona przez nią działalność przyniosła dochód, który w PIT 36 za 2010 r. został wykazany w wysokości 16.970,27. Oświadczył ponadto, że nieruchomość w której zamieszkuje skarżący należy do jego żony i stanowi majątek odrębny. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Prawo pomocy obejmuje zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym może być ono przyznane skarżącemu w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z § 4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej . W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Jednak należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Samo udzielenie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków w których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób , które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Strona musi zatem wykazać , iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. Z dokumentów złożonych w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że żona skarżącego uzyskuje dochód z prowadzonej działalności w wysokości 3000 zł (k- 233). Rodzina skarżącego składa się z trzech osób. Wydatki miesięczne wynoszą 2925 zł (k-233). Sam skarżący nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje żadnego dochodu, a w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Podkreślić należy, że niezależnie od ustroju majątkowego, który obowiązuje w danym związku małżeńskim, oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Ustrój majątkowy małżeński nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy zależy od oceny tych okoliczności przez sąd. W oparciu o całokształt złożonych dokumentów, w szczególności sytuację rodzinną i materialną wnioskodawcy, opartą na analizie kosztów postępowania sądowego i aktualnej sytuacji finansowej strony, Sąd uznał, że przyznanie prawa pomocy w formie całkowitego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych byłoby nieuzasadnione. Sąd analizując cały dotychczasowy przebieg postępowania, w szczególności fakt, iż w zakresie prawa pomocy zapewniono skarżącemu fachowego pełnomocnika oraz okoliczność, że już uprzednio na etapie składania skargi do Sądu, skarżący został zwolniony z uiszczania wpisu w wysokości przekraczającej 5.000 zł, doszedł do przekonania, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 500 zł jest w zakresie możliwości finansowych skarżącego i nie spowoduje rażącego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Rodzina skarżącego posiada stałe źródło dochodów jakim jest prowadzona działalność gospodarcza przez małżonkę skarżącego. Ponadto strona w żadnej mierze nie wykazała, aby istniały przeszkody do podjęcia przez skarżącego działań mających na celu osiągnięcie jakiegokolwiek dochodu. Okoliczność jaką jest wydanie przez organy decyzji w której określono zobowiązanie podatkowe w żadnej mierze nie stanowi przeszkody do tego, by skarżący podjął pracę czy w dalszym ciągu prowadził działalność gospodarczą. Strona skarżąca nie wykazała nadto by istniały inne okoliczności uniemożliwiające zarobkowanie. Ponadto skarżący jest niekonsekwentny w swoich twierdzeniach. Stwierdza, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, a następnie podaje, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu żony, która ponosi koszty utrzymania domu, wyżywienia i egzystencji całej rodziny (k-233). Tym samym w ocenie Sądu strona nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji w której zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.