I SA/Go 1134/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie : Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2008 r. na skutek wniesienia sprzeciwu wniosku E.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach prychodu odmawia przyznania prawa pomocy. W dniu 7 grudnia 2007 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarga E.D. z 2 listopada 2007 r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu . Zarządzeniem z 10 grudnia 2007 r. roku Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącą do uiszczenia , stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz.2193), wpisu sądowego w wysokości 500 zł , w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Zarządzenie zostało doręczone skarżącej w dniu 18 grudnia 2007 r. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ze względu na swoją ciężką sytuację finansową spowodowaną "bezpodstawnym uiszczeniem zaległego podatku" w wysokości około 150.000 złotych. W oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym skarżąca podała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem W.D.. Każdy z małżonków prowadzi odrębną działalność gospodarczą , osiągając z tego tytułu miesięczne dochody w wysokości około 3.000 zł – wnioskodawczyni oraz około 3.500 zł – jej mąż. Jak podała ponadto wnioskodawczyni , majątek małżonków stanowi dom o powierzchni 150 m², trzy inne nieruchomości (sklepy) o łącznej powierzchni około 180 m² oraz dwa samochody: marki [...] o wartości 20.000 zł oraz marki [...] o wartości około 50.000 zł. Natomiast z przedstawionych dodatkowo na wezwanie Sądu dokumentów wynikało , że z tytułu wynajmu skarżąca uzyskała w ostatnim kwartale 2007 r. dochód : 1.940 zł w październiku oraz po 4.400 zł w listopadzie i grudniu. Z kolei według ewidencji sprzedaży VAT, za powyższy okres skarżąca zadeklarowała z tego tytułu (wartość netto) : 4.195,08 zł (październik 2007 r.), 4.477,46 zł (listopad 2007 r.) i 3.318,43 zł (grudzień 2007 r.). Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy stwierdzając, że nie wykazała, iż poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości może uniemożliwić jej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Rozpoznając wniosek , na podstawie przedłożonych dokumentów oraz złożonych oświadczeń , referendarz sądowy uznał, że wnioskodawczyni jest dobrze sytuowana i w tej sytuacji , uwzględniwszy ponadto znane z urzędu dochody męża skarżącej w 2007 r. ( z racji rozpoznawania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy) , wynoszące 79.503,17zł , stwierdził , iż uiszczenie wpisu nie przekracza możliwości płatniczych małżonków i to przy założeniu, że skarżąca wspólnie z mężem wniosła jednocześnie skargi na 6 decyzji podatkowych, a w każdej z nich należny wpis wynosi 500 zł. Na powyższe orzeczenie skarżąca wniosła sprzeciw, w którym nie zgodziła się z argumentacja przyjętą w postanowieniu referendarza i twierdziła , iż orzekając o odmowie przyznania prawa pomocy nie uwzględniono jej trudnego położenia materialnego oraz tego , że jej dochody są niestabilne . Skarżąca zarzuciła też , że uszło uwadze referendarza , iż poza dochodami skarżąca "posiada comiesięczne wydatki i koszty", do których należą spłaty 4 kredytów w łącznej wysokości 7.000 zł miesięcznie. Sąd zważył : Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów postępowania oraz w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Takie unormowanie instytucji prawa pomocy prowadzić musi do wniosku , że to do ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie . Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa dowiedzenie, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Z powyższego wynika, że skarżąca powinna wskazać konkretne okoliczności na potwierdzenie , iż osiągane przez nią dochody oraz stan rodzinny i majątkowy nie pozwalają jej na uiszczenie kosztów sądowych, gdyż stanowiłoby to dla niej istotny uszczerbek. W ocenie Sądu treść złożonych przez skarżącą oświadczeń i dokumentów nie wskazuje na to, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Skarżącą można zaliczyć do osób dobrze sytuowanych, posiada ona bowiem znaczny majątek w postaci m.in. czterech nieruchomości oraz dwóch samochodów. Osiąga też wspólnie z mężem dochody z prowadzonej działalności gospodarczej , jak sama oświadczyła , miesięcznie w granicach 6.500 zł. Zdaniem Sądu nieprzekonująca jest argumentacja skarżącej mająca świadczyć , iż spełnia ona przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Skarżąca bowiem tylko ogólnikowo stwierdziła , że oprócz osiąganych dochodów jest obowiązana również ponosić koszty . Wskazała wprawdzie , że z racji spłaty kredytów obciążenie wynosi około 7.000 zł miesięcznie , jednak na tym tle można dojść do zgoła odmiennego wniosku , a mianowicie , że przedstawiana sytuacja finansowa nie jest wiarygodna . Skoro bowiem skarżąca wraz z mężem osiąga dochody miesięczne w wysokości około 6.500 zł a obciążenie z tytułu spłat rat kredytów wynosi około 7.000 zł miesięcznie , to uprawnione będzie twierdzenie , że skarżąca i jej mąż dysponują innymi jeszcze zasobami pieniężnymi , by móc egzystować oraz wywiązywać się ze zobowiązań kredytowych. Ponadto uzasadnione będzie stanowisko , że dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu, strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, nie będących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 14 października 2005 r. I SA/Gd 618/05). Należy ponownie podnieść , że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych jest instytucją wyjątkową, która powinna być stosowana jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny (por. postanowienie WSA w Warszawie z 24 maja 2005 r., III SAB/Wa 65/04). Przyznanie prawa pomocy nie może zatem prowadzić do sytuacji, w której strona realizuje swoje potrzeby w zakresie przekraczającym potrzeby koniecznego utrzymania, a koszty prowadzonego przez nią postępowania sądowego zostają przerzucone na Skarb Państwa. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.