I SA/Go 1136/07

Wojewódzki Sad Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wierchowicz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] roku sygn. [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 7 grudnia 2007 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarga W.D. z 2 listopada 2007 roku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2007 roku sygn. [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001 rok. Zarządzeniem z 10 grudnia 2007 r. roku Przewodniczący I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wezwał skarżącego do uiszczenia – na zasadzie paragrafu 2 ust 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wpisu sądowego w wysokości 500 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 grudnia 2007 roku. W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ze względu na jego ciężką sytuację finansową i konieczność uiszczenia podatku w wysokości 150 tys. złotych. W oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawca podał, iż wspólnie z żoną prowadzą gospodarstwo domowe. Oboje prowadzą działalność gospodarczą (każde z nich odrębnie) i osiągają z tego tytułu miesięczne dochody w wysokości 3500 oraz 3000 złotych. Przedstawione miesięczne obliczenia dochodu zaświadczają jednak, że w 2007 r. dochód skarżącego wyniósł 79.503,18 zł. Nadto wnioskodawca zadeklarował, iż jest właścicielem domu o powierzchni 150 m², trzech nieruchomości (określonych jako sklepy) o łącznej powierzchni 180 m² oraz 2 samochodów – marki [...] o wartości 50 tys. złotych oraz marki [...] o wartości 20 tys. złotych. Postanowieniem z 23 stycznia 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy stwierdzając, że skarżący nie wykazał w swoim wniosku, iż poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości może uniemożliwić mu zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo - na podstawie przedłożonych dokumentów - uznał, iż wnioskodawca jest dobrze sytuowany i nie można uznać, iż uiszczenie wpisu przekroczy jego możliwości płatnicze i to przy założeniu, że wspólnie z żoną złożył jednocześnie skargi na 6 decyzji podatkowych, a w każdej z nich jest zobowiązany uiścić wpis w wysokości 500 złotych. Na powyższe orzeczenie skarżący wniósł sprzeciw, w którym stwierdził, iż wydając postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy referendarz sądowy nie uwzględnił trudnego położenia materialnego skarżącego, jego comiesięcznych wydatków i kosztów jakie ponosi, a w szczególności konieczności spłaty rat 4 kredytów bankowych o łącznej wysokości 7000 zł. miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów postępowania oraz w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 wymienionej ustawy. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Z powyższego przepisu wynika, że skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy winien wskazać, iż osiągane przez niego dochody oraz stan rodzinny i majątkowy nie pozwalają mu na uiszczenie kosztów sądowych, gdyż stanowiłoby to dla niego istotny uszczerbek. W ocenie Sądu treść złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów nie wskazuje, na to, że nie jest on w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Skarżący jest osobą dobrze sytuowaną, posiada 4 nieruchomości oraz 2 samochody, a nadto osiąga wspólnie z żoną miesięczne dochody w wysokości 6.500,00 zł z prowadzonej działalności gospodarczej. Nieprzekonujący zdaniem Sądu jest argument skarżącego, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy, gdyż oprócz osiąganych dochodów jest on obowiązany również ponosić koszty w tym koszty spłaty rat kredytów. W ocenie Sądu dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, nie będących niezbędnymi dla jej utrzymania (postanowienie WSA w Gdańsku z 14 października 2005 r. I SA/Gd 618/05) Należy podkreślić, iż zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych jest instytucją wyjątkową, która winna być stosowana jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny (postanowienie WSA w Warszawie z 24 maja 2005 r., III SAB/Wa 65/04) Przyznanie prawa pomocy nie może zatem prowadzić do sytuacji, w której strona realizuje swoje potrzeby w zakresie przekraczającym potrzeby koniecznego utrzymania, a koszty prowadzonego przez nią postępowania sądowego ponosi społeczeństwo. Uwzględniając powyższe, postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.)