I SA/Go 114/14

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2014-04-16

Skład orzekający: Barbara Rennert, Anna Juszczyk – Wiśniewska, Alina Rzepecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okoliczności takie jak brak wykształcenia prawniczego, nieprowadzenie działalności gospodarczej i niekorzystanie ze stałej obsługi prawnej mogą stanowić podstawę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, jeśli uchybienie nastąpiło z winy strony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że okoliczności takie jak brak wykształcenia prawniczego, nieprowadzenie działalności gospodarczej i niekorzystanie ze stałej obsługi prawnej nie stanowią przeszkody nie do przezwyciężenia i nie mogą być uznane za przyczyny wyłączające winę strony w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Przywrócenie terminu jest możliwe tylko w przypadku uprawdopodobnienia braku winy, co wymaga wykazania, że przeszkoda była od strony niezależna i nie do pokonania, a nie wynikała z niedbalstwa lub braku należytej staranności.
Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, wskazując na uchybienie terminu z powodu dowiedzenia się o orzeczeniu TK. Organy podatkowe odmówiły przywrócenia terminu, uznając, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 162 § 1, argumentując, że jej sytuacja osobista (brak wykształcenia prawniczego, nieprowadzenie działalności) oraz brak pouczenia przez organ uzasadniają przywrócenie terminu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną oddala skargę. A.M. ( zw. dalej: stroną skarżącą ) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej: Dyrektorem IS, organem odwoławczym ) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...] listopada 2013r., o odmowie przywrócenia terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2008r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w formie ryczałtu za 2002r.. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny; Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, dnia [...] października 2013r. wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2008r. Nr [...] w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu za 2002r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w kwocie 101.123,00zł. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazano art.240 §1 pkt 8 Ordynacji podatkowej i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013r. sygn. akt SK 18/09. Jednocześnie strona, powołując się na art.162 Ordynacji podatkowej zawarła we wniosku o wznowienie, wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W treści pisma wskazano, że w sprawie doszło do uchybienia terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania, gdyż termin ten upłynął w dniu 27 września 2013r. Wniosek złożono w dniu [...] października 2013r. (data stempla pocztowego) tj. z zachowaniem 7- dniowego terminu liczonego od dnia [...] października 2013r. tj. od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Niezwłocznie – tj. dnia [...] października 2013r. udała się ona do prawnika ustanawiając jednocześnie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Nadto pełnomocnik wskazał, że skarżąca nie uchybiła terminowi do złożenia wniosku bez własnej winy. Zwrócił uwagę na krótki termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania przy uwzględnieniu sytuacji samego podatnika jak i daty wydania przedmiotowych decyzji. Podkreślił, że cyt. "Podatnik jest z zawodu nauczycielem języka niemieckiego, nie ma wykształcenia prawniczego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie korzysta ze stałej obsługi prawnej, a tym samym nie zna przepisów regulujących procedurę podatkową znaną z reguły urzędnikom lub osobom zawodowo prowadzącym sprawy podatkowe". W jego ocenie, nie można wymagać od strony, aby przez kilka lat śledziła publikacje orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, gdy nie jest się stroną w postępowaniu przed TK, a o toczącej się sprawie nie wiedziała, albo żeby w sytuacji gdy nie prowadzi własnej działalności gospodarczej, nie ma przygotowania prawniczego i zawodowo nie zajmuje się podatkami, będzie korzystała ze stałej obsługi prawnej. Dlatego, według niego, należy uznać, że skarżąca dochowała należytej staranności powołując profesjonalnego pełnomocnika i składając wniosek o wznowienie postępowania niezwłocznie po tym jak dowiedziała się o przedmiotowym orzeczeniu TK. Dyrektor Izby Skarbowej (działając jako organ I instancji) postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania W motywach stwierdził, że nie została spełniona przesłanka wymieniona w art.162 §1 Ordynacji podatkowej, dlatego też nie ma racjonalnego uzasadnienia twierdzenie, że skarżąca bez własnej winy nie złożyła wniosku o wznowienie postępowania z powodu zbyt krótkiego terminu przewidzianego w ustawie do dokonania takiej czynności. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik podkreślił, że stronie nie można przypisać niedbalstwa czy braku należytej staranności. Wskazał, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym oraz doktrynie przyjmuje się, że ocena wystąpienia przesłanki zawinienia zawarta w art.162 §1 Ordynacji podatkowej, winna uwzględniać kwestie niedbalstwa i braku należytej staranności po stronie podatnika. Dokonanie oceny przez organ czy w danej sprawie doszło do zawinienia w uchybieniu terminu winno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy. Nadto wniósł o dopuszczenie dowodu z akt postępowania podatkowego zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2008r. oraz decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2008r. w przedmiocie ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu za 2002r. na okoliczność, że podatnik nigdy nie był pouczony przez organy podatkowe w ramach toczącego się postępowania na wypadek orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których wydano ww. decyzje. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji i odmówił przywrócenia terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania. W motywach, w pierwszej kolejności omówił podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia - art.162 Ordynacji podatkowej. Przypomniał również argumenty strony, które jej zdaniem przemawiają za pozytywnym rozpatrzeniem złożonego wniosku. Następnie stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu, na co wskazuje art.162 §1 Ordynacji podatkowej. Według niego, powołane przesłanki nie mogą być uznane za okoliczności wyłączające winę w uchybieniu terminu, gdyż nie stanowią obiektywnej przeszkody do podjęcia takiej czynności. Wyjaśnił, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Powołując się na orzecznictwo wskazał, że za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. Podkreślił, że przedmiotowa norma prawna nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy.. Stwierdził, że okoliczności, że skarżąca nie prowadzi własnej działalności gospodarczej, nie ma przygotowania prawniczego, zawodowo nie zajmuje się podatkami nie mogą być uznane za okoliczności wyłączające winę w uchybieniu terminu, gdyż nie stanowią obiektywnej przeszkody do podjęcia takiej czynności. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o dopuszczenie dowodu z akt postępowania podatkowego na okoliczność, że strona nigdy nie była pouczona przez organy podatkowe w ramach toczącego się postępowania na wypadek orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją RP przepisów, na podstawie których wydano ww. decyzje organ odwoławczy stwierdziła, że żaden przepis prawa nie nakłada na organy podatkowe obowiązku rozsyłania do podatników informacji o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania po korzystnym dla podatników orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Ogłaszanie orzeczeń w odpowiednim organie urzędowym przewiduje Konstytucja RP (art.190 ust.2). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został prawidłowo opublikowany w Dzienniku Ustaw. Było to wystarczające działanie organów państwa do zapewnienia jego obywatelom możliwości prawnych wzruszenia decyzji opartych na zakwestionowanym przepisie TK. Dlatego wniosek o dopuszczenie dowodu z akt postępowania podatkowego na okoliczność, że podatnik nigdy nie był pouczony przez organy podatkowe w ramach toczącego się postępowania na wypadek orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją RP przepisów, na podstawie których wydano ww. decyzje w ocenie organu odwoławczego należało uznać za bezzasadny. Ostatecznie Dyrektor IS stwierdził, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania gdyż nie została spełniona przesłanka wymieniona w art.162 §1 Ordynacji podatkowej, ponieważ strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. W skardze na powyższe orzeczenie pełnomocnik reprezentujący stronę wniósł o uchylenie postanowień wydanych zarówno w I jak II instancji. Zarzucił: 1/ bezzasadne przyjęcie przez organ, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło z winy podatnika poprzez niedochowanie należytej staranności lub niedbalstwo, co doprowadziło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia art.162 §1 Ordynacji podatkowej, zobowiązującego organ do przywrócenia terminu na wniosek zainteresowanego; 2/ naruszenie art.217 §2 Ordynacji podatkowej; 3/ zaniechanie badania przez organ, czy doszło do uchybienia terminu w zakresie wniosku strony o wznowienie postępowania, wskutek czego bezpodstawnie lub przedwcześnie przyjęto, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co doprowadziło do mającego wpływ na wynik postępowania naruszenia art.121 i art.122 Ordynacji podatkowej. W motywach pełnomocnik nie zgodził się z organem, że okoliczności sprawy świadczą o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z winy skarżącej. Podkreślił, że nie można stronie przypisać niedbalstwa, czy nawet nieznacznego braku należytej staranności. Wskazał, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym oraz w doktrynie przyjmuje się, że ocena wystąpienia przesłanki zawinienia wskazana w art 162 § 1 Ordynacji podatkowej, winna uwzględniać kwestie niedbalstwa i braku należytej staranności po stronie podatnika. Dokonanie oceny przez organ czy w danej sprawie doszło do zawinienia w uchybieniu terminu winno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy. Według niego, cyt. "w świetle okoliczności niniejszej sprawy podatnikowi nie można przypisywać nawet lekkiego niedbalstwa. Nie można podzielić poglądu organu podatkowego, że publikacja orzeczenia TK przesądza o wystąpieniu po stronie podatnika nienależytej staranności." Zdaniem pełnomocnika, wystąpiły okoliczności, których ocena musi prowadzić do wniosku, że mimo publikacji orzeczenia TK, po stronie skarżącej nie wystąpiła przesłanka zawinienia w uchybieniu terminu. Okoliczności te to cechy i jej sytuacja osobista, tzn. wykształcenie, zawód, nieprowadzenie działalności gospodarczej, niekorzystanie z obsługi prawnej. Zwrócił również uwagę na wystąpienie okoliczności obiektywnych - znaczny upływ czasu od wydania decyzji ostatecznej do publikacji orzeczenia TK, brak udziału skarżącej w postępowaniu przed TK (niewiedza strony o toczącym się postępowaniu), nie pouczenie strony przez organ podatkowy, który wydał decyzję ostateczną (z 2008r.) o prawie i możliwości wznowienia postępowania na wypadek orzeczenia przez TK o niezgodności przepisów z Konstytucją RP. Stwierdził, że trudno wymagać od podatnika, który nie jest prawnikiem i nie korzysta z obsługi prawnej, aby stale śledził orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Organ prowadzący postępowanie zakończone decyzją ostateczną (z 2008r.) nawet nie pouczył podatnika, a winien to czynić (naruszenie art.121 i art.122 Ordynacji podatkowej), ponieważ strona nie miała wiedzy, że powinna śledzić publikacje w dzienniku urzędowym, na wypadek gdyby w przyszłości TK zakwestionował przepisy, na podstawie których wydano decyzję ostateczną. Zdaniem pełnomocnika, wskutek nie wskazania w postanowieniu w jakim zachowaniu strony upatruje naruszenie reguł należytej staranności, w zakresie dochowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ dopuścił się naruszenia art. 217 §2 Ordynacji podatkowej. Tym samym, organ nie wyjaśniając stanu faktycznego nie mógł też dokonać właściwej wykładni prawa. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IS uznając stawiane zarzuty za bezzasadne, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art.145 §1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie jest zasadna. Zważywszy na problematykę, którą niniejsza sprawa dotyczy, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do brzmienia art.162 §1 i §2 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zatem, jak wynika z treści powyższej normy prawnej, dla przywrócenia terminu niezbędne jest spełnienie czterech przesłanek: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W przedmiotowym stanie faktycznym, poza sporem pozostaje fakt, że w sprawie doszło do uchybienia terminu. Sama skarżąca we wniosku z dnia [...] października 2013r. wprost wskazała, że termin na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 27 września 2013r. Wypełnione zostały również przesłanki wyszczególnione powyżej w punkcie 2 i 4. Strona zachowała siedmiodniowy termin do wystąpienia z prośbą o przewrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Jak wyjaśniła, o orzeczeniu TK dowiedziała się 17 października 2013r. zaś wniosek złożyła w dniu [...] października 2013r. (data stempla pocztowego). Jednocześnie z wniesieniem podania dopełniła czynności, dla której był określony termin. Natomiast, spór w niniejszej sprawie dotyczy przesłanki określanej w punkcie 3 - uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi. Zatem, koniecznym jest w pierwszym rzędzie wskazanie, że zgodnie z poglądem ugruntowanym zarówno w literaturze (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2008, s. 674-678), jak i orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt: I SA/Gd 794/99; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt: SA/Sz. 2125/98) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, atak zimy (por.: wyroki: z dnia 18 kwietnia 2013r. sygn. akt I SA/Gl 1106/12; z dnia 14 kwietnia 2013r. sygn. akt I GSK 1407/11; z dnia 19 września 2007r. sygn. akt I SA/Po 1036/07). Ocena okoliczności zakomunikowanych przez wnioskodawcę powinna być jednak dokonywana według, tzw. obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Stąd też jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2013 sygn. akt I GSK 1407/11). Podkreślić trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, winna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2004, s. 590). Przywrócenie terminu uzależnione jest więc od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie (por. S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2007, Wydanie 4, str. 578). Na stronie spoczywa ciężar wykazania w stopniu graniczącym z pewnością, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej. Odnosząc powyższe uwagi do stanu sprawy należy stwierdzić, że okoliczności wskazywane we wniosku, to jest - nie prowadzenie własnej działalności gospodarczej, brak przygotowania prawniczego, nie zajmowanie się zawodowo podatkami - nie mogą być uznane za przyczyny świadczące o braku winy w niedochowaniu terminu. Słusznie organ zauważył, że nie stanowią one obiektywnej przeszkody do podjęcia takiej czynności. Skład orzekający w niniejszej sprawie zgadza się z Dyrektorem IS, że żaden przepis prawa nie nakłada na organy podatkowe obowiązku rozsyłania do podatników informacji o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania po korzystnym dla podatników orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Należy bowiem zauważyć, że stosownie do brzmienia art.190 ust.3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał ten może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Natomiast w myśl art.79 ust.1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. nr 102, poz. 643 ze zm.) wyroki Trybunału podlegają, z zastrzeżeniem ust.2, ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści ust.2 tego przepisu wynika m. in., że wyroki Trybunału stwierdzające niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie publikacyjnym, w którym akt był ogłoszony, a gdy orzeczenie dotyczy aktu nieogłoszonego w organie publikacyjnym - w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Powyższe oznacza, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w przepisach Ordynacji podatkowej biegnie od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a zatem od dnia ogłoszenia tego orzeczenia w organie publikacyjnym, który jest równocześnie dniem wydania danego numeru dziennika urzędowego przez ten organ (art.190 ust.3 Konstytucji w związku z art.20 ust.3 i art.6 ust.1 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych; tj. Dz. U. z 2007r., nr 68, poz. 449 ze zm.; zw. dalej: ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych). Zatem argumenty strony sprowadzające się w gruncie rzeczy do wykazywania braku wiedzy skarżącej o wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie stanowią przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu na wniosek strony, o której mowa w art.162 Ordynacji podatkowej, ponieważ orzeczenia te jako akty powszechnie obowiązujące (art.190 ust.1 i 2 Konstytucji) podlegają niezwłocznemu i obowiązkowemu ogłoszeniu w dzienniku urzędowym na podstawie art.2 i 3 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych. Dzienniki urzędowe, w których ogłaszane są m. in. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego to Dziennik Ustaw i Monitor Polski (art.8 w związku z art.9 ust.1 pkt 6 i art.10 ust.1 pkt 4 tej ustawy), które wydawana są przez Prezesa Rady Ministrów (art.21 ust.1 tej ustawy). Organ wydający dziennik urzędowy ustala warunki jego wydawania, rozpowszechniania i prenumeraty tak, aby mógł być on powszechnie dostępny (art.19 ust.2 powołanej ustawy). Powyższe wskazuje, że dzienniki urzędowe, w których publikowane są m. in. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają z mocy ustawy charakter powszechnie dostępny. Powszechnie dostępny charakter tych dzienników urzędowych dodatkowo potwierdza treść przepisów art.21 ust.2, art.27 ust.1 i 3, art.28a i art. 28b ust.1, które regulują szczegółowy sposób udostępniania tych dzienników. Z przepisów tych wynika m. in., że rozpowszechniane są one w prenumeracie, sprzedawane w stałych punktach sprzedaży prowadzonych przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów oraz w punktach sprzedaży mieszczących się w siedzibach niektórych organów administracji rządowej, sądów lub innych jednostek. Ponadto, zbiory dzienników wyłożone są do nieodpłatnego, powszechnego wglądu w siedzibie urzędu organu wydającego dziennik lub udostępniane są tam za pomocą odpłatnego wydruku. Dzienniki te udostępniane są również nieodpłatnie za pomocą środków komunikacji elektronicznej czy też odpłatnie za pomocą informatycznych nośników danych. W tym stanie rzeczy, nie mieszczą się również w pojęciu braku winy argumenty strony określane przez nią jako tzw. okoliczności obiektywne – tj. znaczny upływ czasu od wydania decyzji ostatecznej do publikacji orzeczenia TK, brak udziału skarżącej w postępowaniu przed TK (niewiedza strony o toczącym się postępowaniu), nie pouczenie strony przez organ podatkowy, który wydał decyzję ostateczną (z 2008r.) o prawie i możliwości wznowienia postępowania na wypadek orzeczenia przez TK o niezgodności przepisów z Konstytucją RP. Jak już zostało to powyżej stwierdzone, żaden przepis nie nakłada na organy podatkowe obowiązku rozsyłania do podatników informacji o możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania po korzystnym dla podatników orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Realizacja postulatu skarżącej prowadziłaby do zwolnienia z odpowiedzialności za swoje działania podatników i przerzucenia na całe społeczeństwo kosztów obsługi prawnej poszczególnych obywateli. Taka interpretacja obowiązku informowania stron podważa fundamentalną zasadę informowania o stanie prawnym w Rzeczypospolitej Polskiej za pośrednictwem organów publikacyjnych, jak Dziennik Ustaw i Monitor Polski. Skoro przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został prawidłowo opublikowany w Dzienniku Ustaw, to było to wystarczające działanie organów Państwa do zapewnienia jego obywatelom możliwości prawnych wzruszenia decyzji opartych na zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny przepisie. W kontekście powyższych uwag, zupełnym nieporozumieniem jest również twierdzenie strony o zbyt krótkim, bo miesięcznym terminie, do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jest to termin przewidziany prawem. Wynika z treści art.241 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W skardze na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania skarżąca zarzuciła także naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego - art.121 §1 i §2 oraz art.122 Ordynacji podatkowej. Zarzut jest bezpodstawny. Analiza akt dowiodła, że organ w pełni stosował się do tych zasad. Natomiast wydanie rozstrzygnięcia nieuwzględniającego wniosku skarżącej, nie stanowi o ich naruszeniu. Sąd podziela również stanowisko organu, że zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne określone w art.217 §2 Ordynacji podatkowej. Oceniając prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jego legalności, stwierdzić należy, że nie uchybia ono prawu. Przywracanie uchybionych terminów nie następuje z urzędu, i co istotne - tylko wyjątkowo - gdy zostaną w zupełności i w sposób nie budzący wątpliwości spełnione prawem przewidziane wymogi. Powodem odmownego załatwienia wniosku był fakt nieuprawdopodobnienia przez skarżącą braku winy w uchybieniu 1-miesięcznemu terminowi - od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, czyli niespełnienie warunku z art.162 §1 Ordynacji podatkowej. Z tych względów na podstawie art.151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło