I SA/Go 12/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2018 r. sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 12/18 w sprawie ze skargi E spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu postanawia: 1. Zmienić postanowienie Referendarza sądowego z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Go 12/18 i zwolnić stronę skarżącą od wpisów sądowych. 2. W pozostałym zakresie utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. E spółka z o.o. wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenie decyzję Zarządu Województwa. W dniu 15 lutego 2018 r. na urzędowym formularzu PPPr złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 16 lutego 2018 r. ponownie nadesłała ww. formularz precyzując zakres pomocy, tj. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że z powodu cofnięcia jej dotacji utraciła zdolność prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie spółka nie posiada żadnych środków płynnych ani innych aktywów trwałych czy obrotowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 110.000 zł, nie posiada środków trwałych i za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 1.200 zł. Ponieważ treść oświadczenia o majątku i dochodach skarżącej spółki okazała się niewystarczająca do ustalenia jej sytuacji finansowej, wezwano skarżącą do złożenia w terminie 7 dni dodatkowo: kopii składanych przez skarżącą spółkę deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz deklaracji w podatku akcyzowym za ostatnie sześć miesięcy; kopii rocznego zeznania podatkowego skarżącej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 i 2017 rok; odpisów dwóch ostatnich bilansów oraz rachunków zysków i strat; podania wysokości kosztów bieżącego funkcjonowania spółki (obsługa prawna, koszty korespondencji, telefony, Internet, najem lokalu itp.) oraz wskazanie źródeł ich finansowania; oświadczenia czy i z jakich przedmiotów spółka korzysta na podstawie umowy leasingu z podaniem wartości miesięcznych obciążeń z tego tytułu. W odpowiedzi udzielonej 3 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej spółki poinformował, że w ciągu ostatnich sześciu miesięcy spółka nie sporządzała deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz deklaracji w podatku akcyzowym. Ze względu na to, że spółka nie prowadzi działalności, nie sporządzano bilansów ani rachunków zysków i strat. Spółka nie ma żadnych kosztów, gdyż nie prowadzi już działalności, a trwa jedynie ze względu na niniejsze postępowanie. Spółka nie korzysta z umów leasingu. Do pisma dołączono kopię deklaracji CIT-8. Wynika z niej, że w 2016 roku spółka osiągnęła 8.445 zł przychodu, a koszt jego uzyskania wyniósł 160.785,45zł. Postanowieniem z 11 kwietnia 2018 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie skarżąca spółka nie wykazała, że zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Złożone przez skarżącą spółkę dokumenty i oświadczenia nie pozwalają na pełna ocenę jej sytuacji finansowej. Zatem w konsekwencji uznał, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy budzi wątpliwości i jest niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych. Pismem z [...] maja 2018 r. pełnomocnik skarżącej Spółki zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sadowego z 11 kwietnia 2018 r. Jednocześnie do wniosku o przywrócenie terminu dołączył sprzeciw, w którym podniósł, że wbrew twierdzeniom Referendarza sądowego brak jest sprzeczności w twierdzeniach skarżącej Spółki, co do okoliczności stanowiących podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że na dzień sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka nie posiadała żadnych przychodów i kosztów, ponieważ nie prowadziła faktycznie działalności gospodarczej. Spółka nie mogła zaciągnąć zobowiązań, gdyż nie mogłaby się z nich wywiązać. Pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał nadto, że informacja o stracie dotyczy roku 2017, przy czym strata ta nie wynikała z faktu prowadzenia działalności operacyjnej, w tym zaciągania zobowiązań, a stanowiła jedynie odpis aktualizacyjny dotyczący nieściągalnych wierzytelności (zabieg czysto księgowy). Na mocy postanowienia z 11 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przywrócił stronie skarżącej termin do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego 11 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) cytowanej dalej jako p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 2 p.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej. W zakresie całkowitym, czyli, następuje ono gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 ). Natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zawarty w art. 246 zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 p.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 13/15). Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez skarżącą Spółkę oświadczeń oraz argumentów podniesionych w sprzeciwie Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie Referendarz sądowy trafnie stwierdził brak podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie dla skarżącej Spółki adwokata z urzędu zdezaktualizował się, gdyż skarżąca Spółka jest już reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata ustanowionego z wyboru. Jednakże w ocenie Sądu oświadczenia składane przez Skarżącą zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak w sprzeciwie dają podstawę do stwierdzenia, że skarżąca Spółka obecnie nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w szczególności wpisów sądowych. To uzasadnia zmianę postanowienia Referendarza sądowego w zakresie wskazanym w sentencji niniejszego postanowienia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.