I SA/Go 1212/06

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2007-07-02

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Niedzielski, Sędzia WSA Joanna Wierchowicz, Asesor WSA Alina Rzepecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo odmówił zaliczenia wydatków na organizację dostaw kazeiny do kosztów uzyskania przychodów, opierając się na informacjach od organów podatkowych Ukrainy i Ministerstwa Finansów, które wskazywały na fikcyjność firm wystawiających faktury?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, uznając, że organy podatkowe nie ustaliły w sposób należyty stanu faktycznego sprawy. Brak było pewności co do tego, które firmy były fikcyjne, co uniemożliwiało prawidłowe ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego i odsetek za zwłokę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia przez organy podatkowe wysokości odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił odsetki w kwocie 55 069,00 zł, a Dyrektor Izby Skarbowej obniżył je do 50 970,00 zł. Organy podatkowe odmówiły zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów znacznych kwot wydatków związanych z organizacją dostaw kazeiny, uznając firmy wystawiające faktury za fikcyjne, na podstawie informacji od organów podatkowych Ukrainy i Ministerstwa Finansów. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ordynacji podatkowej, w tym dotyczące przedawnienia, sposobu prowadzenia postępowania dowodowego i czynnego udziału strony.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant sekr.sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości odsetek za zwłokę od prawidłowo określonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 1997 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 4.115,00 złotych (cztery tysiące sto piętnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Go 1212/06 Uzasadnienie Decyzją z [...]r. Nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił [...] wysokość odsetek za zwłokę w kwocie 55 069,00 zł od prawidłowo określonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1997 rok. Prawidłowa wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1997 określona została [...] decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z tego samego dnia Nr [...] w kwocie 175 191,00 zł. Decyzję organu I instancji uchylił w całości Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...]r. nr [...] i określił wysokość odsetek za zwłokę w kwocie 50 970,00 zł . Decyzję organu I instancji określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z [...]r. nr [...] utrzymał w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż [...] zaniżył w zeznaniu podatkowym za 1997 r. dochód z prowadzonej działalności przez zaewidencjonowanie w kosztach uzyskania przychodów: 1. kwoty 559 423,63 zł. z tytułu wydatków na organizację dostaw kazeiny przez przedsiębiorstwa ukraińskie oraz firmę włoską , 2. kwoty 8000 USD (27 916,00 PLN) wynikającej z faktury nr [...] z [...] listopada 1997 r. z tytułu zmiany ceny zakupu kazeiny nabytej [...] listopada 1997 r. na podstawie faktury nr [...] wystawionej przez firmę [...]. Ukraińska firma [...] potwierdziła, że miało miejsce tylko jedno zdarzenie gospodarcze opisane w rachunku nr [...], 3. wydatków w kwocie 4209,55 zł na delegacje służbowe [...],[...] i [...], nie zatrudnionych przez spółkę. Do kontroli nie przedłożono żadnej innej umowy stanowiącej podstawę rozliczenia w kosztach działalności delegacji służbowej tych osób. W deklaracji dotyczącej podatku dochodowego za 1997r. podatnik wykazał tylko dochód osiągnięty w spółce [...]. Spółka ta zajmowała się w kontrolowanym okresie głównie handlem kazeiną. Dostawcami kazeiny do spółki w latach 1995-1997 firmy ukraińskie wśród nich firma [...], która wystawiła także rachunek za usługi (przepakowanie i sortowanie kazeiny), a który spółka zaksięgowała w ciężar kosztów uzyskania przychodów chociaż, zdaniem Dyrektora Urzędu Skarbowego, świadczenie to było skalkulowane w cenie towaru. Poza tym spółka [...] zaksięgowała rachunki za "organizacje dostaw kazeiny" oraz inne usługi świadczone przez cztery firmy ukraińskie - [...], - [...], - [...], - [...] oraz włoską firmę [...]. Pełnych adresów firm [...],[...] i [...] – wszystkich [...]- podatnik nie przedstawił. Świadczenia firm dostarczających kazeinę polegały, według oświadczenia podatnika, na jej przemiale, pakowaniu, pozyskiwaniu towaru, uzgadnianiu kontraktów. Suma rachunków za organizację dostaw kazeiny wynosiła 172 345,50 USD tj. 559 423, 63 zł. Kwoty tej Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w całości, nie uznał za koszty uzyskania przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Dyrektora Urzędu Skarbowego spółka nie miała potrzeby zlecania wykonania tych usług innym podmiotom, gdyż należały one do obowiązków sprzedawcy. Treść kontraktów zawartych przez spółkę [...] z dostawcami kazeiny nie nakładała na kupującego obowiązku ponoszenia przez spółkę kosztów "organizacji dostaw". Z zawartych kontraktów wynikało że za jakość towaru odpowiada sprzedawca kazeiny. Uzasadniając dalej odmowę zaliczenia w koszty uzyskania przychodów kwoty 559 423,63 zł organ II instancji uznał za wiarygodne materiały dowodowe otrzymane od organów podatkowych, policji i prokuratury, w szczególności informacje z Ministerstwa Finansów zawarte w piśmie z [...]r. Nr [...], do którego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zwrócił się o rozpoznanie firm ukraińskich. Ministerstwo Finansów poinformowało, że rachunki za usługi związane z "organizacją dostaw" zostały wystawione przez firmy fikcyjne, których istnienia nie potwierdziły organy podatkowe Ukrainy, a wszystkie dokumenty zawierające pieczęcie i podpisy pana Kloka, przekazane przez stronę polską, są fałszywe. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z postanowieniami umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (Włoch – Dz. U. z 1989 r. Nr 62, poz. 374 i 375 ; Ukraina - Dz. U. z 1994r. Nr 63, poz. 269 i 270) właściwym do wymiany informacji podatkowych jest wyłącznie centralny organ podatkowy danego kraju – w przypadku Ukrainy - Państwowa Administracja Podatkowa Ukrainy, która nadesłała w/w informacje dotyczące spółki [...]. Organ I instancji wyraził pogląd, że zgodnie z art. 87 i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jednym ze źródeł prawa jest ratyfikowana umowa międzynarodowa, która po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw staje się częścią krajowego początku prawnego. Do takich umów międzynarodowych należy umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, która jest aktem prawnym wyższej rangi niż ustawy podatkowe. Stąd też tylko informacje otrzymane od Ministerstwa Finansów zostały uznane za dowody wiarygodne . Dyrektor Urzędu Skarbowego zaakcentował, że z brzmienia art. 194 § 1 ordynacji podatkowej wynika, iż dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone . Zdaniem organu II instancji tylko księgi podatkowe zgodne ze stanem faktycznym stanowią dowód tego , co wynika z zawartych w nich zapisów Organ II instancji nie dał wiary zeznaniom [...] z uwagi na to, że do protokołów przesłuchania w Polsce w dniach 30 lipca 2002r. i 7 sierpnia 2002r. złożył dwa różne oświadczenia : jedno - że wykonywał w imieniu firmy brata usługi polegające na organizowaniu dostaw kazeiny, drugie - że działalność w zakresie pośrednictwa w handlu kazeiną prowadził na własny rachunek. Z tego też powodu uznał je za niespójne i sprzeczne z innymi dowodami zebranymi w toku postępowania. Uzasadniając odmowę uznania za koszt uzyskania przychodu wydatku wynikającego z faktury nr [...] z dnia [...] stycznia 1997r. wystawionej przez firmę [...] za przepakowanie i sortowanie kazeiny organ II instancji wskazał, że wspólnicy s.c. [...] mieli upoważnienie od firmy [...] do pobierania należności za sprzedaną kazeinę w ramach realizowanych kontraktów. W zabezpieczonych przez policję dokumentach źródłowych znajduje się m.in. karta wzorów podpisów złożonych w [...] S.A. przez firmę [...], z której wynika, iż reprezentowali ją m.in. wspólnicy firmy [...]. Zapłata wynikająca z faktury nr [...] z [...] stycznia 1997r. za usługę wykonaną w magazynie dokonana została [...] lutego 1997r. przez spółkę [...] na konto [...] w [...], do którego to konta pełnomocnictwo posiadali [...] oraz [...] (prywatnie zięć [...]) i [...]. Należność tę w dniu [...] lutego 1997r. pobrał gotówką [...], co wynika z pisma Banku [...] SA. Nr [...] z [...] sierpnia 1999 r. skierowanego do Prokuratury Okręgowej Do Spraw Przestępczości Zorganizowanej. Rachunki za powyższe usługi wysłane były do Spółki [...] z dwóch firm będących dostawcami kazeiny, a mianowicie [...], w której dyrektorem był [...], a udziałowcami współwłaściciele spółek [...] i [...]. Odnośnie faktury włoskiej spółki [...] SA z [...] maja 1997r. na kwotę 6 284,00 zł wystawionej także za organizację dostaw kazeiny, Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, że władze Włoch przekazały informację, iż spółka ta nigdy nie miała powiązań handlowych z polską spółką [...] ani żadną inną spółką w Polsce. Natomiast spółka [...] przedstawiła rachunki wystawione przez firmę [...] oraz dokonała dokonała rzekomo na jej rzecz płatności. Udziałowcy Spółki [...] oświadczali, że nie mieli nigdy kontaktów z polską spółką i podali, że otrzymane kwoty były związane ze spłatą kredytu przez dwóch klientów rosyjskich w związku z czym spółka [...] zaksięgowała zmniejszenie oczekiwanych pożyczek kredytowych na sprzedaż ruchomości ze strony dwóch spółek rosyjskich, które były wierzycielami polskiej spółki [...]. Ustalenia te Dyrektor Izby Skarbowej poczynił w oparciu o pismo Ministerstwa finansów Ks [...] z [...] marca 1999r. Firma [...] w piśmie z [...] marca 2002r. potwierdziła ustalenia włoskiej kontroli podatkowej. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze tej zarzucił organowi II instancji : 1. obrazę przepisu art. 70 § 1 ordynacji podatkowej przez doręczenie decyzji po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, 2. naruszenie art. 120 ordynacji podatkowej w związku z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez odmowę uznania za koszty uzyskania przychodów wydatków na organizację dostaw kazeiny przez podmioty współpracujące w tym zakresie z podatnikiem . 3. oparcie zaskarżonego orzeczenia na dowodach, których treść wskazuje, że mogą one nie dotyczyć rozpatrywanej sprawy i obrazę art. 122 w zw. z art. 180 §1 Ordynacji podatkowej, 4. złamanie zasady prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, przez uznanie za dowód w sprawie, protokółów przesłuchania świadków przeprowadzonych przez inny organ, w innej sprawie, czym naruszono przepis art. 190 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, a także ogólnej zasady postępowania podatkowego, o której mowa w art. 113 §1 ww. ustawy, 5. działanie niezgodnie z przepisami art. 122 ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o kontroli skarbowej przez niepodjęcie w toku prowadzonego postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, 6. złamanie przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy poprzez takie ustalenia stanu faktycznego, które obejmuje ustalenia faktów nie mających w sprawie istotnego znaczenia przy jednoczesnym zaniechaniu dokonywania ustaleń faktów mających w świetle zastosowanego przepisu prawa materialnego doniosłość prawną, 7. nieinformowanie strony o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem prowadzonego postępowania podatkowego naruszając w ten sposób przepisy art. 121 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, 8. niezgodną z przepisami art. 201 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej odmowę zamieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Ministerstwo Finansów, 9. naruszenie art. 193 ordynacji podatkowej przez uznanie ksiąg podatnika za nierzetelne i ich odrzucenie jako dowodu bez sporządzenia wymaganego prawem protokołu, o którym mowa w art. 193 § 6 ustawy, a tym samym uniemożliwienie stronie korzystania z uprawnień, o których mowa w art. 193 § 8 ustawy przez co naruszony został również przepis art. 123 § 1 ordynacji podatkowej . W wyniku uwzględnienia skargi podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...]r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 2 lipca 2007r. – sygn. akt 1211/06 uchylił zaskarżoną decyzję określającą zobowiązanie w podatku dochodowym za 1997r. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na naruszenie w toku postępowania przepisów art. 122, 180, 187, 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) , co sprawiło że nie został ustalony w sposób należyty stan faktyczny sprawy. Nie ustalono z całą stanowczością, które firmy były fikcyjne, a które nie. Dopiero bowiem wiedząc, która firma istnieje można było ustosunkowywać się do treści zawartych przez tę firmę umów ze spółką [...] i wywodzić skutki prawne z tych umów. Tym samym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie ustalono w sposób niewątpliwy wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. co uniemożliwia ustalenie w niniejszej sprawie, na tym etapie postępowania, prawidłowej wysokości odsetek za zwłokę od tego zobowiązania . Z tego też względu należało zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy w związku z art. 135 z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji należało orzec, na podstawie art. 152 p.p.s.a., że uchylona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w wysokości sumy wpisu sądowego i wynagrodzenia ustanowionego w sprawie doradcy podatkowego. /-/ A. Rzepecka /-/ J. Niedzielski /-/ J. Wierchowicz

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło