I SA/Go 125/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Protokolant Referent Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi M.L.-D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 218,00 ( dwieście osiemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M.L.-D. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] określającą dla objętego procedurą dopuszczenia do obrotu towaru w postaci używanego samochodu osobowego marki [...] sprowadzonego ze Szwajcarii prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego oraz prawidłową kwotę podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług. W Urzędzie Celnym w dniu [...] września 2004r. do dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie SAD nr [...] zgłoszony został samochód osobowy [...] o pojemności silnika 1597 cm3. rok produkcji 1994. Do zgłoszenia celnego załączony został rachunek nr [...] z dnia [...] września 2004r. na kwotę 150 CHF wystawiony przez N, dokument pojazdu. Na podstawie deklaracji znajdującej się na rachunku w zgłoszeniu skarżąca zadeklarowała preferencyjną stawkę celną 0% przewidzianą dla towarów pochodzących ze Wspólnoty lub krajów korzystających. W trakcie postępowania weryfikacyjnego uzyskano od szwajcarskich władz celnych informację, iż firma N nie istnieje, względnie nie jest możliwa do ustalenia. Władze te wyjaśniły również, iż w przypadku gdy informują, że danej firmy nie można znaleźć, należy to traktować tak, że nie znaleziono żadnych wskazówek w bankach danych oraz pod podanymi adresami, że taka firma kiedykolwiek istniała. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. wszczął postępowanie celne i podatkowe dotyczące zgłoszenia celnego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] celem ustalenia prawidłowej wartości celnej towaru, retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oraz określenia prawidłowej wysokości kwot należnych podatków z tytułu importu. Powołany przez organ I instancji biegły – ekspert techniki motoryzacyjnej określił wartość rynkową brutto ( na miesiąc wrzesień 2004 r. ) pojazdu podobnego do objętego zgłoszeniem celnym w niniejszej sprawie, a mianowicie samochodu produkowanego w Japonii (kraju spoza Wspólnoty Europejskiej), marki [...], ustalając tę wartość na kwotę 10.900 zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] określił dla sprowadzonego przez skarżącą samochodu [...] prawidłową kwotę wynikającą z długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 492 zł, prawidłową kwotę podatku akcyzowego w wysokości 3.520 zł, prawidłową kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 1.966 zł oraz kwotę odsetek wynoszącą 179 zł od kwoty długu celnego nieuiszczonego w terminie. Wartość celną sprowadzonego auta organ ustalił metodą zastępczą na kwotę 4.923 zł (przyjmując jako podstawę ustaloną przez biegłego wartość brutto). W podstawie prawnej swojej decyzji organ pierwszej instancji powołał art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej; art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1, art. 78, art. 214 ust. 1, art. 220 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.); art. 144, art. 181a ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm.); art. 51, art. 65 § 5 i 6, art. 73, art. 86 ust. 1 ustawy a dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.); art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 17 ust.1 pkt 1, art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, art. 33 ust. 2, 4 i 6, art. 37 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.); art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 4, art. 20 ust. 2 i 5 oraz art. 80 ust. 1, 2 i 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 listopada 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 210, poz. 1551). Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie. Decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisu art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez nieuzasadnione odstąpienie od ustalania wartości celnej pojazdu na podstawie uiszczonej ceny sprzedaży auta (metody transakcyjnej) w sytuacji braku podstaw do przyjęcia, że faktura importowa nr [...]r. z [...] września 2004r. jest nieautentyczna; 2) w zakresie określenia podatku akcyzowego naruszenie pierwszej Dyrektywy Rady z dnia 11 kwietnia 1967 r. w związku z art. 23, 28-30, 39, 43, 49, 81 i 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską w zw. z art. 9, 87 ust. 1 i art. 91 ust.1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie pomimo pierwszeństwa w/w przepisów unijnych nad polskimi przepisami podatkowymi – a to art. 80 ust. 1 i 2 pkt 2, a w szczególności art. 80 ust.3 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym, które to przepisy unijne będące integralną częścią polskiego porządku prawnego, przy uwzględnieniu importu pojazdu z kraju EFTA i objęcia procedurą wspólnotowego tranzytu – korzystają z pierwszeństwa w stosowaniu na polskimi przepisami podatkowymi wykluczając nałożenie obowiązku podatkowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych w takiej wysokości. Decyzją z dnia [...] listopada 2007r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako postawę rozstrzygnięcia organ powołał m.in. art. 20 ust.1 i ust.2 rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, art. 51, art. 73 ust.1, art. 86 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004r. Prawo Celne, art. 181 a ust. 1 rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 z 23 lipca 1987r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu zgłoszenia celnego zasady i tryb przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty, jego wywozu a także związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia organów celnych regulowało rozporządzenie Rady EWG nr 2913/92 z 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej WKC). Zgodnie z art. 20 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w przypadku powstania długu celnego wymagane zgodnie z prawem należności określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich. Ponadto zgodnie z art. 20 ust. 3 WKC Taryfa Celna Wspólnot Europejskich obejmuje stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania. Organ po zwolnieniu towarów, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym może skierować je do weryfikacji do władz celnych kraju eksportu. Faktura załączona do zgłoszenia celnego została więc przesłana do weryfikacji szwajcarskim władzom celnym. Z uzyskanej informacji wynikało, że wystawca rachunku firma N nie istnieje. Nadto organ wskazał, że z załączonego do zgłoszenia celnego Zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu wynikało, że pojazd jest sprawny technicznie. Zaświadczenie to zostało wystawione na podstawie badania diagnostycznego przeprowadzonego [...] września 2004r. W ocenie organu zaszły uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany towar. Organ powołując się na art. 181 a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny wskazał, że uzasadnione wątpliwości jakie w okolicznościach sprawy powziął organ, pozwoliły na ustalenie wartości celnej inną metodą niż metoda wartości transakcyjnej. Wartość celna ustalona została zgodnie z dyspozycją art. 31 WKC. Jednocześnie organ wskazał, że w sprawie nie można było zastosować preferencji celnej w postaci obniżonej stawki celnej 0% z uwagi, że załączony do zgłoszenia rachunek z 20 września 2004r. okazał się dokumentem niewiarygodnym. Tym samym zamieszczona w nim deklaracja o pochodzeniu nie mogła stanowić podstawy do zastosowania preferencyjnej zerowej stawki celnej, w związku z czym konieczne było określenie należności celnych wg stawki celnej erga omnes 10 %. W złożonej skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej , skarżąca podniosła zarzuty tożsame z wskazanymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji tj. naruszenie przepisu art. 29 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, a w zakresie określenia podatku akcyzowego w stawce 65 % – naruszenia Pierwszej Dyrektywy Rady z 11 kwietnia 1967 r. w zw. z art. 23, 28-30, 39, 43, 49, 81 i 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską w zw. z art. 9, 87 ust.1 i art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . W toku postępowania sądowego strona wniosła o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania świadków na okoliczność stanu technicznego pojazdu marki [...]. Sąd przedmiotowy wniosek oddalił na rozprawie, albowiem na mocy art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako P.p.s.a.) przed sądem administracyjnym dopuszczalnym jest tylko przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów. W postępowaniu przed sądem administracyjnym nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji. W trakcie postępowania Sąd zwrócił się do Urzędu Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich w Luksemburgu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie o informację, kiedy zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim wskazane w zaskarżonej decyzji akty prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednakże z innych powodów niż wskazane w skardze. Na wstępie należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami tej skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu prowadzi do stwierdzenia, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W ocenie Sądu w sprawie nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie wobec skarżącej obowiązków wynikających z przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz Wspólnotowej Taryfy Celnej. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należało sięgnąć do dorobku prawa wspólnotowego, ze szczególnym uwzględnieniem orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. wydanego w sprawie C-161/06. Należy bowiem pamiętać, iż z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej tj. od 1 maja 2004 r. cały dorobek prawny Wspólnot, tzw. acquis communautaire obejmujący prawo pierwotne, w tym podstawowe zasady prawne sformułowane przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) oraz prawo pochodne tworzone przez organy Wspólnoty, został inkorporowany do wewnętrznego porządku prawnego i stał się prawem obowiązującym na terytorium Polski. Dokonując natomiast analizy wyroku ETS z dnia 11 grudnia 2007 r. wydanego w sprawie C-161/06 (Skoma – Lux v. naczelny urząd celny w Ołomuńcu), należy też wskazać, że jest ono wiążące dla tut. Sądu, ponieważ wykładnia prawa wspólnotowego przyjęta przez ETS na podstawie art. 234 TWE odbywa się ze skutkiem erga omnes. Z treści powołanego orzeczenia wynika, iż art. 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. Urz. L 236, str. 33) sprzeciwia się temu, aby można było powołać się na obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii Europejskiej, wobec jednostek w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi przepisami przy użyciu innych środków. Trybunał stwierdził, iż taka wykładnia – poza faktem, że znajduje uzasadnienie w samym brzmieniu traktatów – jest jedyną wykładnią zgodną z zasadami pewności prawa i niedyskryminacji. Pewność prawa wymaga, aby dane przepisy wspólnotowe umożliwiały zainteresowanym osobom dokładne zapoznanie się z zakresem obowiązków, które na nie nakładają, co jest gwarantowane wyłącznie przez prawidłową publikację rzeczonych przepisów w języku urzędowym adresata. Natomiast niezgodne z zasadą równego traktowania jest, aby w taki sam sposób stosować obowiązki nałożone w przepisach wspólnotowych w starych państwach członkowskich, w których jednostki mają możliwość zapoznania się z przepisanymi obowiązkami w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku tych państw oraz w przystępujących państwach członkowskich, w których takie zapoznanie się było niemożliwe z uwagi na opóźnioną publikację. Trybunał podkreślił także, iż uznanie możliwości powołania się na akt, który nie został prawidłowo opublikowany w imię zasady słuszności, oznacza obciążenie jednostek w zainteresowanym państwie członkowskim negatywnymi skutkami niewykonania obowiązku, który spoczywał na wspólnotowej administracji, jakim było udostępnienie, w dniu przystąpienia, całego dorobku wspólnotowego we wszystkich językach urzędowych Unii, a na obecnym etapie prawa wspólnotowego jedyną autentyczną wersją rozporządzenia wspólnotowego jest wersja opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Nadto ETS stwierdził, iż wykładnia przepisów zawartych w art. 254 ust. 2 zdanie pierwsze TWE, art. 2 i 58 aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz art. 4 i 5 rozporządzenia Rady nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz. Urz. 1958, 17 str. 385) ma na celu i powoduje odsunięcie w czasie możliwości powołania się na obowiązki, które rozporządzenie wspólnotowe nakłada na jednostki w państwie członkowskim do chwili, w której mogą one zapoznać się z tym tekstem w oficjalny sposób, pozbawiony wszelkich wątpliwości. Przenosząc powyższe rozważania ETS na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż podstawę prawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowiły m. in. przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (WKC). Jak wskazał organ, regulowało ono zasady i tryb przywozu towarów na obszar celny Wspólnoty, jego wywozu, a także związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia organów celnych. Rozporządzenie to zostało opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Wydanie Specjalne, Rozdział 2, Tom 4, str. 307 w dniu 1 października 2004r. Przepisy przywołanego rozporządzenia nr 2913/92 m.in. definiują określenie "długu celnego" jako nałożonego na osobę obowiązku uiszczenia należności przywozowych które stosuje się do towarów określonych zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi. W rozdziale 3 WKC określono wartość celną do celów stosowania Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich, jak również środków pozataryfowych, określonych odrębnymi przepisami wspólnotowymi i mających zastosowanie w obrocie taryfowym. W niniejszej sprawie podstawą określenia wartości celnej towaru – a uwagi na zakwestionowanie przez organ przedłożonej przez skarżącą do zgłoszenia faktury - stanowił przepis art. 31 WKC. Z uwagi na brzmienie przepisu art. 20 ust. 1 WKC organ zastosował również rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L256 ze zm.), która obejmuje stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania. Rozporządzenie to zostało opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 11 listopada 2004r. Podstawą przeprowadzonego przez organ postępowanie, określenia wartości celnej jak również określenie stawki celnej dla samochodu [...] sprowadzonego przez skarżącą, stanowiły wskazane wyżej przepisy przed ich opublikowaniem w języku polskim, bo już w dniu [...] września 2004 r. W tej właśnie dacie skarżąca dokonała zgłoszenia celnego, a w konsekwencji - z tą chwilą powstał dług celny. Jak z powyższego wynika jego wysokość została określona w oparciu m. in. o przepisy rozporządzeń, które nie były jeszcze opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a tym samym trzeba stwierdzić, że wymienione przepisy nie mogły znaleźć zastosowania do zgłoszenia celnego dokonanego w dniu [...] września 2004 r. Podobny pogląd wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2008 r. wydanym w sprawie I GSK 965/07, podkreślając przy tym, iż obowiązków się nie domniemywa lecz muszą one wynikać z przepisów prawa opublikowanego we właściwy sposób. Z tego też względu przesłanką możliwości powołania się wobec jednostki na prawo wspólnotowe jest jego prawidłowa publikacja w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W zaistniałej sytuacji Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji poprzez zastosowanie wspólnotowych przepisów prawa materialnego, mimo braku prawidłowej publikacji tych przepisów w języku polskim, naruszyły w szczególności art. 2 i 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej (...) Rzeczpospolitej Polskiej (...) oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej w związku z art. 254 ust. 2 TWE. Naruszenie to miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, albowiem w jego konsekwencji zastosowano Wspólnotowy Kodeks Celny i Wspólnotową Taryfę Celną w zakresie określenia wartości celnej jak i stawki celnej w odniesieniu do zgłoszonego przez skarżącą towaru. Mając wzgląd na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a dodatkowo uznając w świetle art. 135 tej ustawy, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy - uchylił także decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny powinien rozważyć, czy istnieją podstawy prawne do przeprowadzenia postępowania celnego mającego na celu ustalenie wartości celnej towaru, retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oraz określenie prawidłowej wysokości kwot należnych podatków z tytułu importu w odniesieniu do zgłoszenia celnego dokonanego przez skarżącą w dniu 24 września 2004r., w sytuacji w której z uwagi na brak publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim Wspólnotowego Kodeksu Celnego i Wspólnotowej Taryfy Celnej, obowiązki wypływające z tych przepisach nie mogą zostać nałożone na skarżącą. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 P.p.s.a. ( - ) Anna Juszczyk-Wiśniewska ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko ( - ) Dariusz Skupień