I SA/Go 1256/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie : Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2007r. wniosku D.H.-H. i G.H.-H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D.H.-H. , G.H.-H.o oraz J.H.-H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Na podstawie zarządzenia z dnia 10 września 2007 r. skarżący D.H.-H. oraz G.H.-H. zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w wysokości 641 zł , co było wynikiem prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego wcześniej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 maja 2007 r. (k.83) , po rozpoznaniu sprawy na skutek sprzeciwu skarżącej D.H.– H. , odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, iż skarżąca nie wykazała , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec oddalenia zażalenia skarżącej przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II FZ 446/07 - k. 118), postanowienie WSA z dnia 18 maja 2007 r. o odmowie przyznania prawa pomocy stało się prawomocne. Przed upływem siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu skarżący D.H.-H. oraz G.H.-H. złożyli wspólnie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczący zwolnienia ich od wpisu od skargi. W piśmie tym oświadczyli , że nie są w stanie uiścić wpisu od skargi w wysokości 641 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Uzasadniając wystąpienie o zwolnienie od kosztów w powyższym zakresie skarżąca oświadczyła , że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem G.H.-H. , a drugi syn J.H.-H. nie pozostaje już w tym gospodarstwie , bowiem po ukończeniu studiów podjął pracę , ożenił się i zamieszkuje oddzielnie z żoną i dzieckiem. Dalej w uzasadnieniu wniosku podano , że skarżący G.H.-H. jest studentem dziennych studiów na Uniwersytecie i w związku z codziennymi dojazdami na uczelnię ponosi dodatkowe wydatki, jak również dodatkowe koszty na buty i odzież , "która podczas dojazdów szybciej się zużywa". Źródłem utrzymania G.H.-H. jest renta rodzinna po zmarłym ojcu. Z przedłożonej kopii decyzji ZUS wynika , że świadczenie to wynosi miesięcznie 1.982,96 zł brutto (do wypłaty 1.630,46 zł). D.H.-H. jest rencistką i utrzymuje się jedynie z wymienionego świadczenia , które wynosi brutto 506,87 zł , a do wypłaty jest to kwota 452,26 zł miesięcznie (według danych z przedłożonej przez skarżącą decyzji ZUS z dnia 1 marca 2007 r.). Skarżąca podała , że przewlekle choruje , a ostatnio została poddana operacji. Zły stan zdrowia powoduje konieczność nieprzerwanego leczenia i nadzwyczajne wydatki. Według oświadczenia wnioskodawczyni, na lekarstwa i samo leczenie wydaje przeciętnie 150 zł miesięcznie. Jak podano we wniosku, skarżący nie mają środków na rachunku bankowym. Co do wydatków na bieżące utrzymanie skarżąca oświadczyła , iż z uwagi na przedstawioną sytuację , a zwłaszcza z uwagi na brak pieniędzy , ponosi ona "przeciętne wydatki na wyżywienie , środki czystości , a także przeciętne opłaty za mieszkanie , za gaz , za światło". Na podstawie przedstawionych okoliczności i wobec zmiany sytuacji życiowej skarżący wnosili o uwzględnienie ich wniosku o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w kwocie 641 zł. Uzupełniając braki formalne wniosku o prawo pomocy , w urzędowych formularzach wniosku (PPF) podali tylko dodatkowo, że ich majątek stanowi mieszkanie o wielkości około 70 m ². Sąd zważył : Rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów w tej sprawie , a został złożony po prawomocnym orzeczeniu o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania wynoszą 641 zł z tytułu należnego wpisu od skargi. W tej sytuacji Sąd rozpoznając nowy wniosek zobowiązany był jedynie do zbadania i oceny czy od prawomocnego zakończenia postępowania w tym zakresie zaszły istotne zmiany uzasadniające przyznanie prawa pomocy . Każde prawomocne orzeczenie wiąże bowiem strony i Sąd co do ustaleń w nim zawartych. Strony i Sąd mają obowiązek przyjmować , że rozstrzygnięta kwestia prawna kształtuje się tak , jak ustalono w orzeczeniu. Natomiast zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) , dalej jako P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy , chociażby były zaskarżone , a nawet prawomocne. W świetle przytoczonego przepisu można stwierdzić, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, nie może być uwzględniony , jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę . Nie można przy tym uznać za wystarczające samo powołanie się przez stronę na nowe okoliczności , ale okoliczności te rzeczywiście muszą wystąpić (por. postanowienie SN z dnia 23 lutego 1999 r. , sygn. I CKN 1064/97 – OSNC 1999/9/153). W ocenie Sądu, w swoim nowym wniosku z dnia 8 października 2007 r., skarżący nie podnieśli żadnych nowych okoliczności , które uzasadniałyby zmianę przez Sąd dotychczasowej oceny , w szczególności ich sytuacji majątkowej, pod kątem możliwości poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Nie ulega wątpliwości , że niejako inspiracją dla nowego wniosku było wskazanie na taką możliwość zawarte w uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 21 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II FZ 446/07) . Jednak nie powinno umykać uwadze skarżących , iż Naczelny Sąd Administracyjny jako warunek wystąpienia z nowym wnioskiem uznał zmianę okoliczności życiowych strony " w takim stopniu, że można stwierdzić pogorszenie sytuacji także i materialnej". Podkreślał przy tym , że aby taki wniosek mógł być rozpoznany , strona musi wykazać zmiany w swoim położeniu uzasadniające konieczność ubiegania się o pomoc , a co ważniejsze, powinna okoliczności podawane przez siebie udokumentować możliwie najobszerniej. Tymczasem skarżący przytoczyli jedynie ogólnikowe informacje , w większości powtarzając znane już Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu dane o sytuacji dochodowej oraz oświadczyli się , że ponoszą przeciętne wydatki bieżącego utrzymania a także dość enigmatycznie określili się co do wydatków związanych ze studiowaniem skarżącego G.H.-H.. Sąd stoi również na stanowisku , że zmiana oświadczenia skarżącej D.H.-H. , która od wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzi , że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z jednym synem –G. , bowiem drugi syn – J. od zawarcia związku małżeńskiego ( przed dwoma laty – tak w zażaleniu z czerwca 2007 r.) zamieszkuje ze swoją rodziną osobno – nie daje podstaw do zmiany oceny możliwości poniesienia kosztów z tytułu wpisu od skargi. W dwuosobowym gospodarstwie domowym skarżących dochody miesięczne wynoszą bowiem 2.082,72 zł , a jedyne "zindywidualizowane" wydatki wynoszą 150 zł , ponieważ co do reszty , chociażby kosztów utrzymania, skarżący nie chcieli wypowiedzieć się konkretnie , poprzestając , zdaniem Sądu świadomie , wyłącznie na ogólnikowych stwierdzeniach. Pozostaje zatem powtórzyć , że strona , która nie przedstawia swojej rzeczywistej sytuacji , sama udaremnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy , w niniejszej zaś sprawie zmianę oceny co do możliwości uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Nadal nie powinno też znikać z pola widzenia okoliczność solidarnego zobowiązania trójki skarżących do uiszczenia z wyżej wymienionego tytułu kwoty 641 zł. Skarżący mogą dojść do porozumienia co do wpłaty tej kwoty , na zasadach takiego wspólnego uczestniczenia w poniesieniu opłaty sądowej , które nie będzie wymagać nadzwyczajnych wyrzeczeń i nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla każdego z nich z osobna , jak i dla rodziny. Nie znajdując zatem podstaw do zmiany dotychczasowej oceny Sądu o niewykazaniu przez skarżących , że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 165 tej ustawy należało orzec, jak w sentencji.