I SA/Go 15/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-03-20
Skład orzekający: Damian Bronowicki, Anna Juszczyk-Wiśniewska, Jacek Niedzielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wykorzystywana przez właścicieli przez część roku, ale służąca zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, może być uznana za nieruchomość wykorzystywaną na cele rekreacyjno-wypoczynkowe w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, co uzasadniałoby naliczenie wyższej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób dostateczny, iż nieruchomość skarżących była wykorzystywana wyłącznie na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Samo okresowe przebywanie w nieruchomości, nawet jeśli nie przez cały rok, nie przesądza o jej rekreacyjnym charakterze, jeśli służy ona zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych i stanowi centrum życia domowego w danym okresie. Organy naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, nie ustalając prawidłowo stanu faktycznego i nie obalając twierdzeń strony o faktycznym zamieszkiwaniu w nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Związku "E." określającą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres czerwiec-sierpień 2023 r. dla nieruchomości wykorzystywanej rekreacyjnie. Organy uznały nieruchomość za rekreacyjno-wypoczynkową, opierając się m.in. na zużyciu wody i zeznaniach stron wskazujących na pobyt w niej tylko w miesiącach letnich. Skarżący twierdzili, że nieruchomość jest domem mieszkalnym, a ich centrum życiowe przenosi się tam w okresie letnim, gdy są na emeryturze.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Związku "E.", zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego od SKO na rzecz skarżących oraz zwrot nadpłaconego wpisu sądowego od Skarbu Państwa na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. P., Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za czerwiec, lipiec, sierpień 2023 r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Związku "E." z dnia [...] r. nr [...], w całości. 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Zwraca od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi.
Skarżący, K. P. i Z. P., wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: SKO, organ odwoławczy, organ II instancji) z [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Związku "E." (Związek, organ I instancji) z [...] r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 140,00 zł za każdy miesiąc czerwiec, lipiec, sierpień 2023 r. z nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, położonej w [...].
Z akt administracyjnych wynikał następujący stan sprawy.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. wskazał, że skarżący nie składali stosownych deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości w [...], która jest wykorzystywana tylko w okresie letnim, tj. w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. W roku 2023 r. strona składała deklaracje zgodnie z przeświadczeniem, że są one właściwe dla tej nieruchomości i zgodnie z obowiązującym regulaminem utrzymania czystości i porządku. W dniu 6 lipca 2023 r. do Związku wpłynęła deklaracja skarżących, jak dla nieruchomości zamieszkałej (na 2 osoby), która obowiązywała od lipca 2023 r.
Strona w każdym roku składała deklarację jak dla nieruchomości zamieszkałej (na 2 osoby) na miesiące wakacyjne lipiec, sierpień, gdyż jak oświadczyła w dokumentach jest to dom jednorodzinny mieszkalny. Zdaniem organu I instancji skarżący mieszkają przez cały rok w [...], również w miesiącach, w których oświadczają, że mieszkają w [...]. Do dnia wydania decyzji nie została złożona poprawna deklaracja jak dla nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, która miała obowiązywać od czerwca 2024 r.
W dniu 29 sierpnia 2023 r. podjęto próbę przeprowadzenia oględzin nieruchomości z udziałem strony. Strona prawidłowo zawiadomiona, odmówiła okazania przedmiotu oględzin. Strona stawiła się na oględzinach, lecz nie wyraziła zgody na ich przeprowadzenie.
W toku postępowania przed organem I instancji, organ zwrócił się do Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] o podanie wielkości zużycia wody od momentu podłączenia nieruchomości do wodociągu publicznego oraz przesłania zrzutu ścieków począwszy od 2021 r. Stronę wezwano do przedstawienia rachunków z nieruchomości w [...] za zużycie energii elektrycznej, wody i gazu za lipiec i sierpień 2023 r. Zwrócono się również do Spółdzielni Mieszkaniowej "N." o udzielenie informacji, czy na nieruchomość zamieszkałą w [...] została złożona deklaracja lub oświadczenie, a jeśli tak, to na ile osób i od kiedy obowiązuje i czy była zmieniana, a ponadto przesłanie zestawienia wielkości zużycia wody w miesiącu lipcu i sierpniu w 2022 r. i 2023 r.
W odpowiedzi strona wyjaśniła, że ich dom nie jest nieruchomością rekreacyjno-wypoczynkową i jest wykorzystywany jako dom mieszkalny. Dlatego została złożona deklaracja od lipca na dwie osoby. Rachunki za zużycie energii elektrycznej zostały dostarczone i prognozowały opłatę od sierpnia 2023 r., następny odczyt i prognoza miała być pod koniec sierpnia 2023 r. Według oświadczenia właściciele nie posiadają rachunków za zużycie wody oraz wywóz nieczystości płynnych, ponieważ od sierpnia 2022 r. nieruchomość została podłączona do wodociągu publicznego.
Natomiast ze zużycia wody otrzymanego ze ZWiK (dot. nieruchomości w [...]) wynikało, że nieruchomość użytkowana jest w okresie letnim. W latach 2021-2023 Zakład Wodociągów i Kanalizacji nie wykonywał usługi wywozu nieczystości ciekłych z nieruchomości.
Z odpowiedzi Spółdzielni Mieszkaniowej "N." wynikało, że opłata za odpady naliczana jest od dwóch osób, a zużycie wody w lipcu i sierpniu 2022 r. kształtowało się następująco: 1,490 m3, 1,788 m3, a w 2023 r.: 1,407 m3 i 0,795 m3.
Zdaniem organu I instancji powyższe zużycia wody w [...] i [...] wyraźnie wskazują, że nieruchomość w [...] jest zamieszkała przez Państwa P. przez cały rok, natomiast nieruchomość w [...] jest użytkowana okazjonalnie.
W dniu [...] października 2023 r. na przesłuchanie stawili się Państwo P.. Z. P. zeznał, że na stałe zamieszkuje w [...], centrum życiowe znajduje się w stałym miejscu zamieszkania, czyli w [...], a latem na działce w [...], gdyż jest na emeryturze i odpoczywa. Nieruchomość w [...] użytkowana jest tylko przez niego i żonę. Zużycie wody w [...] w lipcu i sierpniu wynika z podlewania kwiatów, prania i mycia się.
W ocenie organu strona mieszka w [...] i nawet nie zaprzeczała, iż zużycie wody w [...] powstaje na skutek prania, mycia się itp., czyli pośrednio oświadczyła, że również w lipcu i sierpniu każdego roku mieszka w [...].
Z kolei K. P. zeznała, że w latach 2021-2023 mieszkała na stałe w [...] poza miesiącami, kiedy mieszkała w [...]. Deklaracja w [...] jest od zawsze złożona na dwie osoby i nie musi się tłumaczyć, że gdzieś wyjeżdża. Centrum życiowe znajduje się w [...], a na dwa miesiące wyprowadza się do [...]. W [...] przebywa, aby tam mieszkać w okresie letnim, gdyż wtedy nie opiekują się wnukami. Organ wskazał, że w złożonej deklaracji właściciele wskazują adres do korespondencji na [...], mimo że twierdzą, że w okresie letnim mieszkają w [...]. Zużycie wody w [...] wynika m.in. z tego, że syn wypoczywa tam po nocce, kąpie się, a strona jedzie by podlać kwiaty, odebrać korespondencję (z [...] do [...] jest blisko), a są też przecieki wody.
W ocenie organu z zeznań obu stron postępowania wynika sprzeczność. Według Z. P. zużycie wody wynika z prania, a według K. P. syn wypoczywa po nocce.
Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym za 2023 r.
Na skutek wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] r. SKO uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W związku z uchyleniem decyzji organ I instancji, uwzględniając wytyczne organu odwoławczego wezwał na przesłuchanie sąsiadów z [...]. Jeden ze świadków, L. S. oświadczył, że mieszka w odległości ok. 1 km i nie odwiedzają się, nie obserwuje sąsiadów. Drugi świadek – L. K. oświadczyła pisemnie, że nie zna Państwa P. i jej zeznania nie wniosą żadnych informacji w sprawie. Kolejny świadek – W. S. zeznał, że mieszka na stałe w [...], teraz już wie która to nieruchomość, nie zna tych ludzi.
Organ I instancji podkreślił, że sąsiedzi nie chcą zeznawać w sprawach dotyczących swoich sąsiadów, mając na względzie dobro stosunków sąsiedzkich. Zaznaczył dodatkowo, że skarżący w roku 2024 również złożyli deklarację jak dla nieruchomości zamieszkałej – deklarując dwie osoby, iż od miesiąca lipca 2024 r. na nieruchomości w [...] mieszkają dwie osoby, a korespondencję w [...] odebrał w dniu 22 lipca 2024 r. Z. P., który według deklaracji mieszka w [...].
Zdaniem organu powyższe dowody potwierdzały, że nieruchomość była użytkowana w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] r. naliczono miesięczną opłatę w wysokości 140,00 zł za każdy miesiąc: czerwiec, lipiec, sierpień 2023 r., zgodnie z obowiązującym regulaminem utrzymania czystości i porządku w gminach, uwzględniając selektywną zbiórkę odpadów.
Na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium zwróciło uwagę, że wskazania poczynione w decyzji SKO z dnia [...] r. były wiążące dla organu I instancji. Tym samym, rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy badał, czy organ I instancji wyjaśnił wątpliwości co do stanu faktycznego wskazane przez inny skład orzekający organu odwoławczego, zawarte we wskazanej decyzji z dnia [...] kwietnia 2024 r.
Wątpliwości, o których mowa wyżej miały istotne znaczenie dla sprawy, albowiem dotyczyły ustalenia, czy nieruchomość skarżących, w roku 2023 miała charakter nieruchomości rekreacyjno-wypoczynkowej, co uprawniałoby organ I instancji do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tej nieruchomości w wysokości innej niż wynikającej ze złożonej deklaracji.
Ponowna całościowa ocena okoliczności w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wskazany w decyzji w ocenie SKO nie uzasadniała wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone przez Związek postępowanie dowodowe przesądziło, że wątpliwości Związku co do złożonej przez zobowiązanego deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym - były uzasadnione i w konsekwencji uprawniały Związek do wydania zaskarżonej decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Analizując materiał dowodowy zgromadzony po dniu [...] kwietnia 2024 r. organ I instancji przesłuchał świadków, będących mieszkańcami miejscowości [...], którzy jednak nie wnieśli żadnych istotnych informacji.
Ponownie organ przeanalizował informacje uzyskane na okoliczność zużycia wody w głównym miejscu zamieszkania w [...], wartości, wskazane przez stronę w piśmie z [...].09.2023 r., dotyczące zużycia energii elektrycznej prognozowane na lipiec i sierpień 2023 r. i ocenił, że powyższe dowody potwierdzały, że nieruchomość była użytkowana w celach rekreacyjno-wypoczynkowych.
Przemawiało za tym okoliczność "zamieszkiwania" w przedmiotowej nieruchomości tylko w miesiącach letnich, tj. lipiec i sierpień, co potwierdzała składana deklaracja. Również oświadczenia stron wskazały, że "ich centrum życiowe znajduje się w [...], w głównym miejscu zamieszkania, do [...] przyjeżdżają w lecie, gdyż nie opiekują się wtedy wnukami".
Tymczasem złożona przez skarżących deklaracja z [...].07.2023 r. nie dotyczyła nieruchomości niezamieszkałych w rozumieniu ww. cytowanych przepisów, nie wskazywała liczby pojemników/worków na odpady selektywnie zbierane (papier, metale, szkło, odpady BIO), ani częstotliwości ich odbioru, co spowodowało błędne obliczenie wysokości opłaty miesięcznej. Corocznie prowadzone postępowania wyjaśniające z udziałem strony nie potwierdziły prawidłowości złożonej przez nich deklaracji. Próba przeprowadzenia oględzin nieruchomości, mimo prawidłowego zawiadomienia strony, z uwagi na brak jej zgody, nie doszła do skutku.
Odnosząc te spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy organ II instancji stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego skarżący nie wykazali prezentowanego stanowiska. Sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości przyjęty przez organ jako nieruchomość niezamieszkała, a przez stronę jako zamieszkała, nie został przez stronę w żaden sposób potwierdzony.
W tym stanie sprawy zdaniem SKO organ I instancji miał prawo przyjąć, że skoro korzystanie z nieruchomości odbywało się jedynie w okresie letnim, co wynikało z deklaracji strony i jej wyjaśnień zgłaszanych w toku postępowania, to nieruchomość jest nieruchomością niezamieszkałą w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo, w ślad za ustawodawcą, wskazał na obowiązek selektywnego zbierania odpadów komunalnych zgodnie z uchwalonym regulaminem utrzymania czystości i porządku na terenie gmin uczestników Związku, w podziale na papier, szkło, metale i tworzywa sztuczne, bioodpady.
Mając na uwadze, że stawka opłaty na terenie gmin uczestników Związku Międzygminnego jest związana z obowiązkową segregacją odpadów i zależna od ilości i pojemności pojemników, w których gromadzone są odpady, to podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty powinien gromadzić odpady w tak określony sposób.
Podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zobowiązany do uiszczenia opłaty od pojemnika, bez względu na to ile faktycznie odpadów zostało wytworzonych. Wyraźnie wskazuje na to regulacja art. 6j ust. 3 u.c.p.g., w którym podstawa ustalenia opłaty uzależniona jest od ilości pojemników, nie zaś od ilości odpadów. Ustawodawca nie powiązał w tym przypadku wysokości opłaty z faktyczną ilością odpadów, które zostały wytworzone czy też z ich samodzielnym zagospodarowaniem poprzez, np. ich wywóz do miejsca zamieszkania.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli K. i Z. P., którzy zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.: art. 120, art. 121 § 1-2, art. 122, art. 124, art. 191, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), w związku z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r., poz. 399 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Na tej podstawie wnieśli o uchylenie decyzji organów I i II instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrot poniesionych kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że nieruchomość będąca przedmiotem sporu stanowi budynek mieszkalny, w którym skarżący przebywają przez około 2-3 miesiące w roku. W tym czasie centrum ich interesów życiowych przenosi się na tę nieruchomość, co wskazuje na jej wykorzystywanie jako stałego miejsca zamieszkania w tym okresie. W pozostałych miesiącach roku skarżący zamieszkują w innej nieruchomości w [...], gdzie przenoszą swoje centrum interesów życiowych. Charakter pobytu na nieruchomości w [...] nie jest rekreacyjno-Ietniskowy, lecz związany z prowadzeniem codziennego życia.
W ocenie skarżących zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji błędnie przyjęły, że nieruchomość skarżących jest wykorzystywana jedynie do celów rekreacyjno-letniskowych. Twierdzenie to jest całkowicie bezpodstawne i sprzeczne ze stanem faktycznym oraz dowodami, w tym decyzją Burmistrza Gminy o nadaniu numeru porządkowego dla budynku mieszkalnego, a także historią użytkowania nieruchomości przez skarżących.
Skarżący wskazali, iż żadna norma prawa materialnego, nie zabrania stronom posiadania więcej niż jednej nieruchomości mieszkalnej, tak samo jak żadna norma prawa materialnego nie zabrania zmiany miejsca swojego zamieszkania (rozumianego jako centrum interesów życiowych) z dowolną częstotliwością wynikającą ze znanych stornom pobudek. Ustalenia dowodowe obu organów podatkowych nie dowiodły ponad wszelką wątpliwość, że strony użytkują przedmiotową nieruchomość do celów innych niż mieszkalne, a już na pewno nie dowiodły, że użytkują ją do celów rekreacyjno-wypoczynkowych. Brak takiego dowodu, skutkuje zaś niemożnością przypisania skarżącym stawki opłat za gospodarowanie odpadami właściwej dla nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, czy postanowienia jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Dokonana w powyższy sposób kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
Organ podatkowy I instancji, jako podstawę prawna rozstrzygnięcia, wskazał m.in. art. 6o, art. 6q, art.6j ust. 3ba, 3bb, i 3 bc ustawy z dnia 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399), zwaną dalej – "u.c.p.g."
Stosownie do art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z przywołanej zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organów uzyskania w toku postępowania takiego materiału dowodowego i ustalenia takiego stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga przy tym, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1). W świetle zaś regulacji zawartej w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organach orzekających. Zakres (granice) postępowania dowodowego w danej sprawie wyznacza przy tym zawsze norma o charakterze materialnoprawnym. Przyjęta natomiast w art. 191 Ordynacji podatkowej zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, że organ podatkowy nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję, by w ramach tej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności. Organ podatkowy przy ocenie zebranych w sprawie dowodów powinien kierować się m.in. prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny.
Co istotne, poczynione przez organ podatkowy ustalenia faktyczne oraz ich ocena prawna powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, sporządzonego wg wzorca określonego w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W myśl tej regulacji uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego powinno przy tym realizować zasadę przekonywania wynikającą z art. 124 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.
Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie bowiem toku rozumowania organu podatkowego, który poprzedza wydanie decyzji albo postanowienia, nie tylko pełni funkcję perswazyjną, wyłuszczając powody podjętego rozstrzygnięcia, tak aby strona mogła się przekonać o jego słuszności (art. 121 Ordynacji podatkowej), ale także wpływa na kontrolę merytoryczną aktu w postępowaniu odwoławczym lub też sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał: art. 6o, art. 6q, art.6j ust. 3 ba, 3 bb, i 3 bc u.c.p.g. oraz § 6 ust. 2 Statutu Związku "E.".
Co istotne w uzasadnieniu decyzji przytoczył brzmienie jedynie art. 6o u.c.p.g. Odwołał się również do uchwały Nr IX/51/2020 Zgromadzenia Związku "E." z [...] listopada 2020 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku "E." (Dz. Urz. z 2020 r., poz. 2798), uchwały Nr XI/68/2021 Zgromadzenia Związku "E." z [...] marca 2021 r. w sprawie zmiany regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku "E." (Dz. Urz. z 2021 r., poz. 718) oraz uchwały Zgromadzenia Związku "E." Nr XIII/74/2021 z [...] października 2021 w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Organ podatkowy ograniczył się jedynie do wskazania nazwy aktów prawa miejscowego i ewentualnie ich publikatorów. Nie wskazał jednak, jakiejkolwiek jednostki redakcyjnej aktu. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej decyzji winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zarówno decyzja organni I instancji, jak i organu odwoławczego, kryteriów tych nie spełniają. Takie działanie organów uniemożliwia podatnikowi dokonania prawidłowości oceny subsumcji, czyli przyporządkowanie (podciągnięcie) stanu faktycznego pod ogólną normę (regułę) prawną.
Podkreślić należy, że wadliwa wykładnia przepisów prawa materialnego może prowadzić również do błędów w ustaleniach faktycznych. Postepowanie podatkowe może bowiem zostać ukierunkowane na niewłaściwe ustalenia faktyczne z uwagi na niewłaściwe rozumienie norm prawa materialnego.
Organ I instancji ocenił, a organ odwoławczy ocenę te zaaprobował, że na podstawie wskazanych regulacji, na skarżących, jako właścicielach nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno- wypoczynkowe, spoczywa obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości iloczynu zadeklarowanej liczby pojemników lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za odbiór i gospodarowanie jednego pojemnika lub worka o określonej pojemności dla każdej frakcji odpadów komunalnych, przeznaczonego do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości według stawek wskazanych w decyzji (s. 2 decyzji organu I instancji).
Przypomnieć należy, że z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący złożyli w 2023 r. deklarację o wysokości opłat, jak dla nieruchomości zamieszkałej (zadeklarowano dwie osoby) od lipca 2023 r. Organ stwierdził nadto, że skarżący "...w każdym roku składa deklaracje jak dla nieruchomości zamieszkałej (2 osoby) na 2 miesiące wakacyjne – lipiec i sierpień, gdyż jak oświadcza w dokumentach jest to "dom jednorodzinny mieszkalny".
Podkreślić należy, że stosownie do przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie definiują pojęć "domek letniskowy" i "innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe".
W art. 5 u.c.p.g., określone zostały obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku. Wskazano w nim, że właściciel nieruchomości zapewnia utrzymanie czystości i porządku m.in. przez wyposażenie nieruchomości w worki i pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych (art. 5 ust. 1 pkt 1). W art. 6c ust. 1 ustawy nałożono na Gminy obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W art. 6 ust 2 ustawy zawarto delegację dla Rady gminy, która w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, może postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne.
Stosownie do art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje – w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe - za rok bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości.
Zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 1 ustawy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
W przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe deklaracja może zawierać wskazanie okresów korzystania z nieruchomości (art. 6m ust. 1ab).
Jednocześnie stosownie do art. 6m ust. 2 w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.
Uchwałą Nr XIII/74/2021 z [...] października 2021 w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, Zgromadzenie Związku "E.", działając m.in. na podstawie art. 6j ust. 3ba, ust. 3bb w zw. z ust. 3 u.c.p.g., nałożyło obowiązek ponoszenia przez właścicieli nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości iloczynu zadeklarowanej liczby pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstałych na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za odbiór i gospodarowanie jednego pojemnika lub worka o określonej pojemności dla każdej frakcji odpadów komunalnych, przeznaczonego do zbierania odpadów komunalnych na terenie tej nieruchomości (§ 1 uchwały).
W regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gmin uczestników Związku "E." wskazano, iż właściciel nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanej przez część roku od 1 czerwca do 31 sierpnia jest zobowiązany do pozbywania się odpadów komunalnych (§ 6 pkt 7 uchwały).
Przytoczone regulacje rozróżniają zatem: (a) nieruchomości na których znajdują się domki letniskowe, (b) inne nieruchomości. W obu przypadkach, obok wyróżniających kryteriów przedmiotowych (nieruchomość z domkiem, inna nieruchomość), cechą, stanowiącą prawną przesłankę zastosowania opłaty, jest ich wykorzystywanie na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (w okresie od 1 czerwca do 31 sierpnia (kryterium funkcjonalne odnoszące się do sposobu i okresu używania nieruchomości). Należy przy tym uznać, iż oba te kryteria muszą zostać spełnione łącznie. Nie można bowiem uznać, iż kryterium funkcjonalne odnosi się wyłącznie do "innych" nieruchomości", czyli takich, które nie są gruntami na których znajdują się domki letniskowe, ponieważ wówczas zbędne w treści przepisu byłoby słowo "inne". Z powyższego wynika, iż dla oceny czy winna zostać określona opłata w wysokości ustalanej ww. uchwałą, obowiązkiem organu było niewątpliwe stwierdzenie, czy w przypadku nieruchomości spełnione jest jedno z kryteriów przedmiotowych oraz ustalenie, czy spełnione jest kryterium funkcjonalne. Przyjąć również należy, że nie można uznawać nieruchomości za wykorzystywaną wyłącznie w celach rekreacyjno- wypoczynkowych w sytuacji, gdy nie jest ona nie wykorzystywana przejściowo, niestale, a służy zamieszkiwaniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Go 141/20 oraz z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Go 82/24 - powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że skarżący nie zamieszkiwali na nieruchomości, a wykorzystywali ją tylko przez część roku w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. W ocenie Sądu zgromadzone dowody nie dawały dostatecznych podstaw do sformułowania takich ustaleń, a przyjęta podstawa faktyczna rozstrzygnięcia nie daje podstaw do zastosowania przywołanego wcześniej przepisu uchwały.
W ocenie Sądu przeprowadzone dowody nie implikują stwierdzenia, że nieruchomość skarżących była wykorzystywana w celach rekreacyjno-wypoczynkowych w okresie czerwiec – sierpień 2023 r.
Organy oparł swoje ustalenia w tym względzie praktycznie na jednym dowodzie – zestawieniu wielkości zużycia wody w lokalu mieszkalnym w [...] w miesiącach lipcu i sierpniu 2022 i 2023 r. Z zestawienia podanych w piśmie wielkości organ wywiódł, że skoro w lokalu mieszkalnym w [...] we wskazanym okresie wystąpiło zużycie wody, oznacza to, iż skarżący wbrew własnym twierdzeniom zamieszkiwali w [...], a nieruchomość w [...] była wykorzystywana w celach rekreacyjno-wypoczynkowych.
Bezsprzecznie przyjęte za podstawę tej konkluzji dowody potwierdzają, że skarżący nie wykorzystywał nieruchomości cały rok, lecz nie podważają, że w miesiącach letnich była ona wykorzystywana nie do rekreacyjnego, lecz do zamieszkiwania. Nie potwierdza rekreacyjno-wypoczynkowego wykorzystania nieruchomości ocena dowodów zużycia wody i zeznań strony. Dowody z zestawienia zużycia wody potwierdzają wyłącznie, że w lokalu mieszkalnym położonym w [...] skarżący czasami przebywali. Okoliczności tej skarżący nie zatajali przed organami wskazując, że zużycie wody wynika z podlewania kwiatów, prania i mycia się. Jednak cały czas podkreślali, że w okresie letnik na stałe zamieszkują w [...]. Centrum życiowe w miejscu stałego zamieszkania, czyli w [...] a latem na działce w [...], ponieważ Z. P. jest na emeryturze.
Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 54/18 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 221/20, iż "zamieszkiwanie", o którym mowa w art. 6c ust. 1 oraz art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. może oznaczać również czasowy pobyt. Zasadnie zaaprobowano tam pogląd, że "zamieszkiwanie (w rozumieniu przepisów u.c.p.g) oznacza rodzaj pobytu osoby cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie. Dana nieruchomość w określonym okresie stanowi więc miejsce koncentracji interesów życiowych określonej osoby. Oznacza to też, że inne miejsca nie mogą być uznane za miejsca, w których koncentrują się interesy życiowe tej osoby w danym okresie. W przypadku ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach okresem, w którym musi zaistnieć wskazany powyżej stan, jest wyłącznie okres miesiąca kalendarzowego. Okres ten jest okresem, za który powstaje obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zamieszkanie w rozumieniu u.c.p.g. ma wyłącznie faktyczny charakter i nie należy go utożsamiać z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. W przypadku zamieszkania w rozumieniu przepisów u.c.p.g. nie ma znaczenia, czy dana osoba ma zamiar i wolę stałego pobytu na danej nieruchomości. Istotne jest jedynie, że dana nieruchomość w danym miesiącu jest miejscem, w którym koncentruje się jej aktywność życiowa. Założenie takie wynika z celu regulacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, którym jest zapewnienie odbioru odpadów komunalnych z tych nieruchomości, na których faktycznie przebywają (bytują) ludzie, a w związku z tym przebywaniem powstają odpady komunalne. W ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach celowo nie posłużono się więc kategorią "miejsce zamieszkania", lecz posłużono się wyłącznie pojęciem "zamieszkiwania". Użycie tego pojęcia jest świadomym zabiegiem legislacyjnym, wskazującym, że na gruncie tej ustawy żadnego znaczenia nie ma zamiar stałego pobytu, ani zameldowanie a znaczenie ma wyłącznie faktyczne przebywanie danej osoby na nieruchomości." Tym samym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nacisk położony jest na faktyczne przebywanie (bytowanie) danej osoby na nieruchomości, na koncentrację życia w danym miejscu, co powoduje wytwarzanie na tej nieruchomości odpadów komunalnych przez tę osobę i konieczność zagospodarowania tych odpadów".
Tym samym stwierdzić należało, że w przypadku nawet okresowego "zamieszkiwania" w tak przedstawionym znaczeniu, nieruchomość musi być uznana za zamieszkałą w rozumieniu art. 6c pkt 1 u.c.p.g., a obowiązek ponoszenia opłaty powstaje, w odniesieniu do okresu zamieszkiwania, w sposób określony w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.
Przypomnieć należy, że stosownie do art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Oznacza to, że postępowanie w niniejszej sprawie organy powinny przeprowadzić zgodnie z zasadami zawartymi w Ordynacji podatkowej. Właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, możliwe jest przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. W procesie stosowania prawa organy podatkowe obowiązane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej), do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz do jego oceny zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej (swobodną oceną dowodów). Natomiast zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., II FSK 1212/11, LEX nr 1269916).
W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły powyższe przepisy Ordynacji podatkowej, nie ustalając w sposób dostateczny charakteru nieruchomości, czy jest ona faktycznie używana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Rozpatrując ponownie sprawę, zadaniem organów będzie dokładne zebranie materiału dowodowego obalającego, bądź nie, twierdzenia strony o zamieszkiwaniu nieruchomości i przedstawienie dowodów na użytkowanie nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych, co będzie uzasadniało zastosowanie odpowiedniej stawki dla takich nieruchomości.
Przypomnieć również należy, że WSA w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznawał już sprawy skarżących za wcześniejsze okresy. I tak wyrokiem z 24 października 2018 r. uchylił w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2016 rok.
W motywach wyroku Sąd wskazał m.in., że "Tym niemniej już samo ustalenie, że nieruchomość Skarżących takim celom służyła było nieuzasadnione. Jako niewystarczające do takiej oceny stanowi czasowe korzystanie z budynku. Nie przekonuje o tym sam fakt użytkowania nieruchomości wyłącznie przez część roku, ponieważ jest to jeden tylko z elementów opisanego wcześniej kryterium funkcjonalnego. Obowiązek uiszczania opłaty określonej w uchwale wiązały się nie tylko z okresowym wykorzystywaniem nieruchomości, lecz również z celem jej wykorzystywania (cel rekreacyjno- wypoczynkowy). W uchwale rozróżniono więc dwie relewantne cechy używania nieruchomości. Dlatego nie można uznać, że wypełnienie jednej z nich automatycznie przesądza o spełnieniu drugiej. Takie rozumowanie nie uwzględnia całości brzmienia regulacji i jest sprzeczne z zakazem wykładni przepisu z pominięciem części jego tekstu".
Dalej Sąd wskazał, że "Osoby fizyczne mogą posiadać więcej niż jedną nieruchomość mieszkalną. Z żadnych przepisów (w tym z treści uchwały) nie wynika, aby można było uznać, że nieruchomość wykorzystywana jest w celach rekreacyjno-wypoczynkowych tylko z tego względu, że właściciel z niej korzysta tylko przez określoną część roku. Istotnym jest aby to czasowe korzystanie miało charakter rekreacyjno-wypoczynkowy. Z żadnych ustaleń organu nie wynika, by postępowanie było prowadzone w kierunku ustalenia czy nieruchomość ta wykorzystywana jest w celach rekreacyjno-wypoczynkowych czy też jest to nieruchomość na której zamieszkują mieszkańcy w zabudowie jednorodzinnej czy też zagrodowej. Wbrew twierdzeniu SKO, Strona nie potwierdziła, że nieruchomość wykorzystuje w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. Skarżący oświadczyli, że jest to dom jednorodzinny, mieszkalny, całoroczny, a nie letniskowy. Z akt wynika jedynie, że Strona wskazała, że korzysta z nieruchomości jedynie przez 2-3 miesięcy. Okoliczność czasowego korzystania z nieruchomości w sprawie nie jest sporna".
Z tych też powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 tej ustawy orzeczeniem tym objął również decyzję Związku "E." z [...] r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło