I SA/Go 158/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant sekretarz sądowy Grzegorz Oracz po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego S.H. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2009 r. (sygn. akt I FSK 935/09) rozpoznał ponownie sprawę ze skargi S.H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od maja 2004 r. do listopada 2006 r. w łącznej wysokości 2.601.293 zł. Dotychczasowy przebieg sprawy był następujący: Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. określił S.H. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za ww. okres. Decyzję tę doręczono skarżącemu w dniu 29 czerwca 2007 r. Po jej uchyleniu w postępowaniu odwoławczym przez Dyrektora Izby Celnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. ponownie określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od maja 2004 r. do listopada 2006 r. Decyzję tę doręczono skarżącemu w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W dniu [...] maja 2008 r. pełnomocnik skarżącego - adwokat P.Ż. wniósł do Naczelnika Urzędu Celnego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] czerwca 2007 r., żądając uchylenia tej decyzji. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił wznowienia postępowania wskazując, iż jego decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. nie jest decyzją ostateczną, ponieważ została uchylona przez Dyrektora Izby Celnej, co oznaczało wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W dniu [...] lipca 2008 r. skarżący udzielił adwokatowi P.D. pełnomocnictwa do reprezentowania go w postępowaniu przed Urzędem Celnym w sprawie nr [...] (oznaczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2007r.), zaś dnia [...] lipca 2008 r. ww. pełnomocnik, wskazując nr sprawy [...] (oznaczenie decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. odmawiającej wznowienia postępowania), zgłosił Naczelnikowi Urzędu Celnego swój udział w sprawie. Następnie w dniu [...] września 2008 r. pełnomocnik złożył do Dyrektora Izby Celnej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2007 r., załączając do tego wniosku odwołanie. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż powyższa decyzja nigdy nie została fizycznie doręczona skarżącemu, który w tamtym okresie, ze względu na stan zdrowia, nie przebywał pod swoim adresem dla doręczeń i nie odbierał kierowanej do niego korespondencji. Wskazał także, że pierwsza informacja, jaką skarżący uzyskał o istnieniu decyzji z [...] grudnia 2007 r., zawarta była w postanowieniu Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r. wydanym w sprawie, w której Dyrektor odmówił umorzenia postępowania właśnie z uwagi na istnienie decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., którą to decyzję doręczono na adres kancelarii pełnomocnika. Przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu Dyrektor Izby Celnej ustalił, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec skarżącego [...] kwietnia 2008 r., tzn. w chwili doręczenia (przesyłkę odebrała żona skarżącego) tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008 r., na których jako podstawę prawną należności wskazano decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. Dnia [...] sierpnia 2008 r. skarżący upoważnił adwokata P.D. do reprezentowania go w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w sprawie nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2007 r. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania, a tym bardziej zachowania szczególnej staranności. Organ przyznał, iż skarżącemu nigdy fizycznie nie doręczono decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r., gdyż doręczono ją w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej (ze skutkiem doręczenia w dniu 7 stycznia 2008r.), ale [...] lipca 2008 r. skarżący udzielił adwokatowi P.D. pełnomocnictwa do reprezentowania go w postępowaniu egzekucyjnym, które prowadzono na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2008 r., doręczonych skarżącemu 25 kwietnia 2008 r. Organ przyjął zatem, że najpóźniej w dniu ustanowienia pełnomocnika skarżący powziął wiedzę o fakcie istnienie decyzji z [...] grudnia 2007 r.; tym bardziej, że w doręczonych tytułach wykonawczych w podstawie prawnej należności wskazano właśnie tę decyzję, podając jej datę i numer. Według Dyrektor Izby Celnej [...] lipca 2008 r. był zatem dniem, w którym pełnomocnik skarżącego bezspornie dowiedział się o fakcie istnienia przedmiotowej decyzji. Skoro więc wniosek o przywrócenie terminu należało wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (najpóźniej w dniu 15 lipca 2008 r.), w niniejszej sprawie doszło bez wątpienia do uchybienia tego terminu, gdyż wniosek złożono przez nadanie pisma na poczcie w dniu 15 września 2008 r. W skardze wniesionej na powyższe rozstrzygnięcie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika adwokata P.D., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Celnej nie odniósł się do choroby psychicznej skarżącego, która stanowiła bezpośrednią przyczynę niedochowania terminu. Skoncentrował się natomiast na rzekomych uchybieniach popełnionych przez pełnomocnika. Podniósł, że w momencie udzielania mu pełnomocnictwa nie dysponował kompletem dokumentów dotyczących sprawy, a w szczególności tytułami wykonawczymi, które odebrała żona skarżącego. W niniejszy przypadku skarżący był przekonany, że toczące się przeciwko niemu postępowanie jest wynikiem wymierzonego w niego spisku i z tego względu kontakt z nim od momentu udzielenia pełnomocnictwa jest znacznie utrudniony. Kwestia rzekomych zaniedbań pełnomocnika może być badana jedynie w kontekście ewentualnego niedotrzymania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, lecz w żadnym razie nie co do kwestii winy w jego niedochowaniu. Pełnomocnik podkreślił, że dopiero w odpowiedzi na jego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego uzyskał informację, że jest ono prowadzone na podstawie decyzji z [...] grudnia 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r. , sygn. akt I SA/Go 3/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., oddalił skargę S.H. uznając, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie. Sąd uznał za bezsporne w sprawie, że decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2007 r. doręczono skarżącemu skutecznie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej oraz to, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Wskazał również, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie zasadnie przyjął, że 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został przekroczony, ponieważ w dniu [...] lipca 2008r., czyli w dniu udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa adwokatowi P.D., ustała przyczyna uchybienia terminowi. W tym bowiem momencie, nawet jeżeli przyjąć, że ustanowiony pełnomocnik nie został poinformowany o chorobie skarżącego, ani sam, otrzymując pełnomocnictwo, objawów choroby nie zauważył, powziął wiedzę o numerze sprawy, w której miał reprezentować S.H.. Numer sprawy wskazany w pełnomocnictwie jest numerem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającej skarżącemu wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. W ocenie sądu pierwszej instancji, w tej sytuacji ustanowiony przez skarżącego profesjonalny pełnomocnik, miał potencjalną możliwość, chociażby w organie prowadzącym postępowanie, powziąć wiedzę o sprawie, której numer był wskazany w pełnomocnictwie. Sąd ten zauważył przy tym, że dopiero po 14 dniach od otrzymania umocowania pełnomocnik zgłosił swój udział organowi prowadzącemu postępowanie i uczynił to pisemnie, a nie osobiście. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została wywiedziona na podstawie zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a. ), a mianowicie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej podtrzymano w pełni argumentację oponującą przeciwko uznaniu organu o niedochowaniu przewidzianego przepisami 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Według skarżącego zarówno sąd pierwszej instancji, jak i organ podatkowy, jako początek biegu terminu błędnie uznały [...] lipca 2008 r., kiedy to skarżący udzielił pełnomocnictwa. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że powszechnie w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż momentem ustania przyczyny uchybienia terminu jest uzyskanie przez stronę faktycznej informacji o tym, że do takiego uchybienia doszło, a nie jedynie sama potencjalna możliwość jej uzyskania. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrokiem z dnia 22 grudnia 2009 r., wydanym w sprawie I FSK 935/09, zaskarżone orzeczenie w całości i przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania, w uzasadnieniu wskazał w pierwszej kolejności na szczególny charakter i cel instytucji przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, określonego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Zwrócił również uwagę na nieprzywracalność 7-dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest możliwe przyjmowanie jakiegokolwiek domniemania co do zdarzenia, które rodzi skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu 7-dniowego, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu. Musi to być stwierdzone jednoznacznie i bezspornie . Zdaniem Sądu drugiej instancji na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wadliwie ustalono dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. NSA podkreślił, że sam fakt ustanowienia pełnomocnika nie powoduje automatycznie wiedzy o wydaniu decyzji, od której nie złożono odwołania, tylko dlatego, że pełnomocnik ma potencjalną możliwość uzyskania takiej informacji w organie podatkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Norma prawna wynikająca z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nakazuje w razie uchybienia terminu przez stronę postępowania podatkowego przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Trzeba też podkreślić, że przy interpretowaniu § 2 cyt. wyżej przepisu, który dotyczy 7-dniowego terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu, należy mieć na uwadze cel instytucji przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia jako instytucji procesowej chroniącej jednostkę przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. W związku z tym, przy ustalaniu początku biegu tego terminu, nie jest możliwe, jak zrobił to organ w niniejszej sprawie, przyjmowanie domniemania, że sam fakt ustanowienia pełnomocnika powoduje automatycznie u niego wiedzę o wydaniu decyzji, od której nie złożono odwołania. Należy oprzeć się na faktach i ustalić, czy istotnie pełnomocnik miał co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania tego aktu, którego strona nie zaskarżyła w terminie, a w szczególności co do jego daty. W rozpoznawanej sprawie zasadny zatem okazał się zarzut skarżącego odnoszący się do wadliwie ustalonego dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, od którego liczy się 7-dniowy termin, o którym stanowi art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Oceniając w świetle powyższego materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania podatkowego należy wskazać, że organ podatkowy w niniejszej sprawie błędnie przyjął, że dzień [...] lipca 2008r., tj. dzień ustanowienia pełnomocnika, już spowodował skutek w postaci rozpoczęcia biegu ww. terminu, gdyż pełnomocnik z tym dniem, przy zachowaniu należytej staranności, miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy i dowiedzenia się o dacie i treści wydanego rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy powinien zatem dokonać ustaleń w oparciu o powyższe wskazania, przede wszystkim zaś prawidłowo ustalić moment ustania przyczyny uchybienia terminu, który w niniejszej sprawie będzie równoznaczny z momentem uzyskania przez podatnika faktycznej informacji o tym, że do takiego uchybienia doszło. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że na ich podstawie miała ona co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (dacie jego wydania) , którego nie zaskarżyła w terminie. Po dokonaniu powyższych ustaleń organ powinien też rozważyć warunki ewentualnego zastosowania lub odmowy zastosowania normy art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, w kontekście pozostałych określonych w cyt. wyżej przepisie przesłanek przywrócenia terminu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł zatem jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy. ( - ) Alina Rzepecka ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko ( - ) Dariusz Skupień