I SA/Go 163/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.J. i D.J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M spółka cywilna D.J. A.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2015 r. postanawia: zwolnić skarżących od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 500 (pięćset) złotych. i D.J. i A.J. złożyli skargę kasacyjną od wyroku z 13 czerwca 2018 r. oddalającego ich skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W środku odwoławczym zawarli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że nie są w stanie ponieść kosztów skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Z uwagi na toczące się postępowania podatkowe i brak zwrotu podatku od towarów i usług skarżący "przejada" kredyty i dochody powodując wzrost zobowiązań. Zgodnie z zawartym w formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący mieszkają razem z niepełnosprawną córką. Małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 120m2, mieszkania o powierzchni 55 m2 oraz działki wykorzystywanej w działalności gospodarczej o powierzchni 0,3007 ha wraz z budynkami 700m2. Łącznie nieruchomości mają wartość około 1.780.000 zł i są obciążone hipotekami w wysokości 1.580.000 zł. Ponadto posiadają wierzytelności o wartości 263.000 zł oraz samochód dostawczy [...] o wartości 12.000 zł. Zarówno D.J. jak i A.J. prowadzą działalność gospodarczą. W 2017 r. działalność prowadzona przez D.J. przyniosła 46.630 zł straty, przez A.J. 61.400 zł dochodu. Córka skarżących uzyskuje dochód w wysokości 800 zł renty. Wśród zobowiązań i stałych wydatków, skarżący wskazał m.in. raty kredytów w wysokości 12.550 zł, podatek od nieruchomości 1416 zł, media firmy 6.000 zł, media pozostałe 1200 zł, ubezpieczenie nieruchomości 1200 zł, rehabilitacja córki 2500 zł, wyżywienie 800 zł, chemia i kosmetyki 150 zł, ubrania 100 zł, paliwo 400 zł. Poinformował również o konieczności zakupu wózka dla córki o wartości 10.000 zł. Sytuacja majątkowa oraz dochody małżeństwa J. były już przedmiotem analizy w postępowaniach o sygnaturach akt I SA/Go 155/18, 156/18. 157/18 oraz 163/18. Z dokumentów nadesłanych 11 kwietnia 2018 r. do sprawy I SA/Go 155/18 wynika, że w 2017 r. D.J. poniósł stratę z działalności gospodarczej w wysokości 46.586,99 zł oraz osiągnął dochód z innych źródeł w wysokości 3.452,67. Z kolei A.J. osiągnęła łączny dochód w wysokości 81.095 zł. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 D.J. w grudniu 2017r. dostarczył towary lub świadczył usługi na kwotę 70.913 zł oraz nabył towary i usługi o wartości 54.441 zł netto. W styczniu 2018 r. były to kwoty odpowiednio 156.345 zł i 186.127 zł, a w lutym 160.388 zł i 126.176 zł. Łącznie 387.646 zł i 366.744 zł. Rozliczenie podatku od towarów i usług A.J. wskazuje, że w grudniu 2017 r. podstawa opodatkowania wyniosła łącznie 479.938 zł, a wartość netto nabytych towarów i usług wynosiła 253.036 zł. W styczniu 2018 r. były to kwoty odpowiednio 170.371 zł i 171.278 zł, w lutym 160.335 zł i 157.518 zł. Łącznie 810.644 zł i 581.832 zł. Zgodnie z bilansem firmy "D" D.J. za okres od stycznia do lutego 2018 r. jego łączny przychód wyniósł 318.833,30 zł, wydatki 41.537,60 zł, a koszt zakupu towarów i materiałów 301.572,70 zł. Z rozliczenia księgi przychodów i rozchodów firmy "D" A.J. za luty 2018 r. wynika, że jej przychód wyniósł 179.472,38 zł (przed tym okresem 170.370,17 zł), wydatki 17.637,82 zł (wcześniej 21.419,71 zł), a koszt zakupu towarów i materiałów 153.502,05 zł (166.840,43 zł). Nadesłane wyciągi z rachunków bankowych potwierdzają skalę działalności gospodarczych, okoliczność spłaty kredytów oraz brak zgromadzonych środków finansowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do wniosku skarżących, należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Okoliczność bilansowania się przychodów i wydatków nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że brak lub niewielki dochód z prowadzonej działalności gospodarczej powstający wskutek wysokich kosztów uzyskania przychodu, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych. Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1843/14, CBOSA). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona skarżąca musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. D.J. domaga się przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, na chwilę obecną, w trzech sprawach - sygnatury akt: I SA/Go 155/18, 156/18, oraz 163/18. Wysokość wpisów sądowych od skarg kasacyjnych w tych postępowaniach wynosi odpowiednio 1.825 zł, 1.465 zł i 591 zł, łącznie 3.881 zł. Ewentualne wniesienie przez D.J. skargi kasacyjnej w sprawie I SA/Go 157/18 zwiększy tę kwotę do 6.495 zł. W ocenie orzekającego, uiszczenie przez skarżących pełnych kosztów postępowania we wszystkich ww. sprawach może wiązać się z zachwianiem równowagi finansowej ich działalności gospodarczych, co w konsekwencji doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego ich rodziny. Jednak znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, przede wszystkim wskazująca wysokość przychodów jakie osiągnęli wraz z małżonką, pozwala na ocenę, że są w stanie wygospodarować środki pieniężne w łącznej wysokości 2.500 zł pozwalające na opłacenie części kosztów postępowań w sprawach I SA/Go 155/18, 156/18 i 163/18 bez uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.