I SA/Go 173/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący Z.Z. pismem z [...] grudnia 2011 r. wniósł skargę do tut. Sądu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] listopada 2011r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. W złożonej skardze zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata G.K.. Postanowieniem z 23 marca 2012 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu Sąd ocenił sytuację majątkową skarżącego, biorąc pod uwagę jego liczne obciążenia finansowe, w tym m.in. spłatę układu ratalnego zawartego z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego oraz spłatę kredytu w wysokości 830 zł miesięcznie. Sąd podkreślił jednak, że skarżący nie wykonał w całości zobowiązania, do którego wykonania został wezwany - nie przedłożył wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych. Sąd ocenił, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w wysokości 100 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I FZ 169/12. Wyrokiem z 27 września 2012 r. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz przyznał ustanowionemu adwokatowi Henrykowi Wiśniewskiemu wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Po jej rozpoznaniu wyrokiem z 12 lutego 2014 r. sygn. akt I FSK 111/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i zasądził od Z.Z. na rzecz organu kwotę 280 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy tut. Sąd oddalił skargę Z.Z.. Pełnomocnik skarżącego 3 czerwca 2014 r. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie wraz z odpisem wyroku. Pismem z [...] lipca 2014 r. skarżący zwrócił się o ustanowienie nowego adwokata oraz o przedłużenie terminu wniesienia skargi kasacyjnej o jeden miesiąc. Skarżący załączył pismo od reprezentującego go pełnomocnika informujące o braku podstaw faktycznych i prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik poinformował także skarżącego, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni od dnia otrzymania wyroku przez pełnomocnika oraz że skarżący może zwrócić się do Sądu o wyznaczenie nowego pełnomocnika celem złożenia kasacji. Postanowieniem z 12 sierpnia 2014 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o przedłużenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Go 173/14. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z 3 września 2014 r. zostało ono odrzucone jako niedopuszczalne. Pismem z [...] września 2014 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 3 września 2014 r. Kolejnym postanowieniem wydanym także 12 sierpnia 2014 r. Sąd oddalił wniosek Z.Z. o ustanowienie nowego adwokata z urzędu. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. Na skutek jego rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6 listopada 2014 r. oddalił zażalenie. Zarządzeniem z 9 grudnia 2014 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od wniesionego zażalenia na postanowienie z 3 września 2014 r. W odpowiedzi skarżący złożył wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych, w którym wskazał, że choruje na naczyniopochodne uszkodzenie mózgu i w związku z tym ponosi zwiększone wydatki na leczenie. Znaczącą kwotę - ok.2500 zł miesięcznie - przychodów przeznacza na spłatę rat kredytów, przeznaczonych na spłatę zobowiązań spółki, której był prezesem. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości czy oszczędności. Ponadto wskazał, że osiąga miesięcznie dochody z tytułu emerytury w wysokości 4.518,00 zł oraz umowy o pracę w wysokości 3.150,00 zł. Nadmienił, że już uprzednio wpłacił wpis w wysokości 100 zł. Zarządzeniem z 19 stycznia 2015 r. Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowo w terminie 7 dni: rachunków potwierdzających ponoszone przez skarżącego koszty związane z utrzymaniem domu (czynsz, energia elektryczna, gaz, woda, telefon itp.), dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącego emerytury oraz wynagrodzenia o pracę, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące, odpisu rocznego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., przedstawienia ponoszonych przez skarżącego kosztów zakupu leków i leczenia, oświadczenia skarżącego o posiadanych zobowiązaniach pieniężnych (jakie oraz w jakiej wysokości) wraz z dokumentami potwierdzającymi te zobowiązania. Wezwanie w powyższym zakresie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 22 stycznia 2015 r. W dniu 28 stycznia 2015 r. skarżący zwrócił się o wyznaczenie nowego terminu do wykonania powyższego wezwania. Swój wniosek skarżący uzasadnił okolicznością, iż z treścią wezwania, otrzymana drogą mailową od pełnomocnika, zapoznał się dopiero 26 stycznia 2015 r., kiedy wrócił do domu. Ze względu na wielość dokumentów i oświadczeń, zawartych w wezwaniu, nie zdążył ich przygotować. Skarżący zapewnił, że nowy termin umożliwi mu przygotowanie i przesłanie wszystkich żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń. Zarządzeniem z 3 lutego 2015 r. Sąd przedłużył termin zgodnie z wnioskiem skarżącego o 7 dni. Skarżący pismem z [...] lutego 2015 r. ustosunkował się do wezwania. Poinformował, że miesięcznie ponosi koszty swojego utrzymania z następujących tytułów: mieszkanie - 200 zł, prąd - 80 zł, żywność - 600 zł, koszty dojazdu do pracy - 300 zł, telefon - 70 zł, ubranie - 150 zł. Oświadczył także, że miesięczne koszty leczenia wynoszą 300 zł. Przedłożył kopię dokumentu potwierdzającego, że z tytułu umowy o pracę w Zakładzie [...] Sp. z o.o. otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie brutto w wysokości 3.150,00 zł. Załączył także decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału z [...] listopada 2014 r. ustalającą emeryturę w wysokości 4.518,30 zł. Przedłożył także kopię zeznania podatkowego PIT-37 za 2013 r. potwierdzającą osiągnięcie przez niego dochodu rocznego w wysokości 66.490,05 zł. Do pisma skarżący załączył także kilka wydruków potwierdzeń operacji bankowych - spłat rat kredytów z 26 stycznia 2015 r. w wysokości: 294,28 zł, 102,13 zł, 139,10 zł, 266,79 zł, 339,24 zł, 670,32 zł oraz ratalnej spłaty karty kredytowej z [...] stycznia 2015 r. w wysokości 226,30 zł. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim jakiego przyznania domagał się skarżący przysługuje osobie fizycznej w razie wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym natomiast, w razie wykazania przez stronę, że poniesienie pełnych kosztów postępowania mogłoby narazić ją bądź rodzinę na uszczerbek utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Podkreślenia jednak wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt II FZ 1263/14 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w części, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, nie zostały w niniejszej sprawie przez skarżącego spełnione. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych we wniosku z [...] grudnia 2014 r., uzupełnionym następnie złożeniem wniosku na urzędowym formularzu oraz dodatkowymi dokumentami i oświadczeniami, wskazał, że jest emerytem, choruje na naczyniopochodne uszkodzenie mózgu co było powodem przyznania mu stałej renty aż do emerytury. Zaznaczył, że już raz wpłacił wpis w wysokości 100 zł. Podkreślił również, że znaczną część przychodów, tj. 2.500 zł miesięcznie musi przeznaczać na spłatę kredytów, które musiał wziąć żeby dobrowolnie spłacić zobowiązania przeniesione na niego przez Urząd Skarbowy za podatki spółki, której był prezesem. Podkreślić jednak należy, że z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, iż otrzymuje on stałe dochody: 4.518,30 zł z tytułu emerytury i 3.150 zł z tytułu umowy o pracę. Na swoje utrzymanie łącznie z kosztami leczenia wydaje 1.020 zł. Z przedłożonych przez skarżącego potwierdzeń spłat kredytów wynika, że na spłatę zobowiązań tego rodzaju przeznacza co miesiąc kwotę 2.038,16 zł. Skarżący nie wykonał w pełni zobowiązania, do którego wykonania został wezwany. Skoro bowiem skarżący został wezwany do przestawienia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych - bez względu na liczbę dokonanych na nich operacji - to powinien przesłać kompletne wyciągi a nie tylko wydruki potwierdzeń wykonania poszczególnych operacji. Uniemożliwił w ten sposób kompletną ocenę jego sytuacji majątkowej. Niemożliwe stało się także zweryfikowanie oświadczenia skarżącego o nieposiadaniu oszczędności. Skarżący mimo wezwania nie złożył oświadczenia o posiadanych zobowiązaniach pieniężnych ani też dokumentów potwierdzających istnienie takich zobowiązań. Podkreślenia wymaga, że samo załączenie przez skarżącego kopii potwierdzeń spłat kredytów potwierdza jedynie miesięczną wysokość spłaty kredytów, ale nie daje informacji o źródle zobowiązania. Podsumowując Sąd stwierdził, że comiesięczne dochody skarżącego (7.668,30 zł) przekraczają znacznie ponoszone przez niego wydatki (3.058,16 zł). Porównując zatem możliwości finansowe skarżącego z zakresem złożonego wniosku, Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja majątkowa pozwala przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Mając również na uwadze, iż jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest jedynie wpis od zażalenia w wysokości 100 zł, Sąd w świetle posiadanych dokumentów i oświadczeń uznał, iż skarżący jest w stanie ponieść koszt zapłaty należnego w sprawie wpisu. W oparciu o powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.