I SA/Go 197/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2015 r. wniosku E.L. – S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E.L. – S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi określonego na 400 zł skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W równolegle prowadzonej sprawie mąż skarżącej również został wezwany do uiszczenia 400 zł tytułem wpisu. Z oświadczeń skarżącej oraz złożonych przez nią dokumentów wynika co następuje. Skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Małżonkowie są właścicielami domu mieszkalnego o pow. 111 m. kw. Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę męża skarżącej wynoszącego netto 2523,25 zł oraz emerytury otrzymywanej przez skarżącą, a wynoszącej netto 2257 zł. Miesięczne stałe wydatki małżonków skarżąca określiła na 3980,15 zł, zaliczając do nich również ratę kredytu hipotecznego w wysokości 2.400 zł. Skarżąca ani jej mąż nie mają oszczędności. W tak ustalonej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim jakiego przyznania domaga się skarżąca, przysługuje, jeżeli osoba występująca z wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w jakiejkolwiek części. Zasadą jednak jest ponoszenie przez strony całości kosztów związanych z ich udziałem w postępowaniu sądowym, zaś odstępstwo od tej zasady poprzez zwolnienie z kosztów sądowych może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych - uzasadnionych sytuacją majątkową strony - przy uwzględnieniu oczywiście wysokości kosztów postępowania. Koszty sądowe jako należności Skarbu Państwa winny mieć prymat wśród tych wydatków stron, które nie służą koniecznemu utrzymaniu. W konsekwencji, strona posiadająca stałe źródło dochodów winna poczynić oszczędności w swoich wydatkach do granic zabezpieczenia podstawowego utrzymania, tak by w maksymalnym możliwym zakresie partycypować w kosztach postępowania. W świetle złożonych do akt sprawy dokumentów i oświadczeń niewiarygodne jest twierdzenie skarżącej o braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. Skarżąca i jej mąż uzyskują stałe dochody z wynagrodzenia za pracę oraz emerytury. Wprawdzie nie mają oszczędności, lecz z informacji przedstawionych przez skarżącą nie wynika, by poniesienie wpisów w obydwóch sprawach prowadzonych z ich skarg (łącznie 800 zł) oraz pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru wykraczało poza możliwości majątkowe ich rodziny. Za uwzględnieniem żądania przyznania prawa pomocy nie przemawia akcentowany we wniosku fakt spłaty wysokich rat kredytu hipotecznego (2.400 zł miesięcznie). Należy bowiem zauważyć, a pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że koszty sądowe stanowią należności Skarbu Państwa i że powinny one być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zobowiązania prywatne takie jak rata kredytu hipotecznego nie mają przed nimi pierwszeństwa (post. NSA z 20 października 2011 r. I OZ 783/11 LEX 984400). Akcentuje się również, że utrzymanie konieczne, stanowiące prawne ekonomiczne kryterium oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy obejmuje, co oczywiste, wydatki związane z potrzebami mieszkaniowymi, co jednak nie oznacza, że dla zaspokojenia tych potrzeb niezbędne jest ponoszenie wydatku z tytułu spłaty rat kredytu hipotecznego (post. NSA z 16 marca 2011 r. II FZ 22/11 LEX 783814). Z powyższych względów uznano, że skarżąca nie wykazała przesłanek prawa pomocy i postanowiono jak w sentencji (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).