I SA/Go 201/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-06-30
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Anna Juszczyk-Wiśniewska, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, poprzez utworzenie licznych podmiotów powiązanych kapitałowo i osobowo, sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018, w sposób sprzeczny z celami wspólnej polityki rolnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły, iż skarżący wraz z powiązanymi podmiotami sztucznie stworzył warunki do uzyskania korzyści z tytułu płatności ONW, w sposób sprzeczny z celami wspólnej polityki rolnej. Działania te miały na celu obejście mechanizmów ograniczających wysokość płatności, takich jak limity powierzchniowe i degresywne stawki. W związku z tym, odmowa przyznania płatności była zasadna na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.Stan faktyczny
Skarżący J.G. ubiegał się o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając, że skarżący wraz z licznymi powiązanymi podmiotami (spółkami) sztucznie stworzył warunki do uzyskania korzyści finansowych, sprzeczne z celami wspólnej polityki rolnej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując ustalenia organów co do braku samodzielności jego gospodarstwa i istnienia sztucznych warunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekretarz sądowy Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2021 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018. oddala skargę w całości.
J.G. reprezentowany przez pełnomocnika (powoływana dalej jako: skarżący, strona) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ odwoławczy, organ drugiej instancji, Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ pierwszej instancji) z dnia [...] listopada 2020 r. odmawiającą skarżącemu przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.
W dniu 31 marca 2018 r., do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018 r. Skarżący w zadeklarował, iż ubiega się o płatności do wskazanych we wniosku działek rolnych o łącznym obszarze 32,19 ha. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił Skarżącemu przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018 r., mając na względzie okoliczności w jakich funkcjonuje w roku 2018 gospodarstwo J.G.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że J.G. składał wnioski o przyznanie płatności począwszy od roku 2014, a właścicielem działek nr [...] była T sp. z o.o., której prezesem zarządu jest strona niniejszego postępowania. W dniu [...].03.2014 r. ww. działki zostały wydzierżawione J.G. - pomimo, iż od roku 2017 T sp. z o. o. sama składa wnioski o płatności. Wspólnikami T sp. z o. o. są spółki K sp. z .o. o. oraz R sp. z o. o. których wspólnikiem z 99 na 100 działów jest S.T.. Jednocześnie organ ustalił, iż S.T. jest również Prezesem Zarządu R sp. z o. o. i oraz wspólnikiem tej spółki, z której wydzielono dwie spółki: T sp. z o. o. oraz P sp. z o. o. Wspólnikami w T sp. z o.o. są: D sp. z o. o. oraz P sp. z o. o., a Prezesem Zarządu jest J.G.. W odniesieniu do spółki P sp. z o. o. S.T. jest Prezesem zarządu jak i współwłaścicielem. Natomiast w spółce D sp. z o. o. S.T. jest Prezesem zarządu a współwłaścicielem jest spółka A sp. z o. o., w której Pan S.T. jest Prezesem zarządu, jak i współwłaścicielem. Z kolei w zakresie spółki P sp. z o. o. wspólnikami są A sp. z o. o. i P sp. z o.o., których wspólnikiem z udziałem 99 na 100 udziałów i prezesem jest S.T..
W świetle powyższego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR doszedł
do wniosku, iż brak jest przesłanek by uznać, że J.G. jest producentem samodzielnie prowadzącym działalność rolniczą, posiadającym autonomię w zakresie zarządzania, jak również brak jest dowodów potwierdzających by uznać, iż deklarowane przez niego grunty stanowią samodzielne ekonomicznie gospodarstwo. Oceniając przedmiotową sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż wszystkie jednostki produkcyjne tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane z S.T. oraz J.G.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż takie elementy jak: struktura i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, struktura osobowa (te same osoby fizyczne oraz prawne występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, że poszczególne podmioty występujące w 2018 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej (również w ramach programów: płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i rolnośrodowiskowego)
z pominięciem ograniczenia co do deklaracji powierzchni i degresywnych stawek płatności. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy uznał, że J.G. oraz S.T. dokonali rozdrobnienia potencjału produkcyjnego na rzecz nowo powołanych podmiotów, w celu uzyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż możliwe do uzyskania przez osoby kreujące sztuczne warunki w przypadku wnioskowania o dopłaty w ramach jednego gospodarstwa rolnego.
W ocenie organ odwoławcze kluczowe znaczenia ma fakt, że oprócz J.G. o płatność na rok 2018 r. wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio lub pośrednio (przez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z osobami fizycznymi tj. J.G. oraz S.T.. Podmiotami tymi były spółki: T sp. z o. o., R sp. z o.o. P, sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., P sp. z o. o., L sp. z o.o., T sp. z o.o., D sp. z o. o. oraz N sp. z o. o. (aktualnie K sp. z o.o.). Dodatkowo J.G. jest pełnomocnikiem Ł.G. oraz J.G., które to osoby również złożyły wnioski o przyznanie płatności obszarowych na rok 2018, oraz w przypadku których działalność rolnicza opiera się na współpracy z podmiotami powiązanymi osobowo i kapitałowo z J.G. i S.T..
W ocenie organu odwoławczego podmiotom tym nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. W przypadku podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. W zarządach wszystkich wskazanych spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G..
Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w tych spółkach przez inne osoby. W ocenie organu, realny wpływ na sposób działalności tych spółek mają tylko S.T. i J.G.. Wszystkie 10 spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą ww. osób. Nadto wszystkie spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie R sp. z o.o. ma kluczowe znaczenie. Podkreślił, że R sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z dokumentu "Dodatkowe informacje i objaśnienia za rok kończący się 31.12.2018 r." spółki R sp. z o. o. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada: grunty; budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu oraz inne środki trwałe.
Na podstawie analizy systemu, o którym mowa w art. 9a ustawy EP organ stwierdził, że wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Przy czym od 2013 r., nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej
do płatności obszarowych przez spółkę R. Analiza okoliczności w jakich zawiązane zostały spółki: D, T, P, T, J, P, L, T i K prowadzi do konkluzji, iż - za wyjątkiem spółki J - wszystkie podmioty w ramach rzeczowych aktywów trwałych posiadają jedynie grunty. Z przedłożonych organom ARiMR bilansów wynika, że w/w spółki, w tym P sp. z o. o., poza gruntami nie posiadają na własność jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej (budynki inwentarskie, magazyny przechowalnicze, maszyny
i urządzenia, środki transportu etc.). Jeżeli muszą korzystać z powierzchni magazynowych, to są to budynki stanowiące wyłączną własność S.T. i zostały wydzielone z jego zasobu własnościowego. Zauważyć ponadto należy,
iż część w/w spółek została utworzona niemal w tym samym czasie (D, L, T), a w przypadku spółek: L i D w tym samym dniu sporządzone zostały akty notarialne dotyczące zakupu ziemi. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż w/w spółki zarządzane są w podobny sposób (o czym również mowa poniżej) stwierdzić należy, iż zostały one utworzone w celu przypisania im gruntów rolnych rozdzielonych przez udziałowców R1 sp. z o. o. i R sp. z o.o. (S.T. i J.G.) celem otrzymywania wyższych dopłat obszarowych, poprzez ominięcie przepisów ustanawiających limity kwotowe
i powierzchniowe obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa. Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku,
iż wyszczególnionym powyżej podmiotom nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą.
W przypadku analizowanych spółek kapitałowych, jak również podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. Przede wszystkim zauważyć należy, iż w zarządach wszystkich w/w spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G.. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w w/w spółkach przez inne osoby. Wobec powyższego realny wpływ na sposób działalności w/w spółek kapitałowych mają tylko S.T. i J.G.. Tym samym wszystkie 10 w/w spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą w/w osób. Z akt sprawy wynika, iż w/w spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Mają tych samych kontrahentów, z którymi zawierane są operacje kupna środków produkcji i sprzedaży płodów rolnych, tych samych doradców rolnych oraz księgowość zlecaną do tego samego miejsca. Poza spółką R sp. z o. o. niemal wszystkie wymienione sukcesywnie utworzone spółki nie posiadają jakiejkolwiek infrastruktury służącej do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów przechowalniczych, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi są zlecane do podmiotów zewnętrznych (w tym podmiotów powiązanych ze S.T. i J.G.). Mając powyższe na uwadze wymienione wyżej spółki należy traktować jako jeden organizm gospodarczy tj. jako jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez J.G. i S.T.. Rażącym przykładem pozomości w zakresie prowadzenia samodzielnej działalności rolniczej przez J.G. są przede wszystkim – zdaniem organu - zapisy umów dzierżawy. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważa, iż J.G. jest prezesem zarządu T sp. z o.o., czyli podmiotu, od którego osoba fizyczna J.G. wydzierżawia działki. Spółkę T sp. z o. o. jako stronę umowy reprezentował M.P.
- jednak jest oczywistym, iż J.G., jako osoba zarządzająca spółką, był świadom, iż wydzierżawia działki od podmiotu, na działania którego ma zasadniczy wpływ. W tym kontekście należy zauważyć, iż w § 5 ust. 1 umowy dzierżawy z [...] marca 2014 r. postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 200 zł/ha, co w opinii organu odwoławczego stanowi kwotę 6.238 zł, a nie jak wskazano w dalszej części umowy 3.119,00 zł. Tym samym dzierżawę zdaniem organu ustalono na 100 zł/ha, co stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych. W imieniu spółki T, której prezesem zarządu jest J.G., umowa dzierżawy została podpisana przez ustanowionego na tę okoliczność pełnomocnika w osobie M.P. - który jak wynika z akt sprawy jest osobą doradzającą, tak w gospodarstwie J.G., jak i innych powiązanych ze stroną spółek czy też osób fizycznych ( J.G. oraz Ł.G.). W ocenie organu odwoławczego rezygnacja przez J.G. - jako osoby zarządzającej podmiotem prawa handlowego - z części potencjału produkcyjnego spółki T sp. z o. o. jest przejawem nie tylko pozorności w działaniu tego podmiotu, ale wpisuje się wprost szerszy proceder zmultiplikowania pomiotów mogących ubiegać się o zwiększone płatności obszarowe. W związku z powyższym zdaniem Organu II instancji w/w umowy potwierdzają fikcję działalności zmultiplikowanych podmiotów. Jednocześnie należy zauważyć, iż J.G. mimo formalnego posiadania gruntów rolnych (o łącznym obszarze deklarowanym w 2018r. wynoszącym 32,19 ha) - nie posiada żadnej infrastruktury rolniczej, w tym magazynów przechowalniczych, maszyn, urządzeń i środków transportu. Koniecznym stało się zatem zlecanie osobom/podmiotom zewnętrznym wykonywania zabiegów agrotechnicznych na deklarowanych gruntach.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy oraz spraw wskazywanych w decyzji osób fizycznych i prawnych mamy
do czynienia z jednym organizmem gospodarczym, w ramach którego grunty rolne zostały sztucznie "rozpisane" na zmultiplikowane podmioty. Natomiast infrastruktura techniczna oraz kadra pracownicza pozostała przy spółce macierzystej R sp. z o. o., jak również w spółce powiązanej R3 sp. z o. o. Kierownictwo tegoż organizmu tworzą w ocenie organu odwoławczego S.T. oraz J.G., którzy są jednocześnie posiadaczami (także pośrednio) udziałów spółki macierzystej R sp. z o.o., z której wydzielono: T sp. z o.o. i P sp. z o.o. Jednocześnie wyżej wymienieni są bezpośrednio bądź pośrednio udziałowcami pozostałych nowo utworzonych spółek. Wszystkie spółki mają to samo kierownictwo, a za wyjątkiem K sp. z o.o., wszystkie spółki mają tę samą siedzibę ([...]), a ponieważ nowo powstałe podmioty - nie posiadają własnej infrastruktury i kadry pracowniczej, to w 2018 r. zleciły wykonywanie działań agrotechnicznych tym samym podmiotom zewnętrznym (A J.P.). Organ odwoławczy przypomniał, że w świetle obowiązujących przepisów prawa gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...) Opisany powyżej stan faktyczny stwierdzony w przypadku podmiotów wydzielonych ze spółek: R i R1 tj. T sp. z o. o., P sp. z o. o. i J sp. z o. o. oraz w przypadku nowo powstałych spółek: D, L, T, T, P, K, jak również w przypadku Ł.G., J.G., J.G. (składających wnioski jako osoby fizyczne), jednoznacznie w ocenie organu odwoławczego wyklucza nadanie tym podmiotom statusu odrębnego gospodarstwa rolnego.
Zdaniem Dyrektora OR ARiMR w sprawie stwierdzono stworzenie sztucznych warunków przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego.
Nadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że w świetle zgromadzonej dokumentacji przyznanie J.G. płatności ONW stałoby w oczywistej sprzeczności nie tylko z zasadami rzetelnego finansowania i wydatkowania środków unijnych ale przede wszystkim z celami wspólnej polityki rolnej wskazanymi w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1305/2013. W świetle powyższego, należy podkreślić, że celem pomocy dla rolników
w ramach wspólnej polityki rolnej nie jest wspieranie podmiotów, które pozorują status rolnika. Jeżeli natomiast mamy do czynienia ze stworzeniem tylko pozorów (sztucznych warunków), by uzyskać dopłaty, jest to sprzeczne z celami systemu wsparcia producentów rolnych. Podkreślić należy, że powyższe cele nie mogą być uznane za spełnione w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące na wstępie własność S.T. lub spółek z nim powiązanych są następnie z tego potencjału wydzielane i staja się przedmiotem deklaracji o unijne dotacje ze strony tworzonych sukcesywnie podmiotów prawa handlowego. J.G. nie jest w stanie wypełnić celu wspólnej polityki rolnej jakim jest zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego albowiem nie posiadając jakikolwiek infrastruktury technicznej nie jest nawet w stanie wpisać się w próbę realizacji tego celu. Brak również w ocenie Dyrektora Oddziału możliwości uznania, iż działalność J.G. wypełnia cele wspólnej polityki rolnej jakimi są wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw czy stabilizacja rynków. W tym zakresie Strona, mając takie możliwości - na co wskazują stwierdzenia pełnomocnika - nie przedłożyła rzeczowych dowodów pozwalających na uznanie, iż jej działania te cele wypełniają. Ponadto nie można uznać, iż działania prowadzone przez J.G. wypełniają cele wspólnej polityki rolnej jakimi jest racjonalne wykorzystanie siły roboczej (strona wg swoich wskazań nie korzysta z pomocy pracowników) oraz zapewnienie osiągnięcia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej,
w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących
w rolnictwie (podział dużej zorganizowanej całości gospodarczej mógłby przynieść podniesienie dochodu, ale co najwyżej twórcom tego mechanizmu). Mając
na względzie powyższe wskazania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdza, iż z przebiegu niniejszego postępowania wynika, iż w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. W ocenie organu odwoławczego grunty deklarowane przez J.G. stanowią element sztucznie wykreowanego, dodatkowego ogniwa, będącego w rzeczywistości częścią wielkiej, zorganizowanej całości gospodarczej, w skład której w roku 2018 wchodzi prawie 1700 ha gruntów rolnych. W konsekwencji powyższego pomiędzy w/w podmiotami, mającymi - co należy zaznaczyć - to samo kierownictwo, występuje współzależność funkcjonalna. Na powyższą decyzję J.G. wniósł skargę zarzucając organowi:
I. Rażące naruszenie prawa materialnego:
1. rażące naruszenie prawa materialnego w zakresie nie rozstrzygnięcia sprawy
w terminie – tj., naruszenie art. 24 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich
z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020;
2. rażące naruszenia prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez bezpodstawne przyjęcie,
że J.G. nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego;
II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do przyznania płatności;
2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż J.G. podjął działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego;
3. naruszenie normy art. 3 pkt. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (EP), art. 2 ust. 1a Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 2 ust. 1 d Rozporządzenia nr 1306/2013, oraz - Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 poprzez jej niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie jest producentem rolnym i nie posiada gospodarstwa rolnego,
4. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez przyjęcie, że skarżący nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej;
5. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego;
6. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje, iż J.G. powinien wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności tj. niewłaściwe zastosowanie norm:
a) art. 18 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich;
b) § 2 Rozporządzenia ONW;
c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a ust. 1 Rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ 2013);
d) § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
e) art. 13, art. 15 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
III. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:
1. naruszenie przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (ustawa zw. PROW 2014-2020) poprzez niewłaściwe i nieterminowe przeprowadzenie postępowania:
a) naruszenie art. 24 i przedłużające się prowadzenie postępowania,
b) naruszenie art. 27 ust. 1 pkt. 3) i 4) nieudzielanie żadnych wyjaśnień
o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych;
c) art. 27 ust. 2 poprzez uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień
i przedstawienia wniosków dowodowych,
2. przepisu art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,
3. przepisu art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego,
4.przepisu art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie,
5. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak:
a) zasada praworządności (art. 6 KPA),
b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 KPA),
c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 KPA),
d) art. 9 KPA albowiem organ nie poinformował na żadnym etapie postępowania czego naprawdę dotyczy postępowanie, uniemożliwiając stronie podjęcie skutecznej obrony i złożenia wniosków dowodowych,
e) zasada zasadności przesłanek (art. 11 KPA),
f) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a KPA) - organ zastosował-szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów,
w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki,
g) zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 KPA). Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także wydanie w trybie art. 145a § 1 K.p.a zobowiązania Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR do zmiany tej decyzji poprzez orzeczenie o zmianie decyzji Kierownika Powiatowego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa i przyznanie skarżącemu płatności ONW, o które ubiegał się, zgodnie z wnioskiem.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiającą skarżącej przyznania wszystkich płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ( ONW) na rok 2018.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało oceny prawidłowości stanowiska organu
o tym, że zaszły przesłanki do odmowy przyznania płatności ONW na rok 2018 r. przewidziane w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ skarżący wraz
ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzył warunki wymagane
do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego,
w sprzeczności z jego celami.
Sprawa o analogicznym stanie faktycznym i prawnym była rozstrzygana przed tutejszym Sądem wyrokiem z 23 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Go 49/20. Stanowisko w zawarte w jego uzasadnieniu skład orzekający w sprawie podziela
i przyjmuje za własne ponawiając argumentację poniżej.
Istota sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadza się do rozstrzygnięcia czy skarżący wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
Skarżący nie godząc się z ww. wnioskami organu podniósł w skardze zarzuty związane z naruszeniem przez Dyrektora OR ARiMR przepisów prawa materialnego jaki i przepisów procesowych. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez organy przepisy prawa materialnego.
Z racji jednak tego, że strona skarżący zarzucił organowi, że prowadził postępowanie z naruszeniem zasad postępowania, o których mowa w art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096)
– zwanej dalej "K.p.a" oraz art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 618) – zwaną dalej "ustawą PROW", ocena zaskarżonej decyzji musi być wpierw poprzedzona przypomnieniem, że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach k.p.a., w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu, stosownie do treści art. 27 ustawy PROW 2014-2020. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyroki NSA: z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w rzeczywiście spełnia warunki do ich uzyskania. Tym niemniej, wedle art. 27 ust. 2 in fine ustawy PROW 2014-2020: "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne", zaś - co oczywiste - skutki prawne z istnienia sztucznych warunków wywodzą organy ARiMR, w związku z czym to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków oraz tego, że działania polegające na ich stworzeniu i wykorzystywaniu służyły osiągnięciu korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego,
a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z dnia 01 grudnia 2016 r., o sygn. akt II GSK 3581/16,
z 3 listopada 2016 r. II GSK 3579/16, wyrok WSA w Białymstoku z 16 maja 2018 r.
I SA/Bk 131/18). W ocenie Sądu jednak, organ wykazał na podstawie zgromadzonych i znanych stronie dowodów, że spełnione były przesłanki do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Zdaniem skarżącego, organ pierwszej instancji zataił prawdziwy cel postępowania i nie poinformował strony, że zmierza do ustalenia sztucznych warunków, przez co nie mogła bronić swych praw. Wyjaśnić trzeba, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności
w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, winien być świadomy, że złożony przez niego wniosek oceniany jest także w tym aspekcie. Zwłaszcza, gdy jednocześnie kontroli podlegały wnioski złożone przez podmioty z nim powiązane. Zresztą w zawiadomieniu o niezałatwieniu sprawy
w terminie z 30.04.2019 r. poinformowano skarżącego, że z uwagi na prowadzone postępowanie w zakresie ustalenia wpływu zaistniałych sztuczny warunków w roku 2017 r. na bieżący wniosek (dot. roku 2018), termin załatwienia sprawy przyznania płatności, określony w ww. przepisach zostanie przekroczony. Natomiast skarżący na żadnym etapie postępowania przed organem pierwszej instancji - pomimo, iż prowadzone one było przez wiele miesięcy i organ w tym czasie domagał się od strony przedłożenia wielu szczegółowych dokumentów -nie zwracał się do organu by udzielił jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Podobnie też nie żądał od organu by zapewnił jej czynny udział w każdym stadium postępowania. Zaznaczyć należy, że skarżący po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji znał już szczegółowo stanowisko organu i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji mógł zaprezentować, kontrargumenty i dowody pozwalające je podważyć, co też zrobił. Trudno zatem przyjąć by był pozbawiony możliwości obrony swych praw.
W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ II instancji wykazał,
na stronach 18-53 zaskarżonej decyzji, iż skarżący wraz z powiązanymi z nim podmiotami sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie
art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią
i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L. 2013.347.549) – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013".
Zgodnie z ww. przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone
na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane
są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie
z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (wyrok NSA z 3 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 3579/16). Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani wcześniej rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005
w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L 2011.25.8) nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku
z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga,
po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika,
że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także
na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia
nr 1306/2013. Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 60 rozporządzenia
nr 1306/2013 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r.
w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe
w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających
z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.
Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono
w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1313/18).
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2021 r. sygn. Akt I GSK 1772/18 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie
i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności,
że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53)). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich
(na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich)
i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi
na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa. W ocenie Sądu, organ wykazał istnienie po stronie skarżącego wszystkich ww. elementów. Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i J.G.. Wskazał na powiązania kapitałowe trafnie badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. Właściwie oznaczył więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, trafnie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G.. Właściwie wreszcie ocenił, że wszystkie podmioty, a ściśle ich majątek, współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia - koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności.
Trafnie ustalono, że poprzez rozdrobnienie areału i przeniesienie własności
i praw obligacyjnych do gruntów niemożliwe było osiągnięcie celów wsparcia bezpośredniego.
Jak wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dziennik Urzędowy C 326, 26/10/2012 P. 000-0390 wersja skonsolidowana) – zwanego dalej "TFUE", gdzie wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. W przypadku ONW cel prawodawstwa jest również wyrażony w pkt 3 preambuły do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347
z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem
nr 1305/2013". a jest nim rozwój obszarów wiejskich. Zgodnie z pkt 4 preambuły dla jego realizacji, niezbędne jest skoncentrowanie się na ograniczonej liczbie podstawowych priorytetów związanych z transferem wiedzy i innowacją w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich, rentownością gospodarstw, konkurencyjnością wszystkich rodzajów rolnictwa we wszystkich regionach oraz promowaniem innowacyjnych technologii w gospodarstwach i zrównoważonego zarządzania lasami, organizacją łańcuchów żywnościowych, w tym przetwarzania i wprowadzania
do obrotu produktów rolnych, dobrostanem zwierząt, zarządzaniem ryzykiem
w rolnictwie, odtwarzaniem, ochroną i wzmacnianiem ekosystemów związanych
z rolnictwem i leśnictwem, propagowaniem efektywnego gospodarowania zasobami
i przechodzeniem na gospodarkę niskoemisyjną w sektorach rolnym, spożywczym
i leśnym oraz wspieraniem włączenia społecznego, ograniczania ubóstwa
i promowania rozwoju gospodarczego obszarów wiejskich. Płatności dla rolników na obszarach z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami powinny przyczyniać się, przez zachęcanie do dalszego użytkowania gruntów rolnych, do utrzymania terenów wiejskich oraz utrzymania i propagowania zrównoważonych systemów rolniczych. W celu zapewnienia skuteczności takiego wsparcia płatności powinny rekompensować rolnikom utracone dochody i dodatkowe koszty związane z niedogodnościami danego obszaru. Oblicza się je przez porównanie z obszarami nie charakteryzującymi się ograniczeniami naturalnymi ani innymi szczególnymi ograniczeniami, biorąc pod uwagę płatności zgodnie z tytułem III rozdział 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013
z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008
i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608,
z późn. zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013". Płatności, zgodnie z art. 31 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013, udziela się rolnikom, którzy podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 32 tego rozporządzenia i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia 1307/2013. Wysokość płatności, zgodnie z art. 31 ust. 3 rozporządzenia 1305/2013, ustala się w przedziale między kwotami minimalną a maksymalną, określonymi w załączniku II. Państwa członkowskie stosują przy tym zasadę degresywności płatności dla gospodarstw rolnych o powierzchni gruntów powyżej określonego progu, który ma zostać określony w programie, z wyjątkiem sytuacji, gdy wysokość wsparcia odpowiada jedynie minimalnej płatności na hektar na rok, jak określono w załączniku II (art. 31 ust. 4 rozporządzenia 1305/2013). Organ trafnie ustalił, poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do ONW
przez wszystkie podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., że w przypadku gdyby zgłoszono do ONW łączny areał (1650,88 ha), to konieczne byłoby zastosowanie regulacji określonej w § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364) – zwanego dalej "rozporządzeniem ONW". Tym samym kwota do grupy osób fizycznych i prawnych powiązanych z S.T. oraz J.G. mogłyby wpłynąć płatności ONW za rok 2018 w kwocie większej (przy zastosowaniu regulacji określonej w § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW) o 110 713,26 zł. Ponadto wskazał na str. 39-45 zaskarżonej decyzji, że dzięki zgłoszeniu
do płatności 14 podmiotów ominięto szereg limitów kwotowych i powierzchniowych oraz przepisów o degresywności obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. Poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do płatności bezpośrednich (RDST, PMR, PSTR, JPO) przez wszystkie podmioty powiązane i współtworzące jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., wskazał że w przypadku gdyby zgłoszono do płatności łączny areał (1.700 ha), kwota przysługującej do zagregowanego areału była by niższa o 234.834,55 zł (62.481,51 zł RDST, 8.781 PMR, 25.312,11 zł PSTR, 138.259,93 zł JPO). Natomiast zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności we wszystkich schematach pomocowych mogłoby stanowiłoby łączną kwotę korzyści 552.456,04 zł (str. 39-53 zaskarżonej decyzji).
Tworzenie, w sposób sztuczny, wielu podmiotów zarządzanych przez jedną grupę osób fizycznych i podział większej powierzchni gospodarstwa umożliwia ominięcie wskazanych przepisów i uzyskanie większej kwoty płatności
niż w przypadku, gdyby o płatności ubiegał się jeden lub dwa podmioty. Skarżący jednocześnie nie wykazał, ani nie zaoferował wiarygodnych dowodów potwierdzających, że realizowała cel jakim jest rozwój ludności wiejskiej czy inne ww. cele. Nie przedstawił bowiem wiarygodnych dowodów potwierdzających transfer wsparcia do mieszkańców obszarów wiejskich. Prawidłowo ustalono fakty świadczące o niesamodzielności J.G., którego grunty podporządkowane były interesom całej stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, grupy podmiotów powiązanych, jak również
o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie jej statusu "rolnika". Organ prawidłowo wskazał na powiązania osobowe skarżącego ze wszystkimi podmiotami, które wystąpiły o przyznanie płatności: L sp. z o.o., T sp. z o.o. R sp. z o.o., P sp. z o.o., J sp. z o. o., T sp. z o.o., D sp. z. o. o., T sp. z o. o., P. z o. o. oraz N sp. z. o. o. (aktualnie K sp. z o.o.). Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych
o płatności na rok 2018 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T., J.G. i Ł.G. (dzieci J.G.). Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu J.G. w ramach szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G.. Jednocześnie trafnie ustalono, J.G. nie prowadził gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (§2 ust.1 Rozporządzenia ONW w zw. z art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:
a. Wyłącznie S.T. i J.G. byli członkami zarządów spółek które deklarowały produkcję rolną, posiadając jednocześnie większość udziałów w ich kapitale zakładowym.
b. Wszystkie spółki kapitałowe były zarządzane w niemal identyczny sposób. Zarówno spółki jak i osoby fizyczne z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług: tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych, tych samych doradców rolnych oraz podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe. Wszystkie spółki, z wyłączeniem K sp. z o.o. miały jednocześnie ten sam adres siedziby i korzystały z tego samego adresu do korespondencji.
c. Skarżący, podobnie jak inne wskazane w decyzji podmioty, nie posiadał zaplecza koniecznego do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi zlecała tym samym podmiotom: zewnętrznym oraz związanym ze S.T. i J.G..
d. Różnice w deklarowanym przez skarżącego rodzaju upraw
a sprzedawanymi przez niego płodami rolnymi oraz wykorzystanymi nawozami. Okoliczność ta, w zestawieniu z podobnymi nieścisłościami występującymi
w dokumentacji spółek pozostających pod kontrolną S.T. i J.G. sugeruje, że zebrane produkty rolne należały do jednego podmiotu, a zawierane transakcje sprzedaży były pozorne. Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez Dyrektora OR ARiMR, że wszelkie zmiany w schemacie zależnych podmiotów w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego kierowanego przez J.G. i S.T. sprowadzały się do głównie do przenoszenie własności oraz umownych praw do gruntów i de facto nie doprowadziły ani do powstania podmiotów prowadzących samodzielnie działalność rolniczą.
W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż:
- działalność spółek i osób fizycznych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T. i J.G., nie miała charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez te podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
- skarżący był gospodarczo niesamodzielna i nie spełniała definicji rolnika, ponieważ nie prowadził gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (§2 ust. 1 Rozporządzenia ONW w zw. z art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Stanowiące jego własność oraz dzierżawione przez niego grunty były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez inny podmiot. Poza rzeczowymi
i obligacyjnymi prawami do gruntów rolnymi nie miał innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego. Prawidłowo wreszcie ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, trafnie bowiem przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń Skarżącego co do motywacji działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Wyjściowo wskazać należy, o czym była już mowa we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, że ukształtowanie struktury deklarowanego posiadania gruntów w grupie podmiotów współtworzących jeden organizm gospodarczy zarządzany jednolicie przez S.T. i J.G., przy pozytywnym rozpoznaniu wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności, doprowadziłoby do uzyskania płatności których suma byłaby wyższa od tych które przysługiwałyby, gdyby o płatność wystąpił jeden podmiot legitymujący się posiadaniem zagregowanego areału. To określa korzyść finansową płynącą z ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności. Konkretnie jednak za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:
1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G.. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych.
2) Dyrektor OR ARiMR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu
o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.
3) Trafnie oceniał cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej. W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych
i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek (w tym Skarżącej) powiązanych z J.G. i S.T.. Ustalenia. Zasadnie - i to tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków - odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały że kolejne na przestrzeni lat 2013-2018 zmiany polegające na tworzeniu nowych spółek i przekazywaniu nim oraz osobom fizycznym praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G. i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym kwotami należnego wsparcia mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian
i to w odniesieniu do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe
i spójne.
Organ prawidłowo ocenił, że:
- pomniejszenie areału R sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T sp. z o.o. oraz podział R1 z przeniesieniem gruntów na rzecz J sp. z o.o.,
- włączenie się 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T sp. o.o.),
- w 2016 roku przez Ł.G. i J.G.,- w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: P, D, T, L, P i K, doprowadzało do sukcesywnego ograniczenia skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, ominięcie zmniejszenia wsparcia w okresie przejściowym (w 2014 roku), oraz ograniczeniem finansowych skutków limitów powierzchniowych pozostałych płatności. Sąd wnioski te podziela w całości i przyjmuje jako własne. Uznaje jednocześnie za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń ze korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora OR ARiMR wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały
na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia. Sąd uznał jednocześnie, że skarżący wniosków tych nie podważył argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu. Wszystkie wymienione wyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że J.G. nie prowadził samodzielnego gospodarstwa rolnego, a grunty, których był właścicielem przed 2014 r. zostały w tym roku włączone do opisanego przez organy mechanizmu tworzenia sztucznych warunków niezbędnych do uzyskania korzyści polegających na uzyskaniu płatności w wyższej wysokości dzięki multiplikacji podmiotów zgłaszających wnioski. Jak wynika z ewidencji wniosków
o przyznanie płatności, J.G. dopiero w 2014 r. rozpoczął aplikowanie o dopłaty. W skardze nie wyjaśniono dlaczego wniosków tych nie składał wcześniej. Zauważyć należy, że data ta zbiega się w czasie z wydzierżawieniem gruntów rolnych od utworzonej rok wcześniej spółki T, powstaniem spółki P oraz kolejnymi "przesunięciami" gruntów wśród kontrolowanych przez J.G. i S.T. podmiotów. W ocenie Sądu okoliczność ta, wraz z pozostałymi ustaleniami organu, świadczy o tym, że J.G. jako podmiot wpisany do ewidencji producentów rolnych oraz właściciel nieruchomości stał się od 2014 r. elementem opisanego przez organy mechanizmu. Nawet jeżeli przed 2014r. J.G. prowadził własne gospodarstwo rolne (na co skarżący nie przedstawił żadnych dowodów), to włączenie go do zespołu elementów tworzącego sztuczne warunki niezbędne do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia, uprawniało organu do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zdaniem Sądu planowana lub też prowadzona równolegle do rolniczej działalność spółek nie wyklucza, że są one, podobnie jak skarżący, częścią mechanizmu służącemu ominięciu związanych z płatnościami ograniczeń obszarowych i kwotowych. Podobnie jak okoliczność, że S.T. i J.G. utworzyli 10 spółek, posiadających jedynie grunty (prócz sp. z o.o. J, która posiada jeszcze budynki) w celach biznesowych czy też po to by zatrzeć złe wrażenie uprzedniego zarządu Spółek R1 sp. z o.o. (obecnie K sp. z o.o.) i R. Skarżący twierdzi, że dokonano podziału spółek na mniejsze, bowiem
te łatwiej sprzedać. Twierdzenie to jednak stoi w sprzeczności z oświadczeniem S.T. z dnia [...] maja 2019 r., w którym wskazał, że od 2016 r. prowadzi rozmowy oraz zbiera informacje w zakresie niezbędnym do przygotowania się do transakcji nabycia od S.T. udziałów w niektórych jego spółkach, ponadto w zakresie koniecznym do nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki R. Podobnie też argument ten wyklucza poczynione w dalszej części skargi twierdzenie skarżącej, że "nikt z osób trzecich nie chciał słyszeć o nabyciu udziałów w tak zadłużonych spółkach". To, że w załączeniu do pisma z [...] czerwca 2021 r. przedłożono akt notarialny z [...] sierpnia 2020 r. – przeniesienie prawa własności zorganizowanej części przedsiębiorstwa (dot. spółki R), nie zmienia tego, że intencją S.T. na przestrzeni lat było multiplikowanie spółek w celu uzyskania większych dopłat, a nie w celu ich odsprzedaży. Zresztą ww. warunkowa umowa sprzedaży nie dotyczyła nabycia udziałów w spółce ale zorganizowanej części gospodarstwa rolnego w tym zaledwie 8,8690 ha. Jest to niewielka powierzchnia wobec tej, którą rzeczywiście zawiadowali S.T. oraz J.G..
Skarżący podniósł, że dokonano podziału spółek R1 i R by ratować finanse spółek i ich reputację, mogły bowiem nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Zabiegi restrukturyzacyjne miały zatem służyć odzyskaniu zaufania rynku, zawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami i usługobiorcami na rynku rolnym. Niemniej jednak z akt sprawy nie wynika by nowoutworzone spółki zawierały umowy czy też kontrakty z rolnikami, dostawcami czy usługobiorcami innymi niż podmioty powiązane. A nawet kiedy były to podmioty zewnętrzne, to był to krąg kontrahentów wyjątkowo zwięzły i zamknięty (przede wszystkim Firma F sp. z o. o. oraz A J.P.). W ocenie skarżącego, gdyby wszystkie spółki miały zostać zawiązane w celu uzyskania płatności, zapewne osoby je zawiązujące zrobiły by to w jednym czasie a nie na przestrzeni kilku lat. Skarżący pominął jednak fakt, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki, pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności. Zdaniem Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organu, że utworzenie nowych spółek i przekazywanie gruntów podmiotom
z nim powiązanym przeprowadzono w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów oraz przekazywaniu gruntów. Zaznaczyć należy, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby mniejszą płatność wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy oraz spraw pozostałych podmiotów powiązanych
z J.G. oraz S.T. przemawia za przyjęciem, że utworzenie spółek oraz przekazywanie gruntów miało na celu uzyskanie większych dopłat, co ma wpływ na wartość majątku spółek, a tym samym rzeczywistą wartość udziałów wspólnika w spółce z o.o. W szczególności świadczy o tym tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie powiązane spółki, ich skład osobowy, organy, siedziba, oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki rolnej.
Sąd nie wyklucza, że stworzenie większej ilości spółek może realizować także inne cele niż tworzenie sztucznie warunków do uzyskania płatności (np. późniejsza sprzedaż spółek, ich udziałów lub majątku, poddzierżawa gruntów). Cele te mogą bowiem współtworzyć mechanizm i utrudniać jego identyfikację jako zmierzający
do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Innymi słowy, realizacja w ramach stworzonego mechanizmu innych działań, zgodnych bądź niezgodnych z prawem, nie może stać na przeszkodzie możliwości skorzystania przez organy z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013. Raz jeszcze należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten obejmuje zatem również takie sytuacje, w których
w ramach działań organizacyjno-prawnych stworzono nie tylko warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego ale także umożliwiono np. optymalizację podatkową, obejście ograniczeń dotyczących nabywania ziemi, czy prowadzenie innej niż rolnicza działalności gospodarczej.
Jak już wskazano ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować,
w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio
z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 1772/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą,
o strukturze zasiewów decydowała jedna osoba, decyzje o zakupach nawozów
i materiałów siewnych oraz o wykorzystaniu i sprzedaży płodów rolnych, u wszystkich spółek podejmowała ta sama osoba. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.
Wbrew zarzutom skargi w ocenie sądu trafny jest również wniosek organu,
że działania skarżącego zdecydowanie nie wypełniają celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 TFUE oraz w art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Skarżący nie korzysta bowiem z usług podmiotów niepowiązanych i nie posiada własnego zaplecza technicznego trudno zatem przyjąć by jego działalność służyła zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie
i utrzymywanie miejsc pracy. Zaś uczestnictwo w procederze stworzenie sztucznych warunków raczej niszczy niż wspiera konkurencyjność rolnictwa. Wyjaśnić trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu
i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie
- w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności
na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania płatności stosując w sprawie art. 60 rozporządzenia
nr 1306/2013. Powyższe wywody bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi. Sąd oddalił zawarty w piśmie strony skarżącej z [...] czerwca 2021 r. wniosek
o dopuszczenie dowodu z dokumentów: uchwały dot. dopłat za lata 2008 – 2012, umowy pożyczki 2008 – 2012, prywatnej opinii biegłego oraz wyroków sądu okręgowego oraz sądu apelacyjnego. Zgodnie z art. 106 §3 P.p.s.a. Sąd może
z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zatem zastępowaniu organu w obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz ocenie, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, weryfikacji jego kompletności oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej
w zakresie stanu faktycznego (wyr. NSA z 30.03.2021 r., II FSK 3216/18). Zdaniem Sądu fakt, że strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu
z dokumentów (pkt 6-8 pisma), które zobowiązała się dopiero przedstawić, musiał skutkować odmową ich przeprowadzenie, szczególnie, że część z nich miała dotyczyć lat 2008 – 2012 r., a więc nie mogły mieć znaczenia w kontekście dopłat na rok 2018 r. Podobnie wyroki sądów karnych dotyczące działalności spółki w latach 2008 – 2012, wydane wobec poprzedniego zarządu, w kontekście ustalenia, czy spółka w 2018 r. była uprawniona do płatności, nie mogły mieć znaczenia. Sąd nie kwestionuje zatem okoliczności, które miały z nich wynikać, uznaje jednak brak ich przydatności dla wyjaśnienia sprawy. Sąd postanowił natomiast przeprowadzić dowód z dokumentów wymienionych w pkt 1,2,3,4,5,9 pisma strony skarżącej, z dokumentów dołączonych do skargi oraz przedłożonej kopii aktu notarialnego z [...] sierpnia 2020 r. Zdaniem Sądu, nie podważają one jednak zasadniczych ustaleń tj. że J.G. oraz S.T. w 2018 r. byli posiadaczami jednego dużego gospodarstwa rolnego, którego grunty zostały w sposób wcześniej w sposób sztuczny podzielone i rozdysponowane na poszczególne społki i osoby fizyczne, celem uniknięcia skutków modulacji i degresywnych płatności.
Sąd oddalił wniosek spółki o zawieszenie postępowania oparty o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tj. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez NSA w analogicznej sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności za rok 2017. Trzeba bowiem zaakcentować, że zawieszenie o którym w art. 125 § 1 pkt 1 P.ps.a. ma charakter fakultatywny, o czym świadczy stwierdzenie "sąd może". A zatem Sąd może, a nie jest zobligowany zawiesić postępowanie w tym przypadku. Co jednak najistotniejsze, Sąd nie dostrzega by w sprawie zaistniała kwestia prejudycjalna. Należy w tym miejscu choćby wskazać choćby na uchwałę NSA z 24.11.2008 r. (sygn. akt II FPS 4/08) w której przyjęto, że art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju,
w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 30 czerwca 2021 r. z uwagi na zaplanowany w tym czasie urlop wypoczynkowy. W załączeniu przedłożono potwierdzenie rezerwacji. Dodatkowo wskazano, że strona nie godzi się aby rozprawa odbyła się bez udziału pełnomocnika – r. pr. M.R. – K., natomiast w związku z zawiłością sprawy nie wskazane będzie wyznaczenie substytuta. Mając na uwadze treść art. 109 p.p.s.a zgodnie z którym rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli Sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron, albo jeżeli nieobecności strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną Sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, Sąd na rozprawie w dniu 30 czerwca 2021 r. postanowił nie uwzględnić wniosku pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy i rozpoznać sprawę. Sąd uznał bowiem, że urlop wypoczynkowy pełnomocnika strony nie jest nadzwyczajnym wydarzeniem lub przeszkodą, której nie można przezwyciężyć a tylko takie powody, w świetle powołanego art. 109 p.p.s.a., uzasadniają odroczenie rozprawy. Z tego względu oraz mając na uwadze to, że strony o terminie rozprawy zostały zawiadomienie prawidłowo stronom zapewniono możliwość obrony swoich praw.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło