I SA/Go 226/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim - Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2011 r. wniosku A.B. – N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.B. – N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że jest właścicielką domu o powierzchni 200 m. kw. (z zastrzeżeniem "egzekucja kom."). Podała również, że nie ma majątku (z zastrzeżeniem "rozdzielność majątkowa") oraz, że mieszka wraz z mężem i dwojgiem dzieci (w wieku 14 i 3 lat). W trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") pełnomocnika skarżącej wezwano do złożenia dodatkowo deklaracji i zeznań podatkowych oraz innych dokumentów i oświadczeń potwierdzających wysokość dochodów i stan posiadania skarżącej i jej męża. Do dnia posiedzenia niejawnego do sądu nie wpłynęły żądane dokumenty i oświadczenia. Przesłanki prawa pomocy w zakresie żądanym przez skarżącą wskazane są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten nakazuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stronie, która wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dla przyznania prawa pomocy konieczne jest zatem niewątpliwe wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że sąd nie może skorzystać z wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do stwierdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Konieczność wystosowania wezwania w niniejszej sprawie wynikała stąd, że skarżąca nie poparła żadnym dokumentem okoliczności podawanych w oświadczeniu o swym stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Sama treść oświadczenia budziła natomiast wątpliwości co do źródeł utrzymania rodziny skarżącej. Nadto informacja skarżącej, iż jest mężatką i nie pozostaje z mężem w separacji, obligowało do poczynienia bliższych ustaleń dotyczących majątku i oszczędności małżonka skarżącej. Stąd też wezwano pełnomocnika skarżącej w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia stosownych dokumentów obrazujących wysokość dochodów i stan majątkowy skarżącej i jej męża w celu stwierdzenia, czy są one wystarczające do sfinansowania udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarżąca nie złożyła żądanych dokumentów, uniemożliwiając poczynienie jakichkolwiek ustaleń w tej kwestii. Oceny tej nie zmienia fakt obowiązywania w małżeństwie skarżącej rozdzielności majątkowej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych. Obowiązek takiego wsparcia wynika z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, na co zwracano już uwagę w orzecznictwie sądowym (zob. np. post. NSA z 6 października 2004 r. I GZ 71/04 ONSAiWSA 2005 z. 1 poz. 8). Rozdzielność majątkowa nie jest zatem okolicznością uzasadniającą odstąpienie od badania stanu majątkowego małżonka strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Ostatecznie uznano, że skarżąca nie wykazała przesłanek prawa pomocy, w związku z czym postanowiono o odmowie przyznania prawa pomocy.